JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

KommentarSidene 2-3

Ei tid for håp for framtida

Har det vore eit håplaust år? Nei, vi menneske er heldigvis ikkje skapte for slikt.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
5301
20201127
5301
20201127

Lytt til artikkelen:

KOMMENTAR

Eg var ikkje budd på å reagere så sterkt. Det ho song, var trass alt veldig store ord: «People have the power», liksom, folket har makta – «to wrestle the world from fools» – til å bryte verda laus frå toskane, og ho song ikkje for tusenvis, Patti Smith, men for eit titals tilfeldig forbipasserande på eit gatehjørne i New York i oktober.

«Drøym!», seier ho, med knyttneven heva, og i neste augneblink «Røyst!», som om det var to sider av same sak. Eg sit heime i mi eiga stove og skal ikkje røyste, ikkje i dette valet, men eg ser videoen om att og om att, rett og slett fordi eg kjenner at han gjer verda bitte litt – eller akkurat der og då til og med ganske så mykje – betre. Eg høyrer Patti Smith, den 75 år gamle hippiepunkaren, synge «I believe everything we dream can come to pass through our union», og eg er ikkje den einaste – instagramvideoen er sett over 1,4 millionar gonger.

Eg var ikkje budd på å felle tårer for Kamala Harris heller. Ho er ikkje min visepresident, og når tida for festtaler har gått over til tida for praktisk politikk, har vi truleg ikkje særleg mykje til felles. Det får kome seinare, for no er det tida for å glede seg over den fyrste, kvinnelege visepresidenten – ein bitte liten siger for menneskeætta.

Så mykje att å gjere

Derimot var eg budd på å reagere på dokumentarfilmen I am Greta, som hadde premiere tidlegare i november. Det bør vere tilnærma umogleg å ikkje late seg røre av krafta som ligg i den unge dama med flettene. I evnene hennar, gjennomføringsevnene, mellom anna. Det bør vi alle ha fått med oss no, etter kvart.

Men det eg lurte på, det som verkeleg drog meg til kinosalen, var kvifor. Kvifor gidd Greta Thunberg? Ho som veit betre enn dei aller fleste kor dårleg det står til med planeten vår, at det er vi sjølve som har sett oss i denne situasjonen, og at vi ikkje har nokon andre enn akkurat dei same menneska til å hjelpe oss ut av han, og at vi attpåtil har skikkeleg dårleg tid, kvifor gidd ho å prøve?

Her kjem ein bitte liten spoiler, for ho svarer alt tidleg i filmen: «Eg kunne sjølvsagt ha gitt opp. Men kvifor skulle eg gjere det, når det framleis var så mykje att som kunne gjerast?»

Mange bekkar små

Det er dette som er håp. Den menneskelege evna til å naivt, tilsynelatande endelaust tru at det vert betre. At vi kan få det til, har vorte så synleg i år, og det skal vi vere glade for – det er truleg den beste eigenskapen vi har.

Vi veit ikkje om det hjelper når vi målar store skilt i flotte fargar med bombastiske bodskapar, tek på oss komfortable sko og går ut ein fredag morgon, ikkje for å gå på skule eller jobb, men for å streike, for å stå på ein plass saman med titals eller hundrevis eller tusenvis av andre. Vi veit ikkje om det stoppar klimaendringane, eller eingong gjer det noko som helst betre, men vi har eit bitte lite håp, og difor gjer vi det. Vi veit ikkje kva som skjer med røystesetelen vår der han forsvinn inn i det store teljekorpset. Bortsett frå at han er alt vi har, og det minste vi kan gjere, og ikkje noko fellesskap er større enn summen av røystesetlane. Difor røystar vi.

Skapte for positivitet

«Edelt er mennesket», skreiv Nordahl Grieg medan han var midt i ein krig. Om vi tar eit overblikk over kven som styrer landa og slik sett leier verda for tida, kan det vere vanskeleg å akseptere. Så lat oss bruke ein augneblink, her, heilt framme i avisa, plassen som vanlegvis er sett av til dei djupe analysane, dei skarpe pennane, til å sjå på noko anna – som, til dømes, den sida ved menneske som alltid trur at det går bra.

Vi er faktisk skapte for å sjå positivt på livet. Det er difor det alltid var sol om sommaren og snø om vinteren då du var liten, og det er difor det ikkje er du som får kreft eller køyrer utfor vegen dersom du trakkar litt for hardt på gasspedalen.

Forskarar meiner at mengda håp du ber med deg, kan ha like mykje å seie for om du kjem deg dit du vil i verda, som talent og evne. Kanskje er hjernane våre like mykje skrudd saman som optimistiske vimplar mot framtida som oppsamlingsboksar for fortida. Ja, truleg er det det einaste som lèt oss leve med å vite at vi er dødelege: Dersom vi ikkje kunne sjå føre oss gode ting i framtida, ville enden vorte for tung å bere.

Vaksine til slutt

Har 2020 vore eit håplaust år? Eg trur ikkje det. Mennesket skapte covid-19-viruset, og menneske vil ta oss ut av pandemien igjen. Vi kan rydde opp i vårt eige rot.

For no må vi håpe på vak­-
sinen. Håpe – og halde hovudet kaldt. At vaksinen får ta den tida han tar, er i seg sjølv håpefullt – at ingen private pengemakter har pressa han gjennom eller gitt han til nokon før andre, at vi alle faktisk må vente på den same godkjenninga, at vi samarbeider og diskuterer fordeling, er – sjølv om dei rikaste stadig er rikast – eitt poeng til demokratiet.

Og når vaksinen kjem, skal han også vere for at alle som meiner det går an å gjere verda betre, kan samlast i gatene att kvar fredag. Og for at Patti Smith kan reise på verdsturné igjen.

Siri Helle

Siri Helle er forfattar og journalist og fast skribent i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Lytt til artikkelen:

KOMMENTAR

Eg var ikkje budd på å reagere så sterkt. Det ho song, var trass alt veldig store ord: «People have the power», liksom, folket har makta – «to wrestle the world from fools» – til å bryte verda laus frå toskane, og ho song ikkje for tusenvis, Patti Smith, men for eit titals tilfeldig forbipasserande på eit gatehjørne i New York i oktober.

«Drøym!», seier ho, med knyttneven heva, og i neste augneblink «Røyst!», som om det var to sider av same sak. Eg sit heime i mi eiga stove og skal ikkje røyste, ikkje i dette valet, men eg ser videoen om att og om att, rett og slett fordi eg kjenner at han gjer verda bitte litt – eller akkurat der og då til og med ganske så mykje – betre. Eg høyrer Patti Smith, den 75 år gamle hippiepunkaren, synge «I believe everything we dream can come to pass through our union», og eg er ikkje den einaste – instagramvideoen er sett over 1,4 millionar gonger.

Eg var ikkje budd på å felle tårer for Kamala Harris heller. Ho er ikkje min visepresident, og når tida for festtaler har gått over til tida for praktisk politikk, har vi truleg ikkje særleg mykje til felles. Det får kome seinare, for no er det tida for å glede seg over den fyrste, kvinnelege visepresidenten – ein bitte liten siger for menneskeætta.

Så mykje att å gjere

Derimot var eg budd på å reagere på dokumentarfilmen I am Greta, som hadde premiere tidlegare i november. Det bør vere tilnærma umogleg å ikkje late seg røre av krafta som ligg i den unge dama med flettene. I evnene hennar, gjennomføringsevnene, mellom anna. Det bør vi alle ha fått med oss no, etter kvart.

Men det eg lurte på, det som verkeleg drog meg til kinosalen, var kvifor. Kvifor gidd Greta Thunberg? Ho som veit betre enn dei aller fleste kor dårleg det står til med planeten vår, at det er vi sjølve som har sett oss i denne situasjonen, og at vi ikkje har nokon andre enn akkurat dei same menneska til å hjelpe oss ut av han, og at vi attpåtil har skikkeleg dårleg tid, kvifor gidd ho å prøve?

Her kjem ein bitte liten spoiler, for ho svarer alt tidleg i filmen: «Eg kunne sjølvsagt ha gitt opp. Men kvifor skulle eg gjere det, når det framleis var så mykje att som kunne gjerast?»

Mange bekkar små

Det er dette som er håp. Den menneskelege evna til å naivt, tilsynelatande endelaust tru at det vert betre. At vi kan få det til, har vorte så synleg i år, og det skal vi vere glade for – det er truleg den beste eigenskapen vi har.

Vi veit ikkje om det hjelper når vi målar store skilt i flotte fargar med bombastiske bodskapar, tek på oss komfortable sko og går ut ein fredag morgon, ikkje for å gå på skule eller jobb, men for å streike, for å stå på ein plass saman med titals eller hundrevis eller tusenvis av andre. Vi veit ikkje om det stoppar klimaendringane, eller eingong gjer det noko som helst betre, men vi har eit bitte lite håp, og difor gjer vi det. Vi veit ikkje kva som skjer med røystesetelen vår der han forsvinn inn i det store teljekorpset. Bortsett frå at han er alt vi har, og det minste vi kan gjere, og ikkje noko fellesskap er større enn summen av røystesetlane. Difor røystar vi.

Skapte for positivitet

«Edelt er mennesket», skreiv Nordahl Grieg medan han var midt i ein krig. Om vi tar eit overblikk over kven som styrer landa og slik sett leier verda for tida, kan det vere vanskeleg å akseptere. Så lat oss bruke ein augneblink, her, heilt framme i avisa, plassen som vanlegvis er sett av til dei djupe analysane, dei skarpe pennane, til å sjå på noko anna – som, til dømes, den sida ved menneske som alltid trur at det går bra.

Vi er faktisk skapte for å sjå positivt på livet. Det er difor det alltid var sol om sommaren og snø om vinteren då du var liten, og det er difor det ikkje er du som får kreft eller køyrer utfor vegen dersom du trakkar litt for hardt på gasspedalen.

Forskarar meiner at mengda håp du ber med deg, kan ha like mykje å seie for om du kjem deg dit du vil i verda, som talent og evne. Kanskje er hjernane våre like mykje skrudd saman som optimistiske vimplar mot framtida som oppsamlingsboksar for fortida. Ja, truleg er det det einaste som lèt oss leve med å vite at vi er dødelege: Dersom vi ikkje kunne sjå føre oss gode ting i framtida, ville enden vorte for tung å bere.

Vaksine til slutt

Har 2020 vore eit håplaust år? Eg trur ikkje det. Mennesket skapte covid-19-viruset, og menneske vil ta oss ut av pandemien igjen. Vi kan rydde opp i vårt eige rot.

For no må vi håpe på vak­-
sinen. Håpe – og halde hovudet kaldt. At vaksinen får ta den tida han tar, er i seg sjølv håpefullt – at ingen private pengemakter har pressa han gjennom eller gitt han til nokon før andre, at vi alle faktisk må vente på den same godkjenninga, at vi samarbeider og diskuterer fordeling, er – sjølv om dei rikaste stadig er rikast – eitt poeng til demokratiet.

Og når vaksinen kjem, skal han også vere for at alle som meiner det går an å gjere verda betre, kan samlast i gatene att kvar fredag. Og for at Patti Smith kan reise på verdsturné igjen.

Siri Helle

Siri Helle er forfattar og journalist og fast skribent i Dag og Tid.

Mennesket skapte covid-19-viruset, og menneske vil ta oss ut av pandemien igjen. Vi kan rydde opp i vårt eige rot.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Ordskifte

En utilstrekkelig langtidsplan

Vi har større og mer fundamentale sårbarheter enn noen gang før som nasjon, samtidig som vi er dårligere forberedt enn på lenge.

RobertMood
Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Ordskifte

En utilstrekkelig langtidsplan

Vi har større og mer fundamentale sårbarheter enn noen gang før som nasjon, samtidig som vi er dårligere forberedt enn på lenge.

RobertMood
Karina (Berda Larsen) lèt seg ikkje tulle med av den sjølvmedlidande dansken Jan (Emil Johnsen).

Karina (Berda Larsen) lèt seg ikkje tulle med av den sjølvmedlidande dansken Jan (Emil Johnsen).

Foto: Mer Film

FilmMeldingar
Håkon Tveit

Kalak: «Norske Emil Johnsen ber hovudrolla glitrande med stundom sår framtoning som naiv innflyttar.»

Dei siste par åra har den norske bonden fått kjenne konsekvensane av å produsere i eit system der utgiftene er styrte av marknaden, medan inntektene er styrte av politikarane, skriv Siri Helle.

Dei siste par åra har den norske bonden fått kjenne konsekvensane av å produsere i eit system der utgiftene er styrte av marknaden, medan inntektene er styrte av politikarane, skriv Siri Helle.

Foto: Heiko Junge / NTB

Kommentar
Siri Helle

Effektivisering er ikkje berginga

Korleis gje bønder rettferdig inntekt når dei framleis skal vere sjølvstendig næringsdrivande?

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Foto: Thomas Lohnes / NTB

IntervjuSamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Paven midt imot

Alle lèt til å misforstå kvarandre i kjønnsdebatten. Judith Butler blir både dyrka og demonisert av folk som ikkje har lese eit ord av bøkene hen skriv.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Alle foto: Svein Gjerdåker

ReportasjeFeature

Sau

Noko om sauedrift i Noreg og Wales.

Svein Gjerdåker
Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Alle foto: Svein Gjerdåker

ReportasjeFeature

Sau

Noko om sauedrift i Noreg og Wales.

Svein Gjerdåker

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis