Utanriks
Galgenhumor – russisk standup i krigstid
Det kan vere livsfarleg å spøke med krigen, men krigshumoren lever.
Den kasakhiske komikaren Nurlan Saburov vart utvist frå Russland og fekk innreiseforbod.
Skjermdump frå YouTube-kanalen til Saburov
I starten av februar i år dømde ein
russisk domstol komikaren Artemij Ostanin til fem år og ni månader i fengsel.
Dommen kom som eit punktum i ei sak som tok til då politiet arresterte han då han
prøvde å forlate landet. Dei prylte han, braut ryggen på han og tvinga han til
å spele inn audmjukande unnskyldningar på video.
Du lurer kanskje på korleis styresmaktene kan
behandle nokon på denne måten. Svaret er eit par ganske uskyldige vitsar. I eit
standupshow omtalte Ostanin ein funksjonshemma veteran – han sa ikkje at han
var veteran frå Ukraina-krigen – «ein mann utan bein på rullebrett»; han spøkte
med måten mannen tok seg fram på når han tok T-bana. I tillegg sa han noko om
Jesus – at han drakk vin og er «dehydrert etter all festinga».
Det var ikkje snakk om vitsar, berre nokre
replikkar i ein større samanheng. Og resultatet var altså arrestasjon, grov vald,
ein liksom-rettsprosess der han blei skulda for «hatefulle ytringar», «sverting
av menneskeverdet» og «krenking av truande», og ein vanvitig fengselsdom som
aldeles ikkje står i forhold til «brotsverket».
Humor har stor innverknad på oss menneske.
Humor hjelper folk å handtere akutte kriser og fryktelege situasjonar. Men humor
kan medføre fare for den som vitsar. Under Stalin kunne enkelte vitsar bidra
til å gi soldatar styrke, mens andre vitsar medførte at folk enda opp i ein Gulag-leir
i fleire tiår. Slik er det i dag òg: Det finst vitsar styresmaktene synest er
OK, og vitsar som kan koste deg ryggen – eller livet.
Humor er så ymse, og folk med ulike haldningar
bruker han på ulike vis. Derfor blir det spøkt om både motstand mot krigen og
støtte til krigen. Det finst opposisjonshumor og regimehumor. Ukraina-krigen
har forvandla den russiske latteren radikalt på alle vis.
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
