JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Den 24. februar 2022 gjekk Russland til angrep mot Ukraina. Dette var ei eskalering av konflikten som tok til i 2013-2014, då separatistar tok kontroll over Luhansk og Donetsk fylke og Krymhalvøya vart annektert av Russland. Ukraina har fått våpenhjelp av Nato-land, inkludert Noreg. DAG OG TID følger krigen nøye, og skribentane våre bidreg med reportasjar, kommentarar og analysar. Cecilie Hellestveit, ekspert i folkerett, og Halvor Tjønn, journalist, forfattar og fast skribent i DAG OG TID, bidrar med politiske analysar. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov har skrive om situasjonen i Ukraina under krigen.

Sjakk har blitt ein populær sport i Noreg på grunn av suksessen til Magnus Carlsen. DAG OG TID skriv om viktige turneringar som Carlsen deltek i, og små forteljingar frå sjakkverda. I DAG OG TID skriv Atle Grønn ei fast sjakkspalte som heiter «Frå sjakkverda», verdas einaste sjakkspalte utan sjakktrekk. I spalta skriv han om sjakk frå ulike innfallsvinklar. Les Atle Grønns spalte nedanfor, og andre artiklar og nyhende frå sjakkverda.

Klima og miljø er høgt prioritert på den politiske dagsordenen. Klimaendringar, naturkatastrofer og konfliktar heng tett saman. Regjeringa er forplikta til å følgje EUs klimamål og redusere norske utslepp med 55 prosent innan 2030.
DAG OG TID følgjer klimaproblematikken både nasjonalt og internasjonalt. Journalistane og skribentane i DAG OG TID skriv om klima med ulike innfallsvinklar. Per Anders Todal er oppteken av miljø, natur og klima, og korleis problemstillingar knytte til desse temaa verkar inn på kvarandre og samfunnet i heilskap. Jon Hustad skriv om klimaspørsmål frå eit politisk og økonomisk ståstad, til dømes korleis klima verkar inn på energi og straum. Les artiklar om klima og miljø nedanfor.

I Dag og Tid skriv fleire av skribentane våre om mat og matproduksjon. Dei har alle ulike tilnærmingar til temaet. Dagfinn Nordbø skriv spalta «Matmonsen», ei humorisktisk spalte om eigne matopplevingar. I spalta hans kan du også få gode middagstips. «Innsida» er ei anna spalte der ulike skribentar bidreg kvar veke. Ein av dei, Arne Hjeltnes, reiser rundt og besøker norske matprodusentar og set av fast plass i spalta si til norske matskattar. Siri Helle skriv om matproduksjon og matpolitikk i spalta «Frå matfatet». Helle er utdanna agronom og skriv også om ulike matvarer, plukkar frå kvarandre ingrediensane og samanliknar produkt. Les artiklane nedanfor.

DAG OG TID skriv om Russland og tilhøvet mellom Noreg og Putin-regimet. Journalistane og skribentane våre skriv om russisk utanrikspolitikk, russisk språk og kultur. Eit viktig tema knytt til Russland er krigen i Ukraina. I avisa vår kan du lese kommentarar og artiklar om krigføringa og retorikken knytt til han. Mellom anna trykker DAG OG TID russiske nyhende, slik at lesarane våre får kjennskap til kva informasjon russarane har tilgang til. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov har tidlegare rapportert direkte frå Ukraina. Halvor Tjønn følgjer utviklinga mellom Russland og Europa, Cecilie Hellestveit, ekspert i folkerett, kommenterer globale konfliktar der Russland er involvert. Fleire av podkastepisodane våre har også handla om Russland. Omsettar Marit Bjerkeng fortel om russisk språk og kultur, journalist i Nordlys og leiar i Barents Press, Amund Trellevik, er intervjua om uavhengig journalistikk i Russland, og Halvor Tjønn har ved fleire høve vore gjest. Alle episodane finn du her.

På grunn av den globale energikrisa har straumen blitt dyrare. Folk flest merkar at straumrekningane auker med tusenvis av kroner. Samstundes aukar prisane på matvarer og transport. DAG OG TID skriv med jamne mellomrom om situasjonen og tiltaka frå regjeringa og næringslivet. Mellom anna skriv DAG OG TID-journalisten Jon Hustad om utfordringane og bakgrunnen for straumkrisa og kva konsekvensar dei auka straumprisane har på samfunnet. Han har også sett på energibehovet i framtida og skrive artiklar om den grøne vendinga. Straumkrisa har vore tema i DAG OG TID-podkasten. Lytt til episoden «Energiåret 2022 med Jon Hustad» her. Artiklar om straum, energi og kraft kan du lese nedanfor.

DAG OG TID skriv om ulike sider ved Ukraina og tilhøvet til Nato og Europa. Størst tyngd har krigen fått. Krigen i Ukraina tok til 24. februar 2022, og journalistane og skribentane våre følgjer situasjonen tett. Cecilie Hellestveit er ekspert i folkerett og bidreg med analysar og kommentarar. Halvor Tjønn skriv om korleis det ukrainske tilhøvet til Russland, Europa og EU endrar seg. Han set også den noverande situasjonen i eit historisk perspektiv. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov skreiv fleire reportasjar frå Ukraina det første året av krigen. Redaktøren i DAG OG TID, Svein Gjerdåker har besøkt Ukraina etter krigsutbrotet og har skrive frå reisene. I DAG OG TID-podkasten kan du også lytte til tema om Ukraina. Høyr mellom anna intervjuet med forfattar Andrej Kurkov eller lær meir om bakgrunnen for krigen i episoden «Kvifor gjekk Putin til krig mot Ukraina?» Les artiklar om Ukraina nedanfor.

Økonomi har innverknad på alle lag og funksjonar i samfunnet. DAG OG TID publiserer nyhende om finansmarknaden og konsekvensane av økonomiske svingingar. Vi analyserer statsbudsjettet og finanspolitiske tiltak frå regjeringa, men ser også på endringar i næringslivet og på børsen i eit internasjonalt perspektiv. Journalist i DAG OG TID Jon Hustad skriv om økonomisk politikk. Mellom anna ser han på rentepolitikk, grunnrente og statsbudsjettet.
Les artiklar og kommentarar om norsk og internasjonal økonomi nedanfor.

Foto via Wikimedia Commons

Den kunstige intelligensen må kontrollerast

Kunstig intelligens har blitt ein realitet i samfunnet og i den allmenne diskusjonen, og at fenomenet blir tatt på alvor både i avisredaksjonane og blant lovgjevarane, synest vera på høg tid.

Ordskifte
Geoffrey Hinton.

Geoffrey Hinton.

Foto: Mark Blinch / Reuters / NTB

Kunstig intelligens og kognitivt muskelsvinn

Dei nye språkmodellane me finn under det noko misvisande omgrepet «kunstig intelligens», kan ta over mange oppgåver. Det å imitera og nærma seg menneskeleg intelligens gjennom teknologi har alltid vore ein slags heilag gral for teknologiutviklinga. Det er dermed ikkje sagt at det er lurt å setja bort alt tenkjearbeid me kan, til prosessorhastigheit og big data.

Ordskifte
Writers Guild of America-medlemmar og støttespelarar markerte seg utanfor Sunset Bronson Studios og Netflix Studios etter at fagforeininga gjekk ut i streik for film- og TV-forfattarar i Los Angeles.

Writers Guild of America-medlemmar og støttespelarar markerte seg utanfor Sunset Bronson Studios og Netflix Studios etter at fagforeininga gjekk ut i streik for film- og TV-forfattarar i Los Angeles.

Foto: Mario Anzuoni / Reuters / NTB

Manusforfattarar mot kunstig intelligens

Fagforeininga for manusforfattarar i USA har gått ut i streik. Dei kjempar for betre vilkår og mot å bli erstatta av kunstig intelligens-system.

Magnus FurreGjerde

Illustrasjon generert av Dall-E

Samtale med ein robot

Denne samtalen med ChatGPT vart gjord 11. januar. Nokre av svara er korta ned, men er elles ikkje redigerte.

Per AndersTodal
I 2014 meinte Elon Musk at kunstig intelligens kunne vere like farleg som atomvåpen. Året etter var han med på å stifte selskapet OpenAI.

I 2014 meinte Elon Musk at kunstig intelligens kunne vere like farleg som atomvåpen. Året etter var han med på å stifte selskapet OpenAI.

Foto: Andrew Kelly / Reuters / NTB

Dei som skulle redde verda

Kring midten av 2010-talet hadde datakjemper som Google og Facebook falle i vanry. Dei vart kritiserte for monopolisering, maktmisbruk og moglege skadeverknader av verksemda deira. I tillegg hadde redsla for farane ved kunstig intelligens, den vi kjenner frå dystopiske science fiction-historier som Terminator, blitt sterkare. I 2014 sa fysikaren Stephen Hawking til BBC at realiseringa av ein ekte kunstig intelligens «tydde slutten for menneskeætta». Same år åtvara Oxford-filosof Nick Bostrom om det same i bestseljaren Superintelligence, og Elon Musk hevda at kunstig intelligens kunne vere farlegare enn atomvåpen.

Per AndersTodal
Illustrasjon generert av OpenAI-programmet Dall-E, ut frå desse stikkorda: Rembrandt oil painting robots writing text newspapers books journalists students office.

Illustrasjon generert av OpenAI-programmet Dall-E, ut frå desse stikkorda: Rembrandt oil painting robots writing text newspapers books journalists students office.

Dall-E

Framtida er sjølvskriven

I Roald Dahl-novella «Den store automatiske diktografen» frå 1953 møter vi Adolph Knipe, ein genial oppfinnar som ikkje er nøgd med å ha laga verdas beste reknemaskin. Knipe drøymer om å bli forfattar, men manglar skrivetalent. Så går eit lys opp for han: Sjølv om ei reknemaskin ikkje kan tenkje, kan ho ha eit nesten uavgrensa minne. Og grammatikalske reglar var «nesten matematiske i sin ufravikelighet». Knipe konstruerer ei maskin som kan lagre alle ord i ordbøkene og kan setje dei saman i korrekt rekkjefølgje. «Og så kunne man gi den en handling å arbeide med, og overlate det til maskinen å skrive setningene.»

Per AndersTodal

Foto via Wikimedia Commons

Den kunstige intelligensen må kontrollerast

Kunstig intelligens har blitt ein realitet i samfunnet og i den allmenne diskusjonen, og at fenomenet blir tatt på alvor både i avisredaksjonane og blant lovgjevarane, synest vera på høg tid.

Ordskifte
Geoffrey Hinton.

Geoffrey Hinton.

Foto: Mark Blinch / Reuters / NTB

Kunstig intelligens og kognitivt muskelsvinn

Dei nye språkmodellane me finn under det noko misvisande omgrepet «kunstig intelligens», kan ta over mange oppgåver. Det å imitera og nærma seg menneskeleg intelligens gjennom teknologi har alltid vore ein slags heilag gral for teknologiutviklinga. Det er dermed ikkje sagt at det er lurt å setja bort alt tenkjearbeid me kan, til prosessorhastigheit og big data.

Ordskifte
Writers Guild of America-medlemmar og støttespelarar markerte seg utanfor Sunset Bronson Studios og Netflix Studios etter at fagforeininga gjekk ut i streik for film- og TV-forfattarar i Los Angeles.

Writers Guild of America-medlemmar og støttespelarar markerte seg utanfor Sunset Bronson Studios og Netflix Studios etter at fagforeininga gjekk ut i streik for film- og TV-forfattarar i Los Angeles.

Foto: Mario Anzuoni / Reuters / NTB

Manusforfattarar mot kunstig intelligens

Fagforeininga for manusforfattarar i USA har gått ut i streik. Dei kjempar for betre vilkår og mot å bli erstatta av kunstig intelligens-system.

Magnus FurreGjerde

Illustrasjon generert av Dall-E

Samtale med ein robot

Denne samtalen med ChatGPT vart gjord 11. januar. Nokre av svara er korta ned, men er elles ikkje redigerte.

Per AndersTodal
I 2014 meinte Elon Musk at kunstig intelligens kunne vere like farleg som atomvåpen. Året etter var han med på å stifte selskapet OpenAI.

I 2014 meinte Elon Musk at kunstig intelligens kunne vere like farleg som atomvåpen. Året etter var han med på å stifte selskapet OpenAI.

Foto: Andrew Kelly / Reuters / NTB

Dei som skulle redde verda

Kring midten av 2010-talet hadde datakjemper som Google og Facebook falle i vanry. Dei vart kritiserte for monopolisering, maktmisbruk og moglege skadeverknader av verksemda deira. I tillegg hadde redsla for farane ved kunstig intelligens, den vi kjenner frå dystopiske science fiction-historier som Terminator, blitt sterkare. I 2014 sa fysikaren Stephen Hawking til BBC at realiseringa av ein ekte kunstig intelligens «tydde slutten for menneskeætta». Same år åtvara Oxford-filosof Nick Bostrom om det same i bestseljaren Superintelligence, og Elon Musk hevda at kunstig intelligens kunne vere farlegare enn atomvåpen.

Per AndersTodal
Illustrasjon generert av OpenAI-programmet Dall-E, ut frå desse stikkorda: Rembrandt oil painting robots writing text newspapers books journalists students office.

Illustrasjon generert av OpenAI-programmet Dall-E, ut frå desse stikkorda: Rembrandt oil painting robots writing text newspapers books journalists students office.

Dall-E

Framtida er sjølvskriven

I Roald Dahl-novella «Den store automatiske diktografen» frå 1953 møter vi Adolph Knipe, ein genial oppfinnar som ikkje er nøgd med å ha laga verdas beste reknemaskin. Knipe drøymer om å bli forfattar, men manglar skrivetalent. Så går eit lys opp for han: Sjølv om ei reknemaskin ikkje kan tenkje, kan ho ha eit nesten uavgrensa minne. Og grammatikalske reglar var «nesten matematiske i sin ufravikelighet». Knipe konstruerer ei maskin som kan lagre alle ord i ordbøkene og kan setje dei saman i korrekt rekkjefølgje. «Og så kunne man gi den en handling å arbeide med, og overlate det til maskinen å skrive setningene.»

Per AndersTodal