JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

LitteraturMeldingar

Boktrykkjar med romanbibliotek

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Dei elendige. Gyldendal gav ut Les Misérables av Victor Hugo på bokmål i 1930. Tre år etter kom Johansen & Nielsen med første delen, Dei bannstøytte, omsett av Idar Handagard. Musikalversjonen sette Det Norske Teatret opp i 1988.

Dei elendige. Gyldendal gav ut Les Misérables av Victor Hugo på bokmål i 1930. Tre år etter kom Johansen & Nielsen med første delen, Dei bannstøytte, omsett av Idar Handagard. Musikalversjonen sette Det Norske Teatret opp i 1988.

Foto: Det Norske Teatret

Dei elendige. Gyldendal gav ut Les Misérables av Victor Hugo på bokmål i 1930. Tre år etter kom Johansen & Nielsen med første delen, Dei bannstøytte, omsett av Idar Handagard. Musikalversjonen sette Det Norske Teatret opp i 1988.

Dei elendige. Gyldendal gav ut Les Misérables av Victor Hugo på bokmål i 1930. Tre år etter kom Johansen & Nielsen med første delen, Dei bannstøytte, omsett av Idar Handagard. Musikalversjonen sette Det Norske Teatret opp i 1988.

Foto: Det Norske Teatret

2665
20230317
2665
20230317

To typografar i Kristiania skipa Johansen & Nielsen Boktrykkeri hausten 1901. Dei var med og skipa Bladkompaniet i 1915 og laga Nynorsk romanbibliotek.

Albert Johansen (1871–1933) frå Sem i Vestfold hadde i fleire år drive Oslo Prenteverk og trykt Den 17de Mai. Rudolf Nielsen (1864–1955) frå Oslo hadde vore faktor hos Olaf Huseby. Dei handla som dei meinte, så før eit stort møte i Studentmållaget om Karlstad-avtalen hausten 1905 trykte Johansen 5000 flygeblad for eigen kostnad. Han gav også gjerne råd til dei som ville skipe nye aviser og blad, eller utvide drifta.

Johansen & Nielsen blei eit av dei største trykkjeria i landet og sysselsette på det meste 90 personar. Kor mange bøker, blad og aviser trykkjeriet produserte, veit ingen. Johansen & Nielsen trykte Syn og Segn like frå 1901 til sommaren 1970 og mange årgangar av Nynorsk Vekeblad. Suksessen enda med konkurs og tvangsauksjon hausten 1972.

Johansen & Nielsen gav ut 58 titlar i åra 1902–58. Av desse var 41 på nynorsk. Første nynorskboka var Soga um Justinus Martyr, kyrkjefaderen av Johannes Skar i 1904. Det var dette forlaget som gav ut Utanrikspolitiske tankar av Nikolaus Gjelsvik i 1927 og kommentarutgåva Um målbruk i statstenesta i 1932.

Den språkpolitisk viktigaste trykksaka var nok foredraget «Norske embættsmenner» av Arne Garborg i 1906. Der tok han til orde for eigne gymnas på nynorsk. Eitt av desse landsgymnasa opna på Bryne i 1924, eit halvt år etter at han døydde.

Sakprosabøkene kom helst spreidd, skjønnlitteraturen kom samordna og planmessig. I åra 1929–33 gav Johansen & Nielsen ut 13 titlar i serien Nynorsk romanbibliotek. Noregs Boklag var hovudkommisjonær og stod for marknadsføringa. Dermed trudde mange at boklaget også var utgivaren. Eit par bøker bar jamvel forlagsnamnet Det Norske Samlaget.

Utgivarane baud på verk av store, vestlege namn som Rudyard Kipling og Robert Louis Stevenson, og bøker av forfattarar som var nye for dei fleste. Med ein roman av Alois Jirásek kunne dermed endeleg ein tsjekkisk forfattar lesast på norsk. Godt å få lette bøker på nynorsk som kan nå ut til «den store romanslukande mengd», skreiv ein melder i avisa Agder.

«Det skyt ikkje fram so det dunar, men det munar so jamt», svara boktrykkjar Johansen med eit Aasen-sitat då Den 17de Mai spurde korleis det gjekk med romanbiblioteket etter to år. Han hadde sett si von til skule- og folkebibliotek, men først no var det litt fart i tingingane frå dei.

Når romanbiblioteket gjekk inn i 1933, kunne dårleg sal ha vore grunnen. Like avgjerande var det truleg at Albert Johansen døydde det året.

Ottar Grepstad

Neste gong: Forlagshus langs fjordane

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

To typografar i Kristiania skipa Johansen & Nielsen Boktrykkeri hausten 1901. Dei var med og skipa Bladkompaniet i 1915 og laga Nynorsk romanbibliotek.

Albert Johansen (1871–1933) frå Sem i Vestfold hadde i fleire år drive Oslo Prenteverk og trykt Den 17de Mai. Rudolf Nielsen (1864–1955) frå Oslo hadde vore faktor hos Olaf Huseby. Dei handla som dei meinte, så før eit stort møte i Studentmållaget om Karlstad-avtalen hausten 1905 trykte Johansen 5000 flygeblad for eigen kostnad. Han gav også gjerne råd til dei som ville skipe nye aviser og blad, eller utvide drifta.

Johansen & Nielsen blei eit av dei største trykkjeria i landet og sysselsette på det meste 90 personar. Kor mange bøker, blad og aviser trykkjeriet produserte, veit ingen. Johansen & Nielsen trykte Syn og Segn like frå 1901 til sommaren 1970 og mange årgangar av Nynorsk Vekeblad. Suksessen enda med konkurs og tvangsauksjon hausten 1972.

Johansen & Nielsen gav ut 58 titlar i åra 1902–58. Av desse var 41 på nynorsk. Første nynorskboka var Soga um Justinus Martyr, kyrkjefaderen av Johannes Skar i 1904. Det var dette forlaget som gav ut Utanrikspolitiske tankar av Nikolaus Gjelsvik i 1927 og kommentarutgåva Um målbruk i statstenesta i 1932.

Den språkpolitisk viktigaste trykksaka var nok foredraget «Norske embættsmenner» av Arne Garborg i 1906. Der tok han til orde for eigne gymnas på nynorsk. Eitt av desse landsgymnasa opna på Bryne i 1924, eit halvt år etter at han døydde.

Sakprosabøkene kom helst spreidd, skjønnlitteraturen kom samordna og planmessig. I åra 1929–33 gav Johansen & Nielsen ut 13 titlar i serien Nynorsk romanbibliotek. Noregs Boklag var hovudkommisjonær og stod for marknadsføringa. Dermed trudde mange at boklaget også var utgivaren. Eit par bøker bar jamvel forlagsnamnet Det Norske Samlaget.

Utgivarane baud på verk av store, vestlege namn som Rudyard Kipling og Robert Louis Stevenson, og bøker av forfattarar som var nye for dei fleste. Med ein roman av Alois Jirásek kunne dermed endeleg ein tsjekkisk forfattar lesast på norsk. Godt å få lette bøker på nynorsk som kan nå ut til «den store romanslukande mengd», skreiv ein melder i avisa Agder.

«Det skyt ikkje fram so det dunar, men det munar so jamt», svara boktrykkjar Johansen med eit Aasen-sitat då Den 17de Mai spurde korleis det gjekk med romanbiblioteket etter to år. Han hadde sett si von til skule- og folkebibliotek, men først no var det litt fart i tingingane frå dei.

Når romanbiblioteket gjekk inn i 1933, kunne dårleg sal ha vore grunnen. Like avgjerande var det truleg at Albert Johansen døydde det året.

Ottar Grepstad

Neste gong: Forlagshus langs fjordane

Emneknaggar

Fleire artiklar

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

ReportasjeFeature

Om å snuble inn i ein framand kultur

Vi hadde høyrt Manu Dibango spele under Mela-festivalen på Rådhusplassen i Oslo. Det var freistande å følgje sporet hans attende til Kamerun.

Øyvind Pharo
Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

ReportasjeFeature

Om å snuble inn i ein framand kultur

Vi hadde høyrt Manu Dibango spele under Mela-festivalen på Rådhusplassen i Oslo. Det var freistande å følgje sporet hans attende til Kamerun.

Øyvind Pharo
Statsminister Jonas Gahr Støre helsar på mannskapet ombord kystvaktskipet KV Bjørnøya som ligg til kai i Oslo, etter å ha lagt fram langtidsplanen for Forsvaret.

Statsminister Jonas Gahr Støre helsar på mannskapet ombord kystvaktskipet KV Bjørnøya som ligg til kai i Oslo, etter å ha lagt fram langtidsplanen for Forsvaret.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

Leiar
Svein Gjerdåker

Store utfordringar for Forsvaret

Statsminister Jonas Gahr Støre burde vore tydeleg på at planen for Forsvaret er ambisiøs og særs krevjande.

Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Foto: Mario Anzuoni / Reuters / NTB

MusikkMeldingar
Rasmus Hungnes

Keisam radiokanal

Beyoncés åttande er ei langdryg smørje.

NTNU hovedbygget i Trondheim

NTNU hovedbygget i Trondheim

Foto: Gorm Kallestad / NTB

MusikkKultur

Sure tonar i Trondheim

Trass i skrikande mangel på organistar stogga NTNU opptaket til bachelorstudiet i kyrkjemusikk. Fleire søkjarar hadde alt prøvespelt.

Jan H. Landro
NTNU hovedbygget i Trondheim

NTNU hovedbygget i Trondheim

Foto: Gorm Kallestad / NTB

MusikkKultur

Sure tonar i Trondheim

Trass i skrikande mangel på organistar stogga NTNU opptaket til bachelorstudiet i kyrkjemusikk. Fleire søkjarar hadde alt prøvespelt.

Jan H. Landro

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis