JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Ordskifte

Krig endra Grieg 3

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
2839
20230217
2839
20230217

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Nordahl Grieg-dikt

I 1940 som i 2022 vart venstresida endra av krig. I eit okkupert Noreg gjekk Nordahl Grieg i krigsdiktet «Øya i Ishavet» (1942) til åtak på haldningar i utopistiske «Til ungdommen» (1936). Kor medviten kritikken av diktet var, syner eg i saka «Krig endra Grieg» (13. januar).

Kristoffer Jul-Larsen, som meiner at krig ikkje endra Grieg, protesterer i to innlegg (27. januar og 10. februar) mot samanhengen eg syner mellom dei to dikta.

Likskapen og samanhengen er openberr, line for line, intertekstuelt, i taktform og strofeform. Jul-Larsen, som meiner det er tilfeldig, skriv: «strofeform (halvparten av Grieg sine dikt er i denne forma)».

Utsegna er ikkje berre feil, men meiningslaus òg. Mangfaldet i dei strofe- og taktformene Grieg nytta, peikar jo berre endå sterkare på samanhengen mellom nett dei to nemnde dikta.

Båe dikta nyttar ei uvanleg taktform, såkalla serenaderytme: TUNG-lett-lett-TUNG-lett-TUNG. «HER er ditt VERN mot VOLD» (i «Til ungdommen») og «MØRK står en ØY av HAV» (i «Øya i Ishavet»).

Mindre uvanleg er ikkje strofeforma, som på grunn av ein liten skilnad er høvesvis nr. 401 og nr. 431 i Hallvard Lies Norsk verslære (1967). Lie kan visa til særs få dikt i denne spesielle strofeforma.

Når Grieg nytta ei strofeform frå eitt dikt i eit anna dikt, var det gjerne medvite. Om Griegs «Sang til den norske hær i Skottland» skriv Lie: «N. Grieg har lånt strofeformen fra G. Reiss-Andersens ‘Lykkens prøve’. Det er lett å forstå at nettopp dette diktet må ha gjort et sterkt inntrykk på N. Grieg.»

Men sett no at ein med «strofeform» nokså upresist meiner berre talet på verseliner i strofa? Vel, då finn ein forunderleg nok endå eit teikn på samanhengen mellom dei to nemnde Grieg-dikta. Dette poenget utelet eg frå den opphavlege artikkelen av di eg tenkte det vart for spesifikt, men no har eg fått høve til å nemna det likevel:

«Til ungdommen» vart opphavleg, i 1936, sett opp som såkalla 8-versing, det vil seia åtte verseliner i kvar strofe, medan «Øya i Ishavet» vart sett opp som 4-versing då det kom. Men så syner det seg at denne skilnaden forsvinn.

Etter at «Øya i Ishavet» vart prenta som 4-versing i samlinga Friheten (1943, 1945), vart «Til ungdommen» prenta i samlinga Håbet (1946) året etter. Og no vart «Til ungdommen» prenta som 4-versing, det òg.

Nordahl Grieg døydde som kjent i desember 1943, men eg vel å tru at det var han, og ikkje ein forlagstilsett, som sytte for at dei to nærskylde dikta fekk same tal verseliner i strofa – og dimed kom til å likna endå meir.

I undervisingsmaterialet som Nasjonal digital læringsarena har laga kring «Til ungdommen», har ein no lagt inn ei tilvising til «Øya i Ishavet» som ikkje var der før. Det er særs relevant. Slik krig endra Grieg, endrar krig menneske i dag òg.

Håvard Rem er journalist i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

kr 99 for dei fyrste to månadene.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Nordahl Grieg-dikt

I 1940 som i 2022 vart venstresida endra av krig. I eit okkupert Noreg gjekk Nordahl Grieg i krigsdiktet «Øya i Ishavet» (1942) til åtak på haldningar i utopistiske «Til ungdommen» (1936). Kor medviten kritikken av diktet var, syner eg i saka «Krig endra Grieg» (13. januar).

Kristoffer Jul-Larsen, som meiner at krig ikkje endra Grieg, protesterer i to innlegg (27. januar og 10. februar) mot samanhengen eg syner mellom dei to dikta.

Likskapen og samanhengen er openberr, line for line, intertekstuelt, i taktform og strofeform. Jul-Larsen, som meiner det er tilfeldig, skriv: «strofeform (halvparten av Grieg sine dikt er i denne forma)».

Utsegna er ikkje berre feil, men meiningslaus òg. Mangfaldet i dei strofe- og taktformene Grieg nytta, peikar jo berre endå sterkare på samanhengen mellom nett dei to nemnde dikta.

Båe dikta nyttar ei uvanleg taktform, såkalla serenaderytme: TUNG-lett-lett-TUNG-lett-TUNG. «HER er ditt VERN mot VOLD» (i «Til ungdommen») og «MØRK står en ØY av HAV» (i «Øya i Ishavet»).

Mindre uvanleg er ikkje strofeforma, som på grunn av ein liten skilnad er høvesvis nr. 401 og nr. 431 i Hallvard Lies Norsk verslære (1967). Lie kan visa til særs få dikt i denne spesielle strofeforma.

Når Grieg nytta ei strofeform frå eitt dikt i eit anna dikt, var det gjerne medvite. Om Griegs «Sang til den norske hær i Skottland» skriv Lie: «N. Grieg har lånt strofeformen fra G. Reiss-Andersens ‘Lykkens prøve’. Det er lett å forstå at nettopp dette diktet må ha gjort et sterkt inntrykk på N. Grieg.»

Men sett no at ein med «strofeform» nokså upresist meiner berre talet på verseliner i strofa? Vel, då finn ein forunderleg nok endå eit teikn på samanhengen mellom dei to nemnde Grieg-dikta. Dette poenget utelet eg frå den opphavlege artikkelen av di eg tenkte det vart for spesifikt, men no har eg fått høve til å nemna det likevel:

«Til ungdommen» vart opphavleg, i 1936, sett opp som såkalla 8-versing, det vil seia åtte verseliner i kvar strofe, medan «Øya i Ishavet» vart sett opp som 4-versing då det kom. Men så syner det seg at denne skilnaden forsvinn.

Etter at «Øya i Ishavet» vart prenta som 4-versing i samlinga Friheten (1943, 1945), vart «Til ungdommen» prenta i samlinga Håbet (1946) året etter. Og no vart «Til ungdommen» prenta som 4-versing, det òg.

Nordahl Grieg døydde som kjent i desember 1943, men eg vel å tru at det var han, og ikkje ein forlagstilsett, som sytte for at dei to nærskylde dikta fekk same tal verseliner i strofa – og dimed kom til å likna endå meir.

I undervisingsmaterialet som Nasjonal digital læringsarena har laga kring «Til ungdommen», har ein no lagt inn ei tilvising til «Øya i Ishavet» som ikkje var der før. Det er særs relevant. Slik krig endra Grieg, endrar krig menneske i dag òg.

Håvard Rem er journalist i Dag og Tid.

Emneknaggar

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis