JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Frå matfatetKunnskap

Kjøtkvalitet

Ein kjendis på pakken seier fint lite om kva som er inni.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Dette kjøtstykket ser godt ut, men om det har høg kvalitet, er vanskeleg å måle med auga.

Dette kjøtstykket ser godt ut, men om det har høg kvalitet, er vanskeleg å måle med auga.

Foto: Pxhere.com

Dette kjøtstykket ser godt ut, men om det har høg kvalitet, er vanskeleg å måle med auga.

Dette kjøtstykket ser godt ut, men om det har høg kvalitet, er vanskeleg å måle med auga.

Foto: Pxhere.com

4298
20220909
4298
20220909

Kva skjer med matvanane våre når alt – også matvarene – vert dyrare? Det spurde NRK analytikarar i Coop og Norgesgruppen om i ei nettsak førre veke. Dei fekk fire svar: Vi handlar færre varer, fleire billegmerkevarer og meir brød- og middagsmat (fordi vi et mindre ute), og vi vel kvalitet over kvantitet i kjøtdisken.

Der dei fyrste tre svara nesten gir seg sjølv, er det fjerde litt overraskande og nesten litt lovande: For der vi på dei fleste andre frontar vel vekk kvalitet til fordel for lågare pris, og gjerne sit att med mat som er både mindre sunn og meir skadeleg for klima og miljø, vel vi altså heller å gå litt vekk frå store mengder billegkjøt og over til litt mindre, litt betre kjøt.

Er det ikkje dette alle som ser seg sjølv som miljømedvitne kjøtetarar, denne spalta inkludert, har predikert i årevis? Jau, det er det. Bør vi ikkje då juble og erklære i det minste den sigeren som innkassert? Nja, det kjem diverre litt an på kva ein legg i omgrepet kvalitet.

Hellstrøm-biff

Kva er eigentleg det kvalitetskjøtet du får kjøpt i butikken? Nettdaglegvarehandelen Oda har satsa på eit samarbeid med kjendiskokken Eyvind Hellstrøm og det temmeleg eksklusive slakteriet Strøm-Larsen om ein serie kjøtprodukt – stort sett biffar – i øvre prisklasse. Her kan du mellom anna få Hellstrøms ytrefilet av Angus til kr 620,50 per kilo eller Hellstrøms Côte de Boeuf av Angus til kr 660 per kilo.

Så skjønar vi jo alle saman at det ikkje er verken Eyvind Hellstrøm sjølv eller Hellstrøms Angus-kyr som har levert dette kjøtet. Hellstrøm har truleg ikkje bidrege med meir enn høgst nokre kvalitetskriterium – mellom anna kor mørt det er: Kjøtet er garantert mørna i fire veker.

Kva seier eigentleg det? Mørt kjøt vert vanlegvis målt ikkje berre i dagar, men i døgngrader som kombinerer tid og temperatur: To døgn ved åtte grader C vert 16 døgngrader. Standard mørning for storfekjøt er 40 døgngrader. Vil ein ha noko ekstra, kan kjøt av god kvalitet gjerne mørnast minst 100 døgngrader. Kor mykje kjøtet til Eyvind Hellstrøm er mørna, kjem altså an på kva temperatur det er mørna ved. Standard kjøleskapstemperatur på fire grader gonger 28 dagar gjev 112 døgngrader – altså er truleg dette kjøtet mørna godt, men opplysninga vi får om det, er mangelfull.

Kvaliteten og smaken

No har eg liten grunn til å tvile på at kjøt frå ein så kompetent foredlar som Strøm-Larsen er dårleg mørna. Då er det verre med informasjonen eg som forbrukar får om kor kjøtet kjem frå: Alf Strøm-Larsen AS står som einaste opphavskjelde på nettbutikken til Oda. Men dei har jo òg fint lite å gjere med kor kjøtet kjem frå – om det i det heile er i Noreg – og kva forhold det er produsert under. Har dyra gått ute og ete gras, eller er dei fôra på kraftfôr frakta kringom i verda? Korleis er dyrevelferda? Har bonden fått skikkeleg betalt for råvara?

Kva dette har med kvalitet på kjøtet å gjere, seier du? Det handlar vel om korleis kjøtet smakar? Nei, eg meiner kvalitet er meir enn berre smak. Eit av mine førebilete i matpolitikken er italienaren og medgründeren av den globale Slow Food-rørsla Carlo Petrini, og ein av dei finaste tinga han har sagt, er at «alle har ein grunnleggande rett til å nyte». Nyte mat, altså.

Og det som er så fint med det, er at ikkje berre skal vi alle ete god mat – vi har òg alle eit ansvar for at det gjeld nettopp alle. Maten får ikkje god kvalitet før han er produsert på ein måte som kan nytast av alle, frå det biologiske mangfaldet på bøen, kyrne som et det, bonden som passar kyrne, arbeidaren på slakteriet som slaktar kyrne, CO2-nivået i atmosfæren som omkransar det heile, og så bortetter.

Skal ein få dette til, kan ein ikkje – som Hellstrøm, Strøm-Larsen og Oda.com – berre selje biffar. Då må ein finne kvalitetar i alle delar av dyret ein slaktar. Om du tenker deg om, er ikkje ei oksehalesuppe kokt med kjærleik, gode råstoff og god tid, så heit at du òg må nytte god tid for å få henne i deg, minst like god som ein raskt steikt, raskt eten biff?

Kvalitet er å finne overalt. Men eit meir kvalitetsmedvite kjøtforbruk må – i tillegg til smak – botne i gode produksjonsmåtar og -forhold, ikkje fordyrande kjendiskokkar.

Siri Helle

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Kva skjer med matvanane våre når alt – også matvarene – vert dyrare? Det spurde NRK analytikarar i Coop og Norgesgruppen om i ei nettsak førre veke. Dei fekk fire svar: Vi handlar færre varer, fleire billegmerkevarer og meir brød- og middagsmat (fordi vi et mindre ute), og vi vel kvalitet over kvantitet i kjøtdisken.

Der dei fyrste tre svara nesten gir seg sjølv, er det fjerde litt overraskande og nesten litt lovande: For der vi på dei fleste andre frontar vel vekk kvalitet til fordel for lågare pris, og gjerne sit att med mat som er både mindre sunn og meir skadeleg for klima og miljø, vel vi altså heller å gå litt vekk frå store mengder billegkjøt og over til litt mindre, litt betre kjøt.

Er det ikkje dette alle som ser seg sjølv som miljømedvitne kjøtetarar, denne spalta inkludert, har predikert i årevis? Jau, det er det. Bør vi ikkje då juble og erklære i det minste den sigeren som innkassert? Nja, det kjem diverre litt an på kva ein legg i omgrepet kvalitet.

Hellstrøm-biff

Kva er eigentleg det kvalitetskjøtet du får kjøpt i butikken? Nettdaglegvarehandelen Oda har satsa på eit samarbeid med kjendiskokken Eyvind Hellstrøm og det temmeleg eksklusive slakteriet Strøm-Larsen om ein serie kjøtprodukt – stort sett biffar – i øvre prisklasse. Her kan du mellom anna få Hellstrøms ytrefilet av Angus til kr 620,50 per kilo eller Hellstrøms Côte de Boeuf av Angus til kr 660 per kilo.

Så skjønar vi jo alle saman at det ikkje er verken Eyvind Hellstrøm sjølv eller Hellstrøms Angus-kyr som har levert dette kjøtet. Hellstrøm har truleg ikkje bidrege med meir enn høgst nokre kvalitetskriterium – mellom anna kor mørt det er: Kjøtet er garantert mørna i fire veker.

Kva seier eigentleg det? Mørt kjøt vert vanlegvis målt ikkje berre i dagar, men i døgngrader som kombinerer tid og temperatur: To døgn ved åtte grader C vert 16 døgngrader. Standard mørning for storfekjøt er 40 døgngrader. Vil ein ha noko ekstra, kan kjøt av god kvalitet gjerne mørnast minst 100 døgngrader. Kor mykje kjøtet til Eyvind Hellstrøm er mørna, kjem altså an på kva temperatur det er mørna ved. Standard kjøleskapstemperatur på fire grader gonger 28 dagar gjev 112 døgngrader – altså er truleg dette kjøtet mørna godt, men opplysninga vi får om det, er mangelfull.

Kvaliteten og smaken

No har eg liten grunn til å tvile på at kjøt frå ein så kompetent foredlar som Strøm-Larsen er dårleg mørna. Då er det verre med informasjonen eg som forbrukar får om kor kjøtet kjem frå: Alf Strøm-Larsen AS står som einaste opphavskjelde på nettbutikken til Oda. Men dei har jo òg fint lite å gjere med kor kjøtet kjem frå – om det i det heile er i Noreg – og kva forhold det er produsert under. Har dyra gått ute og ete gras, eller er dei fôra på kraftfôr frakta kringom i verda? Korleis er dyrevelferda? Har bonden fått skikkeleg betalt for råvara?

Kva dette har med kvalitet på kjøtet å gjere, seier du? Det handlar vel om korleis kjøtet smakar? Nei, eg meiner kvalitet er meir enn berre smak. Eit av mine førebilete i matpolitikken er italienaren og medgründeren av den globale Slow Food-rørsla Carlo Petrini, og ein av dei finaste tinga han har sagt, er at «alle har ein grunnleggande rett til å nyte». Nyte mat, altså.

Og det som er så fint med det, er at ikkje berre skal vi alle ete god mat – vi har òg alle eit ansvar for at det gjeld nettopp alle. Maten får ikkje god kvalitet før han er produsert på ein måte som kan nytast av alle, frå det biologiske mangfaldet på bøen, kyrne som et det, bonden som passar kyrne, arbeidaren på slakteriet som slaktar kyrne, CO2-nivået i atmosfæren som omkransar det heile, og så bortetter.

Skal ein få dette til, kan ein ikkje – som Hellstrøm, Strøm-Larsen og Oda.com – berre selje biffar. Då må ein finne kvalitetar i alle delar av dyret ein slaktar. Om du tenker deg om, er ikkje ei oksehalesuppe kokt med kjærleik, gode råstoff og god tid, så heit at du òg må nytte god tid for å få henne i deg, minst like god som ein raskt steikt, raskt eten biff?

Kvalitet er å finne overalt. Men eit meir kvalitetsmedvite kjøtforbruk må – i tillegg til smak – botne i gode produksjonsmåtar og -forhold, ikkje fordyrande kjendiskokkar.

Siri Helle

«Alle har ein ­grunnleggande rett til å nyte.»

Carlo Petrini

Emneknaggar

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis