JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

TeaterMeldingar

Geniet og det middelmåtige

Det Vestnorske Teateret har sett opp ei langdryg framsyning med gode skodespelarprestasjonar.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Måten den 140 år gamle Logen er utnytta på, fortener eit stort pluss, skriv Jan H. Landro.

Måten den 140 år gamle Logen er utnytta på, fortener eit stort pluss, skriv Jan H. Landro.

Foto: Dag Jenssen

Måten den 140 år gamle Logen er utnytta på, fortener eit stort pluss, skriv Jan H. Landro.

Måten den 140 år gamle Logen er utnytta på, fortener eit stort pluss, skriv Jan H. Landro.

Foto: Dag Jenssen

3394
20230915
3394
20230915

Det Vestnorske Teateret

Peter Shaffer:

Amadeus

Omsett av Mari Hesjedal
Regi: Hans Henriksen
Scenografi, video- og lysdesign: Edward Lloyd Pierce
Kostyme: Camilla Bjørnvad
Komponist, lyddesignar og musikar: Klaus Risager

Som ny sjef på Det Vestnorske Teateret ønskte nok Thomas Bye å slå på stortromma. Men kanskje skulle han ha funne seg ei mindre tromme, for denne versjonen av Peter Shaffers Amadeus blei altfor lang og mister slik både saft og kraft. Men måten han utnyttar det vakre lokalet i 140 år gamle Logen på, fortener eit stort pluss. Med denne framsyninga blir rommet opna på heilt nytt vis – til glede for både publikum og aktørar, vil eg tru.

Framsyninga byr på fleire fine skodespelarprestasjonar, men for ofte blir det monologisk forteljeteater i staden for skodespel. Og då kjennest tre og ein halv time for langt. Altfor langt. Når heile historia dessutan er ramma inn av to svært lange monologar, blir det vanskeleg å få opp temperaturen og intensiteten.

For dei som har sett Milos Formans fabelaktige film frå 1984, blir det ikkje noko godt gjensyn. Det får ikkje hjelpe at Hans Henriksens versjon ligg nærare Shaffers opphavlege skodespel enn filmen gjer. Kanskje hadde ei tilnærming til Shaffers filmmanus vore løysinga.

Historia om konflikten mellom det unge geniet Wolfgang Amadeus Mozart og hoffkomponist Antonio Salieri er velkjend, men noko myteprega. Den russiske poeten Pusjkin skreiv eit dramatisk dikt om striden, som Rimskij-Korsakov nytta som libretto for ein opera, og trekvart hundreår seinare følgde altså Shaffer opp.

Mykje står på spel i stykket. Klassisk stil mot ny, avslipt italiensk mote mot tysk vitalitet, forankring i det mytologiske mot samtidstematikk, regeltruskap mot regelbrot, genialitet mot det middelmåtige. To verder som ikkje lèt seg sameine. Og over det heile ruvar Salieris tvisyn. Han som har nådd til topps i det keisarlege Wien med musikken sin, ser at Mozart, denne usiviliserte jyplingen, på alle måtar overgår han i det musikalske. Korleis kan ein gud leggje desse gåvene i hendene på ein slik vulgær halvstyving og ikkje den polerte Salieri?

Det utløyser sjalusi, hat og direkte motarbeiding, men òg ei aukande erkjenning av kva som representerer det perfekte, det som for han sjølv er uoppnåeleg. Og til sist – kjensla av at han har bidrege til Mozarts altfor tidlege død.

Nok av dramatikk, altså, men det blir ikkje henta ut i verkeleg dramatisk teater. Skodespelarane gjer sitt, men framdrifta er ikkje god nok.

Svein Harry Schöttker-Hauge, fersk heddaprisvinnar, gir liv til Salieri og får i altfor mange monologar nyansert fram dei motstridande impulsane som rasar i han. Torbjørn Eriksen, også han med heddapris på CV-en, lèt oss møte den unge Amadeus, direkte og utaktisk, utan impulskontroll og vital så det blir meir enn ein handfull for det stivna, keisarlege hoffet. Framifrå prestasjonar av båe.

Reidun Melvær Berges Constanze er lenge ein klisjé, men får karakter etter kvart. Resten av ensemblet blir lite meir enn statistar.

Mozarts musikk får vi berre i korte snuttar. Men gjennom heile framsyninga lagar danske Klaus Risager sjølvkomponert musikk/lydbilete. Ideen bak verkar uklar, effekten likeså.

Jan H. Landro

Jan H. Landro er forfattar, journalist og fast teatermeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Det Vestnorske Teateret

Peter Shaffer:

Amadeus

Omsett av Mari Hesjedal
Regi: Hans Henriksen
Scenografi, video- og lysdesign: Edward Lloyd Pierce
Kostyme: Camilla Bjørnvad
Komponist, lyddesignar og musikar: Klaus Risager

Som ny sjef på Det Vestnorske Teateret ønskte nok Thomas Bye å slå på stortromma. Men kanskje skulle han ha funne seg ei mindre tromme, for denne versjonen av Peter Shaffers Amadeus blei altfor lang og mister slik både saft og kraft. Men måten han utnyttar det vakre lokalet i 140 år gamle Logen på, fortener eit stort pluss. Med denne framsyninga blir rommet opna på heilt nytt vis – til glede for både publikum og aktørar, vil eg tru.

Framsyninga byr på fleire fine skodespelarprestasjonar, men for ofte blir det monologisk forteljeteater i staden for skodespel. Og då kjennest tre og ein halv time for langt. Altfor langt. Når heile historia dessutan er ramma inn av to svært lange monologar, blir det vanskeleg å få opp temperaturen og intensiteten.

For dei som har sett Milos Formans fabelaktige film frå 1984, blir det ikkje noko godt gjensyn. Det får ikkje hjelpe at Hans Henriksens versjon ligg nærare Shaffers opphavlege skodespel enn filmen gjer. Kanskje hadde ei tilnærming til Shaffers filmmanus vore løysinga.

Historia om konflikten mellom det unge geniet Wolfgang Amadeus Mozart og hoffkomponist Antonio Salieri er velkjend, men noko myteprega. Den russiske poeten Pusjkin skreiv eit dramatisk dikt om striden, som Rimskij-Korsakov nytta som libretto for ein opera, og trekvart hundreår seinare følgde altså Shaffer opp.

Mykje står på spel i stykket. Klassisk stil mot ny, avslipt italiensk mote mot tysk vitalitet, forankring i det mytologiske mot samtidstematikk, regeltruskap mot regelbrot, genialitet mot det middelmåtige. To verder som ikkje lèt seg sameine. Og over det heile ruvar Salieris tvisyn. Han som har nådd til topps i det keisarlege Wien med musikken sin, ser at Mozart, denne usiviliserte jyplingen, på alle måtar overgår han i det musikalske. Korleis kan ein gud leggje desse gåvene i hendene på ein slik vulgær halvstyving og ikkje den polerte Salieri?

Det utløyser sjalusi, hat og direkte motarbeiding, men òg ei aukande erkjenning av kva som representerer det perfekte, det som for han sjølv er uoppnåeleg. Og til sist – kjensla av at han har bidrege til Mozarts altfor tidlege død.

Nok av dramatikk, altså, men det blir ikkje henta ut i verkeleg dramatisk teater. Skodespelarane gjer sitt, men framdrifta er ikkje god nok.

Svein Harry Schöttker-Hauge, fersk heddaprisvinnar, gir liv til Salieri og får i altfor mange monologar nyansert fram dei motstridande impulsane som rasar i han. Torbjørn Eriksen, også han med heddapris på CV-en, lèt oss møte den unge Amadeus, direkte og utaktisk, utan impulskontroll og vital så det blir meir enn ein handfull for det stivna, keisarlege hoffet. Framifrå prestasjonar av båe.

Reidun Melvær Berges Constanze er lenge ein klisjé, men får karakter etter kvart. Resten av ensemblet blir lite meir enn statistar.

Mozarts musikk får vi berre i korte snuttar. Men gjennom heile framsyninga lagar danske Klaus Risager sjølvkomponert musikk/lydbilete. Ideen bak verkar uklar, effekten likeså.

Jan H. Landro

Jan H. Landro er forfattar, journalist og fast teatermeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Foto: Brian Snyder / Reuters / NTB

Ordskifte

Framleis ikkje overtydande

I eit historisk lys er det meir treffande å seie at Trump og MAGA-rørsla sitt særkjenne, ideologisk sett, er at dei står for grunnlova og dei verdiane som er nedfelte der.

ØivindØstberg
Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Foto: Brian Snyder / Reuters / NTB

Ordskifte

Framleis ikkje overtydande

I eit historisk lys er det meir treffande å seie at Trump og MAGA-rørsla sitt særkjenne, ideologisk sett, er at dei står for grunnlova og dei verdiane som er nedfelte der.

ØivindØstberg
Cannabiskafé i Los Angeles.

Cannabiskafé i Los Angeles.

Foto: Richard Cogel / Reuters / NTB

Ordskifte
BjørnRøse

Hvor skal man sette grensene?

Gode forsetter og kunnskapsmangel er en farlig kombinasjon.

Frå innspelinga av Mor i Nidarosdomen.

Frå innspelinga av Mor i Nidarosdomen.

Foto: Morten Lindberg

MusikkMeldingar
Sjur Haga Bringeland

Vekselverknad

Nidaros Domkor skaper einskap mellom fortid og notid.

Situasjonen på Gaza no gjev grunn til å seie opp samarbeidsavtalar med israelske universitet, meiner folkerettsprofessor Terje Einarsen. Bilete frå Khan Younis sør på Gaza.

Situasjonen på Gaza no gjev grunn til å seie opp samarbeidsavtalar med israelske universitet, meiner folkerettsprofessor Terje Einarsen. Bilete frå Khan Younis sør på Gaza.

Foto: Mohammed Salem / REUTERS

Samfunn
Eva Aalberg Undheim

Forsvarar universitetsboikott

Folkerettsprofessor Terje Einarsen meiner samarbeid med israelske universitet, er med på å legitimere ulovleg okkupasjon, folkemord og brotsverk mot menneske.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Foto: Anna-Julia Granberg / Blunderbuss

BokMeldingar

For å seie det mildt

Allereie dei gamle grekarane visste om sambandet mellom framskritt og feilsteg.

Ingvild Bræin
Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Foto: Anna-Julia Granberg / Blunderbuss

BokMeldingar

For å seie det mildt

Allereie dei gamle grekarane visste om sambandet mellom framskritt og feilsteg.

Ingvild Bræin

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis