JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Den 24. februar 2022 gjekk Russland til angrep mot Ukraina. Dette var ei eskalering av konflikten som tok til i 2013-2014, då separatistar tok kontroll over Luhansk og Donetsk fylke og Krymhalvøya vart annektert av Russland. Ukraina har fått våpenhjelp av Nato-land, inkludert Noreg. DAG OG TID følger krigen nøye, og skribentane våre bidreg med reportasjar, kommentarar og analysar. Cecilie Hellestveit, ekspert i folkerett, og Halvor Tjønn, journalist, forfattar og fast skribent i DAG OG TID, bidrar med politiske analysar. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov har skrive om situasjonen i Ukraina under krigen.

Sjakk har blitt ein populær sport i Noreg på grunn av suksessen til Magnus Carlsen. DAG OG TID skriv om viktige turneringar som Carlsen deltek i, og små forteljingar frå sjakkverda. I DAG OG TID skriv Atle Grønn ei fast sjakkspalte som heiter «Frå sjakkverda», verdas einaste sjakkspalte utan sjakktrekk. I spalta skriv han om sjakk frå ulike innfallsvinklar. Les Atle Grønns spalte nedanfor, og andre artiklar og nyhende frå sjakkverda.

Klima og miljø er høgt prioritert på den politiske dagsordenen. Klimaendringar, naturkatastrofer og konfliktar heng tett saman. Regjeringa er forplikta til å følgje EUs klimamål og redusere norske utslepp med 55 prosent innan 2030.
DAG OG TID følgjer klimaproblematikken både nasjonalt og internasjonalt. Journalistane og skribentane i DAG OG TID skriv om klima med ulike innfallsvinklar. Per Anders Todal er oppteken av miljø, natur og klima, og korleis problemstillingar knytte til desse temaa verkar inn på kvarandre og samfunnet i heilskap. Jon Hustad skriv om klimaspørsmål frå eit politisk og økonomisk ståstad, til dømes korleis klima verkar inn på energi og straum. Les artiklar om klima og miljø nedanfor.

I Dag og Tid skriv fleire av skribentane våre om mat og matproduksjon. Dei har alle ulike tilnærmingar til temaet. Dagfinn Nordbø skriv spalta «Matmonsen», ei humorisktisk spalte om eigne matopplevingar. I spalta hans kan du også få gode middagstips. «Innsida» er ei anna spalte der ulike skribentar bidreg kvar veke. Ein av dei, Arne Hjeltnes, reiser rundt og besøker norske matprodusentar og set av fast plass i spalta si til norske matskattar. Siri Helle skriv om matproduksjon og matpolitikk i spalta «Frå matfatet». Helle er utdanna agronom og skriv også om ulike matvarer, plukkar frå kvarandre ingrediensane og samanliknar produkt. Les artiklane nedanfor.

DAG OG TID skriv om Russland og tilhøvet mellom Noreg og Putin-regimet. Journalistane og skribentane våre skriv om russisk utanrikspolitikk, russisk språk og kultur. Eit viktig tema knytt til Russland er krigen i Ukraina. I avisa vår kan du lese kommentarar og artiklar om krigføringa og retorikken knytt til han. Mellom anna trykker DAG OG TID russiske nyhende, slik at lesarane våre får kjennskap til kva informasjon russarane har tilgang til. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov har tidlegare rapportert direkte frå Ukraina. Halvor Tjønn følgjer utviklinga mellom Russland og Europa, Cecilie Hellestveit, ekspert i folkerett, kommenterer globale konfliktar der Russland er involvert. Fleire av podkastepisodane våre har også handla om Russland. Omsettar Marit Bjerkeng fortel om russisk språk og kultur, journalist i Nordlys og leiar i Barents Press, Amund Trellevik, er intervjua om uavhengig journalistikk i Russland, og Halvor Tjønn har ved fleire høve vore gjest. Alle episodane finn du her.

På grunn av den globale energikrisa har straumen blitt dyrare. Folk flest merkar at straumrekningane auker med tusenvis av kroner. Samstundes aukar prisane på matvarer og transport. DAG OG TID skriv med jamne mellomrom om situasjonen og tiltaka frå regjeringa og næringslivet. Mellom anna skriv DAG OG TID-journalisten Jon Hustad om utfordringane og bakgrunnen for straumkrisa og kva konsekvensar dei auka straumprisane har på samfunnet. Han har også sett på energibehovet i framtida og skrive artiklar om den grøne vendinga. Straumkrisa har vore tema i DAG OG TID-podkasten. Lytt til episoden «Energiåret 2022 med Jon Hustad» her. Artiklar om straum, energi og kraft kan du lese nedanfor.

DAG OG TID skriv om ulike sider ved Ukraina og tilhøvet til Nato og Europa. Størst tyngd har krigen fått. Krigen i Ukraina tok til 24. februar 2022, og journalistane og skribentane våre følgjer situasjonen tett. Cecilie Hellestveit er ekspert i folkerett og bidreg med analysar og kommentarar. Halvor Tjønn skriv om korleis det ukrainske tilhøvet til Russland, Europa og EU endrar seg. Han set også den noverande situasjonen i eit historisk perspektiv. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov skreiv fleire reportasjar frå Ukraina det første året av krigen. Redaktøren i DAG OG TID, Svein Gjerdåker har besøkt Ukraina etter krigsutbrotet og har skrive frå reisene. I DAG OG TID-podkasten kan du også lytte til tema om Ukraina. Høyr mellom anna intervjuet med forfattar Andrej Kurkov eller lær meir om bakgrunnen for krigen i episoden «Kvifor gjekk Putin til krig mot Ukraina?» Les artiklar om Ukraina nedanfor.

Økonomi har innverknad på alle lag og funksjonar i samfunnet. DAG OG TID publiserer nyhende om finansmarknaden og konsekvensane av økonomiske svingingar. Vi analyserer statsbudsjettet og finanspolitiske tiltak frå regjeringa, men ser også på endringar i næringslivet og på børsen i eit internasjonalt perspektiv. Journalist i DAG OG TID Jon Hustad skriv om økonomisk politikk. Mellom anna ser han på rentepolitikk, grunnrente og statsbudsjettet.
Les artiklar og kommentarar om norsk og internasjonal økonomi nedanfor.

1 2 3 4 ... 16 »
Sauer og 17. mai-tog på Utsira.

Sauer og 17. mai-tog på Utsira.

Foto: Jan Kåre Ness / NTB

Sjølvforsyning i teori og praksis

Siri Helle kommenterte 29. september rapporten «Produksjonspotensial i jordbruket og nasjonal sjølforsyning med mat», som eg har vore med og skrive på oppdrag for Klimautvalet 2050. Det er kjekt å sjå at nokon har lese fleire av kapitla og vurdert nytta i dei scenarioa som vi utvikla for utvalet. Grovt sagt gjeld dei kor sjølvforsynte vi kan bli i Noreg dersom vesentleg meir av det vi et, kjem direkte frå planteriket.

Ordskifte
Feitt, salt og syrleg, med rikeleg kjøt og poteter: Skal det fyrst vere bearnes, er det slik det skal vere.

Feitt, salt og syrleg, med rikeleg kjøt og poteter: Skal det fyrst vere bearnes, er det slik det skal vere.

Foto: Wikimedia Commons

Bearnessaus

Béarnaise heiter han på originalspråket. Sausen altså – den gule, eggete og estragonduftande feitthimmelen – som har fått namnet sitt frå området han kjem frå: Béarn, sørvest i Frankrike. Så kvifor skal vi på norsk skrive bearnes eller bearnés? Det er blant tinga eg gjerne skulle likt å visst om bearnessaus.

SiriHelle
Svensk kultur på sitt aller beste.

Svensk kultur på sitt aller beste.

Foto: Dagfinn Nordbø

Å, søta bror

Det skjedde i dei dagar at ein kompis og eg sette oss på toget til Stockholm, denne forunderlege byen som du ikkje forlèt utan å ha hatt mykje moro. Som dei fleste andre hatar vi flygemaskinar. Desse tronge metallfuglane som krev at ein må gjennom fleire audmjukande ritual før ein omsider får tildelt eit trongt sete med beskjed om å spenne seg fast og deretter ikkje røre seg.

DagfinnNordbø
Sauer og 17. mai: Norskare vert det ikkje. Men kor lenge får det vare?

Sauer og 17. mai: Norskare vert det ikkje. Men kor lenge får det vare?

Foto: Jan Kåre Ness / NTB

Klimavenleg sjølvforsyning

I august 2021 bestemte regjeringa at eit utval skulle greie ut korleis Noreg kan nå målet vi har sett oss i klimalova: å verte eit lågutsleppssamfunn innan 2050. Innan 1. november i år skal Klimautvalet 2050 legge fram ei offentleg utgreiing om kva vegval Noreg må ta for å verte nettopp dette lågutsleppssamfunnet. 

SiriHelle
Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Foto: Dagfinn Nordbø

Sopp­bonanza

Det er ikkje måte på sopp no. Det er sopp overalt. To mann frå den lokale baren min gjekk ut i skogen og plukka 15 kilo på to timar. Dei klarte ikkje å bere meir. I sosiale medium er det så gult at du lurer på om det er noko feil med fargane på dataskjermen. Ein vert nesten gul på fingrane av å skrolle seg gjennom alle dei bognande korgene og bøttene.

DagfinnNordbø
Traust kjenning kan overraske stort.

Traust kjenning kan overraske stort.

Foto: Dagfinn Nordbø

Budsjettboksen

Det finst ikkje mykje som er betre enn fersk tunfisk. Han skal skjerast i tjukke skiver, saltast og peprast og dekkjast med sesamfrø før ei kort gjestevitjing i varm, tørr steikepanne.

Dagfinn Nordbø
Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Foto: Pxhere.com

Cottage cheese

Finst det ei matvare heile verda er samd om er sunn? Det må jo vere ei grønsak, er det fyrste som slår meg, men så finst det faktisk ganske mange som meiner at ferske grønsaker inneheld for mykje av noko som heiter fytinsyre, og difor ikkje er så sunne å ete likevel.

Siri Helle

Meir havre

Nettopp! Havren har vore nedvurdert sidan han kom hit i eldre jernalder som ugras i bygg og kveite og føde for den som ikkje kunne velje. Trælens «brød» i Allvismál i Edda – «tungt og klumput og fullt av sådir» (agner) – likna den «Grauten på Grut». Vinje skildra i 1860:

Ordskifte
Når dørstokkmila er passert, er det mindre viktig kva som er på termosen. Men om ein må velje, kan ein jo likevel velje litt lurt?

Når dørstokkmila er passert, er det mindre viktig kva som er på termosen. Men om ein må velje, kan ein jo likevel velje litt lurt?

Andrew Welch via Wikimedia Commons

Rett i koppen

Det snør! Eller regnar det? Kanskje er miljøet utanfor vindauget ditt ein stad midt imellom, også kjent som slaps? Eller, du store min, skin sola, men det blæs sure kattungar og rustne trampolinar? Uansett: Det er mykje truleg at vêret ser verre ut frå innsida enn det kjennest når ein vel er ute i det. Dørstokkmila er reell, men det er òg klisjeen om at du aldri angrar på ein tur.

Siri Helle
Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Foto: Cornelius Poppe / NTB

Klimagodkjend kyllingproduksjon?

Er kylling på veg å verte favorittkjøtet til det norske folk? Statistikken kan tyde på det. Forbruket av svinekjøt er framleis høgast, med 20 kilo i snitt per person per år i 2022, men svineetinga har vore temmeleg stabil gjennom heile 2000-talet. Vi byrja med drygt 18 kilo per år i 2000 og nådde ein topp på 21 kilo i 2021, ifylgje Animalia. Inntaket av fjørfekjøt, derimot, har i det same tidsrommet auka jamt og bratt: Medan vi i år 2000 ikkje åt meir enn 6,4 kilo fjørfe i året, var vi i 2022 oppe i 15,7 kilo per person per år.

Siri Helle
1 2 3 4 ... 16 »
1 2 3 4 ... 16 »
Sauer og 17. mai-tog på Utsira.

Sauer og 17. mai-tog på Utsira.

Foto: Jan Kåre Ness / NTB

Sjølvforsyning i teori og praksis

Siri Helle kommenterte 29. september rapporten «Produksjonspotensial i jordbruket og nasjonal sjølforsyning med mat», som eg har vore med og skrive på oppdrag for Klimautvalet 2050. Det er kjekt å sjå at nokon har lese fleire av kapitla og vurdert nytta i dei scenarioa som vi utvikla for utvalet. Grovt sagt gjeld dei kor sjølvforsynte vi kan bli i Noreg dersom vesentleg meir av det vi et, kjem direkte frå planteriket.

Ordskifte
Feitt, salt og syrleg, med rikeleg kjøt og poteter: Skal det fyrst vere bearnes, er det slik det skal vere.

Feitt, salt og syrleg, med rikeleg kjøt og poteter: Skal det fyrst vere bearnes, er det slik det skal vere.

Foto: Wikimedia Commons

Bearnessaus

Béarnaise heiter han på originalspråket. Sausen altså – den gule, eggete og estragonduftande feitthimmelen – som har fått namnet sitt frå området han kjem frå: Béarn, sørvest i Frankrike. Så kvifor skal vi på norsk skrive bearnes eller bearnés? Det er blant tinga eg gjerne skulle likt å visst om bearnessaus.

SiriHelle
Svensk kultur på sitt aller beste.

Svensk kultur på sitt aller beste.

Foto: Dagfinn Nordbø

Å, søta bror

Det skjedde i dei dagar at ein kompis og eg sette oss på toget til Stockholm, denne forunderlege byen som du ikkje forlèt utan å ha hatt mykje moro. Som dei fleste andre hatar vi flygemaskinar. Desse tronge metallfuglane som krev at ein må gjennom fleire audmjukande ritual før ein omsider får tildelt eit trongt sete med beskjed om å spenne seg fast og deretter ikkje røre seg.

DagfinnNordbø
Sauer og 17. mai: Norskare vert det ikkje. Men kor lenge får det vare?

Sauer og 17. mai: Norskare vert det ikkje. Men kor lenge får det vare?

Foto: Jan Kåre Ness / NTB

Klimavenleg sjølvforsyning

I august 2021 bestemte regjeringa at eit utval skulle greie ut korleis Noreg kan nå målet vi har sett oss i klimalova: å verte eit lågutsleppssamfunn innan 2050. Innan 1. november i år skal Klimautvalet 2050 legge fram ei offentleg utgreiing om kva vegval Noreg må ta for å verte nettopp dette lågutsleppssamfunnet. 

SiriHelle
Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Foto: Dagfinn Nordbø

Sopp­bonanza

Det er ikkje måte på sopp no. Det er sopp overalt. To mann frå den lokale baren min gjekk ut i skogen og plukka 15 kilo på to timar. Dei klarte ikkje å bere meir. I sosiale medium er det så gult at du lurer på om det er noko feil med fargane på dataskjermen. Ein vert nesten gul på fingrane av å skrolle seg gjennom alle dei bognande korgene og bøttene.

DagfinnNordbø
Traust kjenning kan overraske stort.

Traust kjenning kan overraske stort.

Foto: Dagfinn Nordbø

Budsjettboksen

Det finst ikkje mykje som er betre enn fersk tunfisk. Han skal skjerast i tjukke skiver, saltast og peprast og dekkjast med sesamfrø før ei kort gjestevitjing i varm, tørr steikepanne.

Dagfinn Nordbø
Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Foto: Pxhere.com

Cottage cheese

Finst det ei matvare heile verda er samd om er sunn? Det må jo vere ei grønsak, er det fyrste som slår meg, men så finst det faktisk ganske mange som meiner at ferske grønsaker inneheld for mykje av noko som heiter fytinsyre, og difor ikkje er så sunne å ete likevel.

Siri Helle

Meir havre

Nettopp! Havren har vore nedvurdert sidan han kom hit i eldre jernalder som ugras i bygg og kveite og føde for den som ikkje kunne velje. Trælens «brød» i Allvismál i Edda – «tungt og klumput og fullt av sådir» (agner) – likna den «Grauten på Grut». Vinje skildra i 1860:

Ordskifte
Når dørstokkmila er passert, er det mindre viktig kva som er på termosen. Men om ein må velje, kan ein jo likevel velje litt lurt?

Når dørstokkmila er passert, er det mindre viktig kva som er på termosen. Men om ein må velje, kan ein jo likevel velje litt lurt?

Andrew Welch via Wikimedia Commons

Rett i koppen

Det snør! Eller regnar det? Kanskje er miljøet utanfor vindauget ditt ein stad midt imellom, også kjent som slaps? Eller, du store min, skin sola, men det blæs sure kattungar og rustne trampolinar? Uansett: Det er mykje truleg at vêret ser verre ut frå innsida enn det kjennest når ein vel er ute i det. Dørstokkmila er reell, men det er òg klisjeen om at du aldri angrar på ein tur.

Siri Helle
Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Foto: Cornelius Poppe / NTB

Klimagodkjend kyllingproduksjon?

Er kylling på veg å verte favorittkjøtet til det norske folk? Statistikken kan tyde på det. Forbruket av svinekjøt er framleis høgast, med 20 kilo i snitt per person per år i 2022, men svineetinga har vore temmeleg stabil gjennom heile 2000-talet. Vi byrja med drygt 18 kilo per år i 2000 og nådde ein topp på 21 kilo i 2021, ifylgje Animalia. Inntaket av fjørfekjøt, derimot, har i det same tidsrommet auka jamt og bratt: Medan vi i år 2000 ikkje åt meir enn 6,4 kilo fjørfe i året, var vi i 2022 oppe i 15,7 kilo per person per år.

Siri Helle
1 2 3 4 ... 16 »