JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Frå matfatetKunnskap

Parmesan

Tusen år gamle ystetradisjonar får ikkje plass i ei dressingflaske.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Himmelen? Ja, for mange er eit modningslager for Parmigiano-Reggiano ikkje langt unna.

Himmelen? Ja, for mange er eit modningslager for Parmigiano-Reggiano ikkje langt unna.

Foto: Marco Vasini / AP / NTB

Himmelen? Ja, for mange er eit modningslager for Parmigiano-Reggiano ikkje langt unna.

Himmelen? Ja, for mange er eit modningslager for Parmigiano-Reggiano ikkje langt unna.

Foto: Marco Vasini / AP / NTB

4342
20220422
4342
20220422

Det skjer med jamne mellomrom, men no var det ei stund sida sist. Og godt er det: å treffe på produkt som er så tåpelege, ja, beint ut respektlause som den smått legendariske majonesprodusenten Hellmann’s nye dressing, gjer meg både trist og forbanna. Det er ikkje kjensler eg ynskjer å fylle meg med oftare enn høgst naudsynt – og er det noko ingen treng, er det nettopp Hellmann’s Parmesan & Roasted Garlic Flavour Sauce.

Kvifor dette er noko å hisse seg sånn opp over, seier du? Jau, fordi Hellmann’s såkalla parmesansaus ikkje inneheld ein einaste liten smule parmesan. For at du skal kunne fylgje meg på kjenslereisa som syner kor frekt det er at dei likevel vågar å nytte namnet til den verdskjende osten på produktet sitt, skal du vere med meg på ei virtuell reise til Parmigiano Reggiano.

Berre to ostar er like

Den fyrste registrerte omsetninga av Parmigiano Reggiano – eller parmesan på norsk – gjekk føre seg på 1200-talet, og det var benedikter- og cisterciensarmunkar som for tusen år sidan utvikla osten: Ved å bruke fersk kumjølk og salt frå gruvene i Salsomaggiore skapte dei ein ost som kunne lagrast lenge.

Mjølka fekk dei frå bønder i området, som fôra kyrne med gras – og slik har det halde seg heilt fram til i dag: Framleis er det berre i dei italienske regionane Parma, Reggio Emilia, Modena og Mantua at ein kan produsere Parmigiano Reggiano. Og framleis byrjar smaken ute på jorda: Kyrne et berre gras frå enger som ikkje vert verken sådde eller pløgde eller kunstgjødsla, og slik endar dei opp med eit unikt biologisk mangfald.

Dei 3000 bøndene som er del av konsortiumet Parmigiano Reggiano, leverer mjølk til eitt av 300 meieri som alle saman ystar på same måten. Skumma kveldsmjølk vert blanda med heil morgonmjølk og tilsett mjølkesyrekultur gjennom myse frå førre ysting.

Kulturen syrnar mjølka, og når ystaren finn det riktig, set han til kalveløype som brestar mjølka på om lag ti minutt. Ystekorna vert rørte og varma opp til 55 grader, slik at massen fastnar. Så byrjar forminga av dei to femti kilos ostehjula: To ystarar må løfte massen ut av mysa og ved hjelp av linklede forme han til dei to tvillingostane som kvar dag kjem ut av kvart ystekar.

Dette er dei einaste to parmesanostane som nokon gong er like. Alle andre ostar vil vere ulike – ysta i ulike sesongar med ulikt fôr, temperatur og råme. Ja, endåtil humøret til ystaren kan gjere ein parmesanost bitte litt annleis enn osten til ein annan ystar på eit anna meieri same dag. Og sjølv dei to tvillingostane vil etter kvart reise ulike vegar – fyrst i metta saltlake i rundt tjue dagar, så på modningslagar i minimum tolv månader. Men har osten potensial, kan han verte lagra i fleire år.

Laga, ikkje produsert

Parmigiano Reggiano er «laga, ikkje produsert», seier dei sjølve. Dette er det absolutt motsette av den generiske produksjonen Hellmann’s står for, med ein dressing laga på vatn, soyaolje og syntetisk framstilte aromastoff. Ekte parmesan er laga med kjærleik og omtanke i alle ledd. Det får du meg ikkje til å tru at Hellmann’s Parmesan & Roasted Garlic Flavour Sauce er – og det kan ein kanskje heller ikkje forvente til 39,90 kroner per flaske. Men då får dei samstundes halde seg for gode til å stele frukter frå ekte handverkarar.

Har dei eingong lov å bruke namnet parmesan i produktnamnet? Parmigiano Reggiano er ei geografisk verna nemning. Den internasjonale forkortinga er DPO, som seier at ingen utanfor dei tidlegare nemnde italienske områda kan produsere osten.

