Kulturkommentar
Tenk visjonært for Akropolis i Stavanger
Ein vinnar er kåra i arkitektkonkurransen om nytt museums- og teaterbygg i Stavanger. No gjeld det at det flotte utkastet faktisk vert bygd.
Vinnarutkastet «Etter Eckhoff», teikna av Lund Hagem, DRDH Architects, Jonas Thor, Edit og Arup. Rogaland Teater er til høgre.
Høgder finst i mange norske byar. Men dei færraste kan
skilte med å ha gjort som Stavanger: plassert fire klassiske praktbygg på toppen,
så vakre at tilnamnet «Akropolis-høgda» vart brukt om resultatet. Den einaste fagutdanna arkitekten i byen på slutten av 1800-talet, Hartvig Sverdrup Eckhoff,
teikna teater, turnhall, museum og sjukehus i fire monumentalbygg i
tyskinspirert nyrenessanse-stil. Også andre stilepokar spelte med, og fasadane
vart laga i pussa murstein eller teglstein.
Klart det kosta den gongen å introdusere urbane, kontinentale
bygg i skarp kontrast til trehusa som elles dominerte i byen. Trass i at Stavanger
i 1880-åra gjekk gjennom eit krakk og ei nedgangstid på grunn av overgangen frå
seglskuter til dampskip, tenkte styresmaktene visjonært om kultur,
folkeopplysing, fysisk fostring og sjukepleie. Bygga til Eckhoff vart reiste på berre femten år, frå 1883 til 1897, i god tid før Oslo fekk sitt
Nationaltheater (1899) og Bergen Den Nationale Scene (1909).
Ropar på oppussing
Nett slik Nationaltheatret i hovudstaden no ropar på
oppussing og oppgradering, skrik bygga på Akropolis-høgda i Stavanger etter det
same. Meir presist: Det gamle sjukehuset har vorte renovert og husar i dag
Rogaland fylkeskommune. Verre er det på hi sida av Muségata. Der strevar Stavanger
museum, Rogaland Teater og den gamle turnhallen, som for lengst er inkorporert
i teaterverksemda, med nedslitne og altfor små lokale.
Dessutan: Det meste av dei klassiske linjene i Eckhoffs praktbygg har med åra vorte skjult av moderne tilbygg. Eit modernistisk
betongbygg kalla Pennalet vart reist i 1964 og skuggar for fasaden til
museet. Eit firkanta scenetårn, lagt til på 1980-talet, ragar slik at ein frå
byens hjarte – nede ved Breiavatnet, katedralskulen og domkyrkja – knapt
kan skimte dei staselege bygga som rettferdiggjorde namnet Akropolis-høgda.
Etter Eckhoff
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
