Bok
Poetisk mosaikk med stup og djup
Øyvind Berg er ein meister i å skrive dikt om erfaringar det er vanskeleg å skrive om.
Øyvind Berg har gjeve ut ei lang rekkje diktsamlingar, essay, skodespel og gjendiktingar.
Foto: Paal Audestad
Eg kjenner på smuldringa og oppløysinga når eg les diktboka Smuldre av Øyvind Berg. Og trass i at undertittelen peikar på boka som «Et dikt», løyser ho seg opp i «lause lufta», i 73 enkeltdikt, som likevel heng godt – og underleg – saman.
Her finst dikt frå Kambodsja, Lindesnes, Kroatia. Det handlar om kryp, småmyntar, tida, historia, fluger, kyrkjefaren Augustin, om eit nært og kjært ho, om Antonio Stradivari og bosnisk flammebjørk, om svartspett, sønnavind, pors og myr – og om ei broderande, dødssjuk venninne. Venninna fungerer nærmast som ei volve, ein spådomskunstnar og sannseiar på terskelen til eksistensens utside.
Det ligg i denne diktbokas natur at eit resymé i nokre få ord er vanskeleg. Kan hende kunne ein la følgjande sitat stå for alt det som strøymer gjennom dikta: «jeg tenker på kunsten å snu/ krigens vinder/ sånn at den ikke puster oss i ansiktet». Her er det ikkje snakk om å fortrengje krigen og krigserfaringa, men om å finne pustehol, slik at ein ikkje går under i eige liv.
Paradoks høyrer til livets erfaringar, og til Øyvind Bergs dikt. Og til dei antikke mytane. Zevs kunne løyse problemet med ein hund som alltid måtte fange byttet sitt, og ein rev som aldri lét seg fange, ved å gjere dei om til steinar og kaste dei opp på himmelen slik at dei blei til stjernebilete: «hvor reven ble til Lille Hund/ Lailaps ble til Store Hund/ og Hundestjernen lyser/ sterkere enn noen annen stjerne/ i svarte natta».
Den vertikale rørsla er sentral i dikta. Berg trekkjer oss med opp, og nedover i dei metaforiske og historiske laga og sjaktene, for å sjå kva dette støyter mot. I eit dikt der ordet cruiseskip ikkje blir nemnt, men der både ordet Titanic og epitetet «en bygningsmasse som eser utover skroget», førekjem, heiter det: «om de skulle gå under/ og det drømmer jeg ofte at de gjør/ for jeg er en enkel sjel/ men god på bånn».
I eit dikt kan poeten ta utgangspunkt i fotoet av «The falling man», mannen som fall frå tvillingtårna ned til det som blei heitande Ground Zero. Men diktet held fram, under jorda, ned i grottene i Lascaux der unge gutar i 1940 fann dei berømte holemåleria, og vidare ned til risset av fuglemannen «som har tilbragt atten tusen år i stupmørke». Han er måla i horisontal stilling, er død og utstyrt med «nebb og ereksjon». Kanskje er dette historias forvridne engel – eller ein skjemtegauk. Om det er ein figur i denne diktboka som kanskje speglar menneska i dag, er det denne fuglemannen. Som ein spøk – og eit spøkelse. Ereksjonen hans der i djupet speglar tvillingtårna som reiser seg mot horisonten.
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
