Det
er ikkje godt å vita kva andre eigentleg meiner om deg, eller å finna rett
definisjon på kjenslene deira. Det er nesten like vanskeleg å definere sine
eigne kjensler, eller tilhøvet ein har til andre. Er me vener, kompisar,
kjærastar eller noko som enno ikkje har fått namn?
Roman
Arild Dahl:
Mengden lys vi slipper inn
Efrem Forlag
Det er mellom anna slike ting Alva Horn,
hovudpersonen i den nye romanen til Arild Dahl, tumlar med i sitt elles
velordna indre, slik eg forstår ho. Ho er økonomidirektør i eit helseføretak,
ei einsleg kvinne rundt førti år med nokre relasjonar attom seg, ei god
veninne, Linn, eit leveleg tilhøve til mor si, og elles ein familie der ein mest
merkar seg svigerinna, som elskar seg sjølv og har få rivalar. Ho er ikkje
viktig i boka, men Dahl lèt Alva skildra ho smått infamt og samstundes med
konduite, og det er godt gjort.
Alva er med andre ord ein kultivert person, og
dessutan ørlite grann snobbete, noko ho er merksam på. Ei av hovudinteressene
hennar er champagne.
Nabomannen
Ein dag ho solar seg på terrassen, merkar
ho at ein mann i blokka vis-a-vis fotograferer ho, og ho er ikkje meir
konfliktsky enn at ho oppsøkjer han og spør kva dette skal tyde. Det syner seg
at han er austerrikar, han heiter Florian Hofer og er ein dyktig
amatørfotograf. Det vert ein relasjon mellom dei, der han lærer ho om
fotografering, og ho lærer han om champagne.
Ved eitt høve forklarer han
fenomenet eksponering som «Mengden lys vi slipper inn», og lesaren forstår at
det er just det heile boka handlar om. Slik forholdet mellom Alva og Florian
utviklar seg, lurer ho stadig på om han verkeleg tykkjer ho er attraktiv, og kva
skal ho kalla denne relasjonen?
Då ho endeleg, etter lang tid, kjenner seg klar
til å gå for fullt inn for eit mogleg samliv med Florian, skjer det ei vending
som gjer ho fortvila, men så forstår ho kva årsaka til denne vendinga var, noko
som ikkje skal avslørast her. Deretter vert det ei vending til, og ho er budd
på både gode og vonde dagar, og sjølv om mykje er bra nett no, veit ho at det
ikkje er ei varig stode, og under eit slikt damoklessverd hender det at ho
fortvilar og tenkjer at det hadde vore godt med ein katastrofe, «Ja, kunne ikke
en enorm tsunami skylle inn over denne lille drittbyen!» Ho tenkjer at alt skal
rivast, men at ho skal overleva og komma på TV som eit offer, ei som no må ha
hjelp til alt. Tankegangen er ikkje ukjend.
Truverdig
Det er ein god roman Arild Dahl her har
fått til. Han har risikert litt ved å nytta ein kvinneleg hovudperson, men ho
er absolutt truverdig både ved det ho seier og gjer, og det ho teier om. Det er
den farlege eksponeringa som er hovudsaka, motet ein treng for å sleppa lyset
inn, for å sleppa andre inn, eller for sjølv å sleppa inn hjå andre, for å vera
ein person som vert observert i veikskap og styrke av ein annan, og for å sjå
den andre for det denne personen er, og ikkje som eit skal eller ein fasade.
Vegen frå fasade til fadese er kort ved slike høve.
Dahl skriv utan store fakter, han tek
personane sine på alvor og gjer dei tredimensjonale utan å nytta sensasjonelle
effektar, og når han mot slutten fører oss inn i klosterbiblioteket i Admont, det
største i sitt slag i verda, og truleg det vakraste, som me kan sjå på
bokomslaget, fotografert av forfattaren sjølv, er det eit døme på nok eit poeng
ved romanen, det kultiverte mennesket som berre lèt kjenslene styra via
fullmakt frå refleksjonen.
