DAG OG TID – vekeavisa for politikk, samfunn og kultur

Lesing I Christiane Jordheim Larsen

Møter lesekrise med nye krav

Den svenske regjeringa vil krevje at skulebarn får leseopplæring med lydmetoden. Ei gruppe norske lærarar etterlyser metodekrav også i norsk skule.

Soldatar til leige

JOHANNESBURG: Det skranglar i våpen medan vi humpar over den holete vegen. Av gatelykter og trafikklys er berre stumpar att.

Reportasje I Siri Helle

Kunsten å få anatomien med på notane

BERGEN: Då Leif Ove Andsnes nærma seg femti år, oppdaga han at kroppen hadde noko han ville seie om musikken.

Ein ventil for det umoglege

Då Lars Petter Hagen spelte i orkester som barn, fekk han ei kjensle av at han vart del av noko større, noko han tidlegare ikkje visste om.

Blodets spådommar

Med utgangspunkt i ein fivreldforma kjertel skapar den danske poeten Mette Moestrup stor dikting.

Filmriket

Det kinesiske geniet Bi Gan hyllar filmhistoria med eit storarta ambisiøst epos.

Hjernetrim

Quiz

Ta vekas quiz her. Kor mange rette får du?

Hint for hint

Dess raskare du klarar å svare, dess fleire poeng får du. Kor mange hint treng du?

Klok på bok

Kom fram til rett bok og forfattar. Spørsmål om bøker for den litteraturinteresserte.

Ordleik

Gjet ordet på seks forsøk.

Sudoku

Klassisk talspel. Kor raskt klarar du dagens sudoku?

Kryssord

Test ordkunnskapane dine med DAG OG TID-kryssordet.

KULTUR

Til å halde pusten av

Juni Habel krev merksemd heilt ned i dei minste nyansane. Og gir rikeleg attende.

Ei brennande kvinne i kald krig

Skrifter som opnar nye historiske rom, er som når sol fordriv tåke.

Borgli light

Bryllaupet frå helvete kunne vore endå jævligare.

Motbakke for Orbán

Kamp mot elitane var med på å gi Orbán statsministerposten. No kan hans eigen elite koste han makta.

Frå sjakkverda I Atle Grønn

Polgar og Fischer

«Susan hadde lukkast med å få ein sjukeleg sta mann til å endra syn på kvinnesjakk!»

Løys dagens sudoku her

Berre på nett

Kommentar I Bernt Hagtvet

«Grunngjevinga hans av menneskerettstanken gjer Jürgen Habermas til ein av dei fremste demokratitenkjarane i hans generasjon.»

Filosofen Jürgen Habermas er død. Ein epoke er over.

Dess lenger ut i vidaregåande elevane kjem, dess færre tyr til lagidretten, skriv Maren Bø.

Kulturkommentar I Tor Martin Bøe

Etter 31 år har den svenske artisten Robyn framleis ei særstilling i popmusikken.

Har du fått med deg desse sakene?

Mette-Marit er ikkje problemet

Skråsikre mediekommentatorar kan også ta feil.

Sport I Svein Gjerdåker

Skeiser og sveinebrev

Knut «Kupper’n» Johannesen fekk både olympiske medaljar og sveinebrev med karakteren «Meget godt».

Utanriks I Waleed Safi

Monarkia ved Persiabukta stod for stabilitet, velstand og framtidsdraumar.

No er det krig i Midtausten, og dei har det vanskelegare enn nokosinne.

Lita skrift

I reveglefsa

«Straks eg har lagt på, lagrar eg nummeret under kontakten «Seljar». Der ligg no 112 nummer, og dei er blokkerte.»

Rampestrek

«Før i tida greidde me oss med lite. Me åt seilaks, og i skrift var éin fattig strek nok – bindestreken.»

Debatt

Kva listene kan gjere med oss

Eg ynskjer meg ein skule som er open for born og unges kvardagsopplevingar, skriv Bjørn Kvalsvik Nicolaysen.

Så døydde ikkje skogen lell

«Vi tok ikkje feil om mekanismane. Jorda vart forsura. Men den synlege kollapsen kom ikkje slik vi frykta.»

