JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Rørande, vittig og satirisk

Bokmelding: Eden av Audur Ava Ólafsdóttir

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Audur Ava Olavfsdóttir er av dei meste kjende forfattarane på Island. Sju av bøkene hennar er omsette til norsk.

Audur Ava Olavfsdóttir er av dei meste kjende forfattarane på Island. Sju av bøkene hennar er omsette til norsk.

Foto: Art Bicnick

Audur Ava Olavfsdóttir er av dei meste kjende forfattarane på Island. Sju av bøkene hennar er omsette til norsk.

Audur Ava Olavfsdóttir er av dei meste kjende forfattarane på Island. Sju av bøkene hennar er omsette til norsk.

Foto: Art Bicnick

3570
20240202
3570
20240202

Roman

Audur Ava Ólafsdóttir: 

Eden

Pax Forlag

Alba er språkvitar og tilsett ved Universitetet i Reykjavík. Ho er òg korrekturlesar for eit par forlag. Etter at ei metoo-sak rammar henne, kjøper ho eit forfalle hus på landet som ho set i stand.

Ho plantar tre og grønsaker og bygger levegger og gjer sitt for å kompensere for dei klimauvennlege flyreisene ho tar når ho skal på konferansar rundt i verda om truga og utdøydde språk.

«Romanen har bokstaveleg tala ein himmel over seg.»

Til å humre av

For ein nordist som meg er det morosamt og interessant å lese om Albas stadige tankesprang omkring språkbruk rundt henne, i skrift og tale. Refleksjonane dett ned i hovudet hennar om ho så står i potetåkeren, snakkar med eit Jehovas vitne eller lyttar til radiokanalen Radio Verdens Undergang i bilen.

Innimellom all orddvelinga klarer ho å konsentrere seg om å snakke i telefon med revisorfaren i Reykjavík eller sjukepleiarsøstera Betty, eller ho slår av ein prat med naboen Álfur eller Håkon i den kombinerte innrammings- og utstoppingsbutikken.

I det heile ser det ut til at mange på Island har kombinerte yrkesgreiner; dei kan vere sentralbanksjef og krimforfattar, flyvert og standupkomikar, grunnskulelærar og gravemaskinførar. Dette er plassert som noko sjølvsagt i romanen, men er jo til å humre av, til liks med manusa Alba får til gjennomlesing, som på satirisk vis har titlar som: «Mitt bekjentskap med rotsystemer og kjærlighet», «Nøkkelen til Kopernikus’ kommode», «Avstanden mellom Pluto og meg» eller «Katten min, Sartre, og Excel­dokumentet».  

Eit nytt liv

Romanen har bokstaveleg tala ein himmel over seg, idet han tar til i eit flyperspektiv og endar med eit opphøgd utsyn over landskap med universelle betraktningar. Imellom står både usentimentale og rørande skildringar av personane i galleriet, som òg inneheld farens ven, Hlynur, ein gamal sjømann og treentusiast.

Klimaperspektivet er baka saumlaust inn i handlinga og står ikkje der som plakatformidling. Under denne himmelen skaper Alba seg eit nytt liv, der andre ting enn tidlegare får vekt. Håkon skaffar henne jobbar før ho visste at dei fanst, og når den 16-årige flyktningguten Danyel kjem til området, skal det føre til ei verkeleg omvelting i livet hennar.

I lys av utvidinga som skjer i verdsbildet til Alba, blir det endå meir komisk, og forakteleg, når forlaget hennar har funne ut at ho underviser flyktningar i islandsk, og vil gi ut tekstane deira som dikt – dei vil berre flikke litt på meininga og legge inn nokre skrivefeil. Det kan sjå slik ut:

Her er det alltid vind

alt fyker

(D. 16 år)

(redigert av redaksjonen)

Her er det alltid vind

Min ungdom fiker

så fort bort

min uskyld ble borte på veien

Snakkar om overgrep, og om forringing av det opphavlege utkastet.

Kan ein radio rykke til?

Omsetjinga til rutinerte Tone Myklebost er for det aller meste svært god; dette er ikkje ei bok som er enkel å omsetje, med all si vekt på islandske ord, etymologi og bøyingsmønster. Men eg reagerer på enkelte val av uttrykk, som (mine uthevingar): «Jeg har lagt merke til at når jeg kjører langsmed fjellet, har radiostasjonene en tendens til å rykke til eller falle ut.», «Ved nærmere ettertanke brukte han ordet útúrkrókur, altså omkrokvei, som er et uttrykk man ikke hører så ofte og som kan tyde på at mannen er i den eldre kanten.» Dessutan heiter det ikkje «marinebiolog», men «marinbiolog». Men elles heiter det godt jobba.

Ingvild Bræin

Ingvild Bræin er nordist, forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Roman

Audur Ava Ólafsdóttir: 

Eden

Pax Forlag

Alba er språkvitar og tilsett ved Universitetet i Reykjavík. Ho er òg korrekturlesar for eit par forlag. Etter at ei metoo-sak rammar henne, kjøper ho eit forfalle hus på landet som ho set i stand.

Ho plantar tre og grønsaker og bygger levegger og gjer sitt for å kompensere for dei klimauvennlege flyreisene ho tar når ho skal på konferansar rundt i verda om truga og utdøydde språk.

«Romanen har bokstaveleg tala ein himmel over seg.»

Til å humre av

For ein nordist som meg er det morosamt og interessant å lese om Albas stadige tankesprang omkring språkbruk rundt henne, i skrift og tale. Refleksjonane dett ned i hovudet hennar om ho så står i potetåkeren, snakkar med eit Jehovas vitne eller lyttar til radiokanalen Radio Verdens Undergang i bilen.

Innimellom all orddvelinga klarer ho å konsentrere seg om å snakke i telefon med revisorfaren i Reykjavík eller sjukepleiarsøstera Betty, eller ho slår av ein prat med naboen Álfur eller Håkon i den kombinerte innrammings- og utstoppingsbutikken.

I det heile ser det ut til at mange på Island har kombinerte yrkesgreiner; dei kan vere sentralbanksjef og krimforfattar, flyvert og standupkomikar, grunnskulelærar og gravemaskinførar. Dette er plassert som noko sjølvsagt i romanen, men er jo til å humre av, til liks med manusa Alba får til gjennomlesing, som på satirisk vis har titlar som: «Mitt bekjentskap med rotsystemer og kjærlighet», «Nøkkelen til Kopernikus’ kommode», «Avstanden mellom Pluto og meg» eller «Katten min, Sartre, og Excel­dokumentet».  

Eit nytt liv

Romanen har bokstaveleg tala ein himmel over seg, idet han tar til i eit flyperspektiv og endar med eit opphøgd utsyn over landskap med universelle betraktningar. Imellom står både usentimentale og rørande skildringar av personane i galleriet, som òg inneheld farens ven, Hlynur, ein gamal sjømann og treentusiast.

Klimaperspektivet er baka saumlaust inn i handlinga og står ikkje der som plakatformidling. Under denne himmelen skaper Alba seg eit nytt liv, der andre ting enn tidlegare får vekt. Håkon skaffar henne jobbar før ho visste at dei fanst, og når den 16-årige flyktningguten Danyel kjem til området, skal det føre til ei verkeleg omvelting i livet hennar.

I lys av utvidinga som skjer i verdsbildet til Alba, blir det endå meir komisk, og forakteleg, når forlaget hennar har funne ut at ho underviser flyktningar i islandsk, og vil gi ut tekstane deira som dikt – dei vil berre flikke litt på meininga og legge inn nokre skrivefeil. Det kan sjå slik ut:

Her er det alltid vind

alt fyker

(D. 16 år)

(redigert av redaksjonen)

Her er det alltid vind

Min ungdom fiker

så fort bort

min uskyld ble borte på veien

Snakkar om overgrep, og om forringing av det opphavlege utkastet.

Kan ein radio rykke til?

Omsetjinga til rutinerte Tone Myklebost er for det aller meste svært god; dette er ikkje ei bok som er enkel å omsetje, med all si vekt på islandske ord, etymologi og bøyingsmønster. Men eg reagerer på enkelte val av uttrykk, som (mine uthevingar): «Jeg har lagt merke til at når jeg kjører langsmed fjellet, har radiostasjonene en tendens til å rykke til eller falle ut.», «Ved nærmere ettertanke brukte han ordet útúrkrókur, altså omkrokvei, som er et uttrykk man ikke hører så ofte og som kan tyde på at mannen er i den eldre kanten.» Dessutan heiter det ikkje «marinebiolog», men «marinbiolog». Men elles heiter det godt jobba.

Ingvild Bræin

Ingvild Bræin er nordist, forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Fleire artiklar

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

ReportasjeFeature

Om å snuble inn i ein framand kultur

Vi hadde høyrt Manu Dibango spele under Mela-festivalen på Rådhusplassen i Oslo. Det var freistande å følgje sporet hans attende til Kamerun.

Øyvind Pharo
Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

ReportasjeFeature

Om å snuble inn i ein framand kultur

Vi hadde høyrt Manu Dibango spele under Mela-festivalen på Rådhusplassen i Oslo. Det var freistande å følgje sporet hans attende til Kamerun.

Øyvind Pharo
Statsminister Jonas Gahr Støre helsar på mannskapet ombord kystvaktskipet KV Bjørnøya som ligg til kai i Oslo, etter å ha lagt fram langtidsplanen for Forsvaret.

Statsminister Jonas Gahr Støre helsar på mannskapet ombord kystvaktskipet KV Bjørnøya som ligg til kai i Oslo, etter å ha lagt fram langtidsplanen for Forsvaret.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

Leiar
Svein Gjerdåker

Store utfordringar for Forsvaret

Statsminister Jonas Gahr Støre burde vore tydeleg på at planen for Forsvaret er ambisiøs og særs krevjande.

Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Foto: Mario Anzuoni / Reuters / NTB

MusikkMeldingar
Rasmus Hungnes

Keisam radiokanal

Beyoncés åttande er ei langdryg smørje.

NTNU hovedbygget i Trondheim

NTNU hovedbygget i Trondheim

Foto: Gorm Kallestad / NTB

MusikkKultur

Sure tonar i Trondheim

Trass i skrikande mangel på organistar stogga NTNU opptaket til bachelorstudiet i kyrkjemusikk. Fleire søkjarar hadde alt prøvespelt.

Jan H. Landro
NTNU hovedbygget i Trondheim

NTNU hovedbygget i Trondheim

Foto: Gorm Kallestad / NTB

MusikkKultur

Sure tonar i Trondheim

Trass i skrikande mangel på organistar stogga NTNU opptaket til bachelorstudiet i kyrkjemusikk. Fleire søkjarar hadde alt prøvespelt.

Jan H. Landro

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis