Er Cuba neste?

Etter USAs militære operasjon i Venezuela, der president Nicolás Maduro vart teken til fange, har den geopolitiske temperaturen i Karibia stige markant. USAs utanriksminister Marco Rubio har kome med opne åtvaringar til Cuba, og president Donald Trump har antyda at øya kan bli eit nytt tema på den amerikanske utanrikspolitiske dagsordenen. Samstundes har Trump hevda at det cubanske regimet vil «kollapse av seg sjølv».

Spørsmålet er likevel kva USA – og Trump – faktisk ønskjer å oppnå. Erfaringa frå Venezuela gjev grunn til skepsis. Der såg målet ut til å vere klart: å fjerne Maduro. Kva som skulle kome etterpå, politisk, økonomisk og institusjonelt, var langt mindre gjennomtenkt. Dersom Cuba no vert trekt inn i den same utanrikspolitiske logikken, er det uklart om Washington har ein strategi som strekkjer seg utover symbolpolitikk og innanrikspolitisk markering.

Det er òg lite som tyder på at Cuba i seg sjølv er av stor strategisk interesse for Trump-regjeringa. I motsetnad til Venezuela manglar øya store, kommersielt utnytta olje- og gassfelt som kunne ha gjort landet til ein sentral aktør i globale ressursmarknader eller i USAs breiare ressursstrategi. Den innanlandske energiproduksjonen er avgrensa, og Cuba er i stor grad avhengig av importert olje. Sjølv om landet har enkelte mineralressursar, mellom anna nikkel og kobolt, gjev desse Cuba lita geopolitisk tyngd i dagens internasjonale maktspel.

Samstundes er Cuba inne i ei djup og samansett krise. Økonomien er i fritt fall. Straumbrot er blitt ein del av kvardagen, mat og medisinar er mangelvarer, og stadig fleire vel å forlate landet. Naturkatastrofar har påført store øydeleggingar, særleg i dei austlege provinsane, medan staten si evne til gjenoppbygging er kraftig svekt. I dette landskapet vert det internasjonale grepet rundt øya stramma ytterlegare til.

USAs økonomiske blokade mot Cuba har vart i over 60 år. Sidan 1992 har FNs generalforsamling årleg fordømt blokaden med overveldande fleirtal. I den siste røystinga stemde berre to land imot: USA og Israel. Blokaden har hatt som uttalt mål å svekkje – og på sikt velte – det politiske systemet som vart etablert etter revolusjonen i 1959, då diktatoren Fulgencio Batista vart styrta. Verknaden har vore langvarig økonomisk kveling, avgrensa tilgang til internasjonale marknader og finansielle tenester, og redusert tilgang på livsnødvendige varer.

Likevel kan Cubas situasjon ikkje forklarast utelukkande med blokaden. Den cubanske staten ber sjølv eit tungt ansvar. Seks tiår med autoritært styre, sentralstyrt økonomi og manglande vilje til reform har gjort landet ekstremt sårbart for ytre sjokk. Under Raúl Castro og hans etterfølgjarar har styresmaktene vore uvillige til å opne for reelle endringar i næringsliv, jordbruk og lokal produksjon – reformer som kunne ha styrkt sjølvforsyninga og gjeve folk større økonomisk handlingsrom. Resultatet er eit samfunn som knapt klarer å dekkje dei mest grunnleggjande behova til befolkninga.

Er du abonnent? Logg på for å lese vidare

Digital tilgang – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

E-postadressa di

Eg godtek vilkåra

Eller kjøp eit anna abonnement

Er du abonnent? Logg på for å lese vidare