Er Norge sentralisert på billig diesel?

«Nå sitter vi med skjegget i postkassa. Sentraliseringa er gjennomført, og den ble ikke så lønnsom som beregnet.»

Prestestyret får vel som fortent?

Innsida:

Frå innsida I Arne Hjeltnes

Den siste skifabrikanten

I mange låvar i landet vårt skjer det artige saker.

Frå innsida I Arne Hjeltnes

Pilegrimstur i Portugal

Ein nyttar tida på ein heilt annan måte enn i vår hektiske kvardag.

Frå innsida I Arne Hjeltnes

Same skilt – ulik kultur

God skilting kjenner ingen grenser.

Matmonsen I Dagfinn Nordbø

Vår i glaset

«Og du – gløym no den der sedvanlege og sosialdemokratisk slappe halve sitronskiva.»

Musikk I Tor Martin Bøe

«Seamus Fogarty har ei knakande god evne til harmonisk eufori.»

Bok I Odd W. Surén

Fargar, lys og skiftande stemningar

Katherine Mansfield skriv sanseleg, levande og truverdig.

Kort og godt

Johan Kallevik frå Haugesund har selt postkort i 30 år. Enno har han ein million igjen.

Musikk I Sjur Haga Bringeland

God skjereevne

Olga Pasjtsjenko spelar Mozart på tangentflygel og hammarklaver.

Utanriks I Per Anders Todal

Den farlege flaskehalsen

Hormuzsundet er ein arterie i verdsøkonomien, og Iran har fingeren på pulsen.

Kommentar I Halvor Tjønn

Og vinnaren blei: bilistane i USA

Donald Trump synte seg som ein like dårleg militær planleggjar som Vladimir Putin. Men i motsetnad til Putin vert Trump truga av eit komande val.

Intervju I Christiane Jordheim Larsen

Slår alarm om matberedskap

– Eg er heilt trygg på at vi ikkje er godt nok budde, og det gjer meg utrygg, seier Tor Jacob Solberg i Småbrukarlaget.

Arkivet: Naudrop om kjærleik

«Fontella Bass voks opp med gospelsong. Ho spelte piano frå ho var fem og var med i kyrkjekoret, til ho blei hekta på rhythm & blues.»

Bok I Gjert Vestrheim

Erkebiskopen

Et kongerike foran undergangen er ein fin introduksjon til ein oversett del av noregshistoria.

Reportasje I Arne Hjeltnes

På apostelhestane

Ei pilegrimsvandring frå Porto til Santiago de Compostela er ei vakker reise på eigne bein der du tek tida attende.

Ord om språk I Kristin Fridtun

Dukknakka vrakdykkar

«Her skal me dukka unna oppmodingane om isbading og heller gjera eit djupdykk i ordbøkene.»

Leiar I Johan K. Brox

«Det påsketuristane fekk merka i år, var lova om utilsikta konsekvensar.»

Diktet I Anna Kleiva

«Anna Skeide sine dikt tek gjerne form av konsentrerte visuelle scener, ofte gåtefulle.»

Musikk I Lars Mossefinn

Alltid i rørsle

Bliss Quintet har jobba med forma.

Politikk I Joakim Jakobsen

Blokkpolitikk i vår tid

Sverigedemokraterna blir lova plass i ei komande regjering, og etter ein historisk klem er den borgarlege blokka endå meir samansveisa.

Med anlegg for einsemd

Sandra Lillebø skriv klokt om det einsame mennesket.

Strålande storband med trollmannen frå Os

«Nesseguten» er vorten vaksen.

Russland I Aleksandr Saburov

Konspirasjon og sanning

I dag kan vandrehistorier bli overstigne av røynda.

Kommentar I Sigurd Bjørnestad

Bensinkrise tatt på sparket

Utsikter til nokre hundrelappar i ekstra bensinutgifter kvar månad. Det er definisjonen på «krise» i Noreg.

Faste spalter:

Musikk I Øyvind Pharo

Arkivet: Funky påskekylling

Rufus Thomas er noko av det mest funky ein kan høyre den dag i dag, ikkje minst den kaklande hitlåten «Funky Chicken».

Frå bridgeverda

«Eg tviler på om Donald Trump er god i bridge, sjølv om etternamnet er eit vesentleg bridgeomgrep.»

Heim ein tur i påska

«Når påska endeleg kjem, er det ingenting att til vanlege folk som har sett fram til å kosa seg med påskekrim og marsipan.»

Ungarn – annleislandet i Europa

For fyrste gong på mange år ser det ut til å vere reelle sjansar for at opposisjonen kan vinne valet.

Lykkeleg cellist med store tankar

Tabita Berglund, sjelefiskar og ny sjefdirigent for Bergen Filharmoniske Orkester, vil slå eit slag for norsk og nordisk musikk, ikkje minst den nye som så få har høyrt.

Kulturkommentar I Tor Martin Bøe

Finn Kalvik fekk heidersprisen under Spellemann-utdelinga i år, men ingen klarte heilt å forklare kvifor.

Her er eit forsøk på å forklare det Spellemann ikkje fekk til.

Berga av ei bombenatt

Framsyninga Det tredje rikets språk? på Nationaltheatret i vår gjer dagbøkene til Victor Klemperer aktuelle på nytt.

Kunnskap I Arve Nilsen

Ku og kalv

Einsame kalvar er ofte stressa og understimulerte.

Flaggvaktaren

Nok ein gong skapar det norske flagget oppstyr. No er det dei nye landslagsdraktene. Kva er det med dette flagget?

Fugleperspektiv I Naïd Mubalegh

Den fargerike ungkarsfinken

«Studiar har synt at hoer set pris på hannar som har ei lang og meir kompleks avslutning på songen.»

Tett til brystet

«Ulike folk likar ulike bryst, so me treng ikkje fortvila, me som er meir flatbrysta»

Trine den store

Trine Dyrholm ruvar i velskrive dansk drama.

Musikk I Tor Martin Bøe

Mambo frå Hallingdal

Både latinske rytmar og kryptovaluta er sentrale på det sjuande albumet til Bjella.

Kunst I Marita Liabø

Galne Tracey frå Margate

LONDON: Tracey Emin, som har gjort seg sjølv om til kunst, er oppe av den djupaste av dalar.

Diktet I Ronny Spaans

«Salme» rommar dei mest sentrale hendingane i lidingssoga.

Sport før og no I Maren Bø

Skadd ungdom

«Sjølv om dagens kunstgras ikkje lenger liknar ei dørmatte, er det framleis hardare og har større friksjon enn ekte gras.»

Film I Brit Aksnes

Solfylt retorikk

Paradis viser plagsamt realistisk at det er forskjell på Syden og «Syden».

Frå matfatet I Siri Helle

Lokal ost

Tine har heilt rett i at Østavind er noko anna enn Norvegia og Jarlsberg. Dei burde gjerne rope det endå høgare.

Musikk I Øyvind Pharo

Arkivet: Ein meister i synkopering og timing

Augie Meyers var siste gjenlevande av tex-mex-supergruppa Texas Tornados.

Ordskifte I Skeiser

Den lange skeisemila

«Jo meir slit, desto større prestasjon å gjennomføre.»

Teater I Kristin Aalen

Les Miserables som filma teater

Dei elendige er mange i Hugos vidkjente roman. På Rogaland teater får vi sjå andleta deira vri seg i fortviling over vondskapen i verda.

Lesing I Christiane Jordheim Larsen

Lesevegring og leselyst

I media kan vi lese om lesetrend og lesekrise om kvarandre. Korleis står det eigentleg til med lesinga?

Bok I Klaus Johan Myrvoll

Sjangerhybrid med anakronismar

Tore Skeie freistar å skriva historie, men endar opp med ei uklår blanding av historie og fiksjon.

Musikk I Tor Martin Bøe

Meiningar, med musikk

Farmen skriv musikk som vil noko større enn å vere berre musikk, han har ein bodskap i botnen.

Matmonsen I Dagfinn Nordbø

«Her i Noreg tenkjer ein på bacalao som varianten med tomat, men det er som å kome til Mexico og tru at den einaste tacoen er med kjøtdeig.»