Erkebiskopen

Erik Valkendorf var Noregs erkebiskop frå 1510 til 1522. Han vart utpeikt av Christian II for å vere kongens mann, men vart i staden kyrkja og det norske riksrådet sin leiar mot den stendig meir tyranniske kongen. 

Til sist drog han i eksil til Roma, der han døydde før han rakk å møte paven.

Kuppmakaren

Dette er ei tid i norsk historie som få bryr seg om: Den førre biografien om Erik Valkendorf er Lars Hamres hovudoppgåve frå 1942. Mona Ringvej skriv betre enn Lars Hamre og har større sans for dei store linene og dramatikken i stoffet. Her kan ein til dømes samanlikne framstillinga av møtet i Oslo rådstove i 1507, der Christian tvang ein improvisert forsamling av stormenn til å setje konstitusjonen og riksrådet til sides og gi han eineveldig makt.

Til skilnad frå Hamre set Ringvej namn på hendinga: Det var eit kupp. Ho har blikk for maktpolitikken, og for Christian som ein machiavellisk fyrste. Han har tenarar som «skyver på normer, uthuler lover, sakte, sakte over tid», men han kan òg handle raskt, med politiske drap, vilkårlege arrestasjonar og avrettingar, og med summariske rettssaker.

Det er først frå 1510 Erik vert ein politisk aktør, før dette var han Christians kanslar, og han kan godt ha vore hjernen bak kuppet i 1507: Det er ikkje råd å sjå kvar Christian sluttar og Erik begynner. Men når han kjem til Nidaros i 1511, etter først å ha vitja paven, slik skikken var, vert han ein ny mann. Som leiar for riksrådet krev han at kongen skal respektere retten i landet, utan å lukkast.

Er du abonnent? Logg på for å lese vidare

Digital tilgang – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

E-postadressa di

Eg godtek vilkåra

Eller kjøp eit anna abonnement

Er du abonnent? Logg på for å lese vidare