Kulturkommentar
For ti år sidan gjorde David Bowie noko få, om nokon, kan gjere på same vis. Han skapte eit komplett livsverk – ved å døy.
I 2004 spelte David Bowie konsertar i Oslo og Bergen. Her står han på scena i Frognerbadet i Oslo.
Foto: Heiko Junge / NTB
Kva ville du gjort om du fekk meldinga om at du skulle døy innan relativt kort tid? Dei fleste vil nok svare at dei i alle fall ikkje vil jobbe meir, men heller bruke tida på familie, vener og opplevingar.
Iscenesetjaren David Bowie, uroleg til det siste, valde å gjere det einaste logiske for han: å endre ettermælet frå rastlaus kameleon til skinande legende. «Sjå på meg, eg er i himmelen», opnar «Lazarus», tredje låten på albumet Blackstar. Siste singelen frå siste albumet til ein unik artist. Ein mann som ikkje berre meistra livet som kunstverk, men til og med sitt eige ettermæle.
Denne veka er det ikkje berre ti år sidan Blackstar kom ut. Det er òg ti år sidan Bowie gjekk over i æva. Eit forbløffande samantreff, nærast guddommeleg vellukka. Ein manusforfattar kunne ikkje ha skrive ein betre sorti.
Så påfallande at eg kan hugse nøyaktig kvar eg var og kva eg gjorde då eg fekk meldinga om morgonen måndag 11. januar 2016. Bowie hadde anda ut dagen før. Blackstar, lansert 8. januar, på 69-årsdagen til artisten, var berre nokre dagar gammalt. Sjølv om to av dei sju låtane hadde vore ute i nokre veker, gav bodskapen om bortgangen albumet ein heilt annan klang for lyttaren. Særleg låten «Lazarus», der ein kunne høyre Bowie syngje, nærast som frå det hinsidige, at «no veit alle kven eg er». Så må ein hugse at det er to Lasarusar i Bibelen. Den eine vart vekt opp att frå dei døde. Den andre fekk rettferd etter at han var død.
Når godt etablerte artistar døyr, er det som med oss menneske flest. Det er gjerne ei stund sidan dei formative og utslagsgjevande åra. Lenge såg det ut til at også den utolmodige og søkjande krafta til Bowie skulle brenne ut på same vis. Under ein konsert i Praha sommaren 2004 fekk han alvorlege hjarteproblem og måtte bryte av. To dagar seinare stod han på ei scene i Tyskland, men følte framleis eit ubehag som prega konserten. Etter dette, den 25. juni 2004, spelte David Bowie aldri konsert igjen.
Reint anekdotisk var konserten i Tyskland dessutan berre ei veke etter at Bowie gjorde fantastiske framsyningar i Bergen og Oslo. På Vestlandet kom han litt forseinka på scena fordi England spelte og vann 3–0 over Sveits i gruppespelet i fotball-EM. I Oslo trefte ein uheldig fan Bowie med ein slikkepinne i auget. Bowie, i godt humør, spelte ein halvtime ekstra som «straff». Konsertane i Noreg i 2004 var altså to av dei fem siste konsertane til David Bowie.
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