Bortsett frå i USA. For sjølv om parmesan er ei omsetting på norsk, er det ikkje ei verna nemning over dammen: Amerikanarar kan ikkje lage Parmigiano Reggiano, men har gjeve seg lov til å lage ein eigen Parmesan Cheese. Då har dei truleg samstundes gjeve Hellmann’s lov til å lage Parmesan Sauce, sjølv om han er produsert i Polen.

Det inneber ikkje at vi treng å kjøpe han, og det har eg heller ikkje tenkt å gjere. Ikkje eingong om nokon heldt ein pistol mot hovudet mitt. Og det kan eg trygt seie fordi eg ikkje trur nokon bryr seg nok om Hellmann’s til å gjere det. Om nokon skulle ha så sterke kjensler for parmesan, monaleg meir truleg, er eg på rett side av pistolen.

Siri Helle

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Det skjer med jamne mellomrom, men no var det ei stund sida sist. Og godt er det: å treffe på produkt som er så tåpelege, ja, beint ut respektlause som den smått legendariske majonesprodusenten Hellmann’s nye dressing, gjer meg både trist og forbanna. Det er ikkje kjensler eg ynskjer å fylle meg med oftare enn høgst naudsynt – og er det noko ingen treng, er det nettopp Hellmann’s Parmesan & Roasted Garlic Flavour Sauce.

Kvifor dette er noko å hisse seg sånn opp over, seier du? Jau, fordi Hellmann’s såkalla parmesansaus ikkje inneheld ein einaste liten smule parmesan. For at du skal kunne fylgje meg på kjenslereisa som syner kor frekt det er at dei likevel vågar å nytte namnet til den verdskjende osten på produktet sitt, skal du vere med meg på ei virtuell reise til Parmigiano Reggiano.

Berre to ostar er like

Den fyrste registrerte omsetninga av Parmigiano Reggiano – eller parmesan på norsk – gjekk føre seg på 1200-talet, og det var benedikter- og cisterciensarmunkar som for tusen år sidan utvikla osten: Ved å bruke fersk kumjølk og salt frå gruvene i Salsomaggiore skapte dei ein ost som kunne lagrast lenge.

Mjølka fekk dei frå bønder i området, som fôra kyrne med gras – og slik har det halde seg heilt fram til i dag: Framleis er det berre i dei italienske regionane Parma, Reggio Emilia, Modena og Mantua at ein kan produsere Parmigiano Reggiano. Og framleis byrjar smaken ute på jorda: Kyrne et berre gras frå enger som ikkje vert verken sådde eller pløgde eller kunstgjødsla, og slik endar dei opp med eit unikt biologisk mangfald.

Dei 3000 bøndene som er del av konsortiumet Parmigiano Reggiano, leverer mjølk til eitt av 300 meieri som alle saman ystar på same måten. Skumma kveldsmjølk vert blanda med heil morgonmjølk og tilsett mjølkesyrekultur gjennom myse frå førre ysting.

Kulturen syrnar mjølka, og når ystaren finn det riktig, set han til kalveløype som brestar mjølka på om lag ti minutt. Ystekorna vert rørte og varma opp til 55 grader, slik at massen fastnar. Så byrjar forminga av dei to femti kilos ostehjula: To ystarar må løfte massen ut av mysa og ved hjelp av linklede forme han til dei to tvillingostane som kvar dag kjem ut av kvart ystekar.

Dette er dei einaste to parmesanostane som nokon gong er like. Alle andre ostar vil vere ulike – ysta i ulike sesongar med ulikt fôr, temperatur og råme. Ja, endåtil humøret til ystaren kan gjere ein parmesanost bitte litt annleis enn osten til ein annan ystar på eit anna meieri same dag. Og sjølv dei to tvillingostane vil etter kvart reise ulike vegar – fyrst i metta saltlake i rundt tjue dagar, så på modningslagar i minimum tolv månader. Men har osten potensial, kan han verte lagra i fleire år.

Laga, ikkje produsert

Parmigiano Reggiano er «laga, ikkje produsert», seier dei sjølve. Dette er det absolutt motsette av den generiske produksjonen Hellmann’s står for, med ein dressing laga på vatn, soyaolje og syntetisk framstilte aromastoff. Ekte parmesan er laga med kjærleik og omtanke i alle ledd. Det får du meg ikkje til å tru at Hellmann’s Parmesan & Roasted Garlic Flavour Sauce er – og det kan ein kanskje heller ikkje forvente til 39,90 kroner per flaske. Men då får dei samstundes halde seg for gode til å stele frukter frå ekte handverkarar.

Har dei eingong lov å bruke namnet parmesan i produktnamnet? Parmigiano Reggiano er ei geografisk verna nemning. Den internasjonale forkortinga er DPO, som seier at ingen utanfor dei tidlegare nemnde italienske områda kan produsere osten.

Bortsett frå i USA. For sjølv om parmesan er ei omsetting på norsk, er det ikkje ei verna nemning over dammen: Amerikanarar kan ikkje lage Parmigiano Reggiano, men har gjeve seg lov til å lage ein eigen Parmesan Cheese. Då har dei truleg samstundes gjeve Hellmann’s lov til å lage Parmesan Sauce, sjølv om han er produsert i Polen.

Det inneber ikkje at vi treng å kjøpe han, og det har eg heller ikkje tenkt å gjere. Ikkje eingong om nokon heldt ein pistol mot hovudet mitt. Og det kan eg trygt seie fordi eg ikkje trur nokon bryr seg nok om Hellmann’s til å gjere det. Om nokon skulle ha så sterke kjensler for parmesan, monaleg meir truleg, er eg på rett side av pistolen.

Siri Helle

Dette er det absolutt
motsette av den generiske produk-
sjonen Hellmann’s står for.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Olfa og døtrene i den Oscar-nominerte dokumentarfilmen som Kaouther Ben Hania har både manus og regi på.

Olfa og døtrene i den Oscar-nominerte dokumentarfilmen som Kaouther Ben Hania har både manus og regi på.

Foto: Arthaus

FilmMeldingar

Venleik og udyr

Den vakre og vonde dokumentaren til tunisiske Kaouther Ben Hania er stor filmkunst, skriv Håkon Tveit om Olfas døtre.

Håkon Tveit
Olfa og døtrene i den Oscar-nominerte dokumentarfilmen som Kaouther Ben Hania har både manus og regi på.

Olfa og døtrene i den Oscar-nominerte dokumentarfilmen som Kaouther Ben Hania har både manus og regi på.

Foto: Arthaus

FilmMeldingar

Venleik og udyr

Den vakre og vonde dokumentaren til tunisiske Kaouther Ben Hania er stor filmkunst, skriv Håkon Tveit om Olfas døtre.

Håkon Tveit
Christian Treutmann-orgelet frå 1737 i stiftskyrkja St. Georg i Grauhof.

Christian Treutmann-orgelet frå 1737 i stiftskyrkja St. Georg i Grauhof.

Foto via Wikimedia Commons

MusikkMeldingar
Sjur Haga Bringeland

Monumental pedal

Masaaki Suzukis frasering gjev rom for smertelege dissonansar.

Det oppstår misvisande biletet av at covid-19 forårsakar Alzheimer, meiner Preben Aavitsland ve FHI.

Det oppstår misvisande biletet av at covid-19 forårsakar Alzheimer, meiner Preben Aavitsland ve FHI.

Foto: Erik Johansen / NTB

Ordskifte
PrebenAavitsland

Meir om seinfølgjer

Den årlege rapporten FHI har publisert, syner at dødeligheita blant personar under 40 år har vore nokså stabil sidan 2015.

Gukesh kan verta den klart yngste verdsmeisteren i historia. Carlsen var nesten fem år eldre då han vann kandidatturneringa og vart verdsmeister i 2013.

Gukesh kan verta den klart yngste verdsmeisteren i historia. Carlsen var nesten fem år eldre då han vann kandidatturneringa og vart verdsmeister i 2013.

Foto: Maria Jemeljanova / Fide

SjakkKunnskap
Atle Grønn

«Sjølv har eg heller aldri sett ein så mogen 17-åring, korkje på eller utanfor sjakkbrettet.»

St. Vincent er artistnamnet til Annie Clark.

St. Vincent er artistnamnet til Annie Clark.

Foto: Alex Da Corte

MusikkMeldingar

Ditt første andedrag er eit skrik

På plata All Born Screaming vender St. Vincent tilbake til, og reindyrkar, det som for mange har definert det kunstnarlege uttrykket hennar.

Øyvind Vågnes
St. Vincent er artistnamnet til Annie Clark.

St. Vincent er artistnamnet til Annie Clark.

Foto: Alex Da Corte

MusikkMeldingar

Ditt første andedrag er eit skrik

På plata All Born Screaming vender St. Vincent tilbake til, og reindyrkar, det som for mange har definert det kunstnarlege uttrykket hennar.

Øyvind Vågnes

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis