Astrid Lindgrens krigsdagbok i svensk idyll

Nyleg opna Stiftelsen Kåkå Kverulantkatedralen eit nytt hus i Stavanger for undring, usemje og demokratisk nyskaping. Her vil arrangørane mellom anna presentere dokumentarfilm i samarbeid med kinoen og ha samtale i etterkant.

Først ut var den svenske dokumentaren A World Gone Mad. Astrid Lindgrens krigsdagbok av den tyske regissøren Wilfried Hauke. Filmen syner korleis den 32-årige tobarnsmora Astrid Lindgren – ho hadde enno ikkje gjeve ut noka barnebok – byrja å skrive dagbok etter Hitlers åtak på Polen i september 1939. Ho klipte ut meldingar om nyhende og foto frå aviser, limte dei inn i ei skrivebok og skreiv ned eigne refleksjonar. Slik fylte ho eit titals dagbøker fram til mai 1945. Utdrag frå desse vert i filmen kommenterte av barn og barnebarn. I dramatiserte scener blir Lindgren spela av den framifrå skodespelaren Sofia Pekkari.

Gjennom Lindgren si bekymring og sorg over vondskapen i verda kan vi kjenne att vår eiga frykt på grunn av krigane i Ukraina, Midtausten og Sudan. Lindgren opplevde at verdskrigen kraup nærare og nærare Sverige. Dottera Karen, fødd i 1934, vart meir og meir redd. For å få barnet til å sove om kveldane fortalde mora frå 1943 om ei tøff lita jente ved namn Pippi Långstrump. 

Verdas kanskje mest kjende barnebokfigur vart til som trøyst mot krigen som truga.

Svensk idyll

Det er mykje godt å seie om dokumentaren. Lindgren er arg på Hitler og Gestapo og syner sterk empati med jødane som vart forfølgde på kontinentet. Som tilsett ved Posten sitt sensurkontor las ho privat korrespondanse som gav innsyn i vonde skjebnar. I dagboka skriv ho om kor frykteleg det var å lese i eit brev at «begge barna til Jacques blei drepne under okkupasjonen av Luxembourg». Ho tykkjer det er ille å få nyhende om den tsjekkiske landsbyen Lidice. Den vart jamna med jorda i juni 1942 som ein represalie etter at Reinhard Heydrich, Hitler sin mann i det okkuperte Böhmen-Mähren, mista livet i eit attentat.