Dommedag i dress

To aktørar har prega den norske debatten i overgangen til det nye året. Den eine seier at Noreg kanskje vil bli borte, fordi den nasjonale kulturen smuldrar bort (Asle Toje). Den andre møter dei alvorlege utfordringane i samtida med optimisme, basert på eit kvardagsdemokrati som fungerer (kong Harald). Kven skal vi tru på?

Debattant og forskar Asle Toje fyrte opp eit debatt-bål på vesle julaftan som framleis gløder. Det er ikkje eit lite tema han tek opp: Spørsmålet om Noreg vil overleva som nasjon i dei vanskelege tidene som ventar. Og akkurat som J.D. Vance, ei av inspirasjonskjeldene som Toje halvt om halvt siterer, ser han på den indre fienden som den farlegaste, og ikkje invaderande stormakter i aust eller vest.

Empirien er ikkje i orden

Når Toje slik sluttar seg til påstandane i München-foredraget til Vance, kunne vi forventa at argumenta er sterke og empirien i orden. Men slik er det ikkje. Einskapskulturen er snart tapt, skriv han, (for) over 20 prosent av den norske folkesetnaden har innvandrarbakgrunn. Her er den første testen: Kven er desse 20 prosentane? Over halvparten av dei er europearar; skandinavar og polakkar er dei største gruppene. Det Toje meir eller mindre direkte hintar til, er dei såkalla framandkulturelle, særleg dei med ein annan religion. Då er vi under 10 prosent.

Men samtidig som han distanserer seg frå desse gruppene, fremjar han verdiar som er sterke i dei same gruppene. Han er engsteleg for fødselsraten, som er høgre i nokre innvandrarkulturar. Han uroar seg for ein ytterleggåande individualisme. Mange innvandrarar har ei sterkare pliktkjensle i forhold til kollektivet enn vi har, men kanskje til storfamilien meir enn samfunnet som heile. Men dei som går vegen frå storfamilien til full integrasjon, tek med seg noko av denne pliktkjensla.

Eit sekulært samfunn

Er du abonnent? Logg på for å lese vidare

Digital tilgang – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

E-postadressa di

Eg godtek vilkåra

Eller kjøp eit anna abonnement

Er du abonnent? Logg på for å lese vidare