JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

På innsida av lyset

Det er ei glede at ei heil samling av poeten Guillevic er gjendikta til norsk.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Den franske poeten Eugène Guillevic (1907–1997).

Den franske poeten Eugène Guillevic (1907–1997).

Foto: New Directions

Den franske poeten Eugène Guillevic (1907–1997).

Den franske poeten Eugène Guillevic (1907–1997).

Foto: New Directions

3103
20231013
3103
20231013

Dikt

Eugène Guillevic:

Lysninger. Dikt 1973–1980

Gjendikta av Charlotte Vaillot Knudsen
Cappelen Damm

Det ligg føre fleire dikt og utval av den franske poeten Eugène Guillevic (1907–1997) på norsk, både Geir Pollen, Finn Øglænd, Anne Birgitte Rønning, Jo Eggen og Arvid Torgeir Lid har gjendikta Guillevic. Fram til gjendiktinga av Lysninger. Dikt 1973–1980 har ikkje ei heil samling vore gjendikta. Det er fint at så no er gjort, for slik blir det fornya merksemd om ein lyrisk forfattarskap som verkeleg fortener det.

Guillevic er naturlyrikar. Grafisk er utsjånaden til dikta iaugefallande, dei verkar ekstremt skrapa, eksakte, og enkeltord eller korte sekvensar står fram som språklege destillat, med mykje luft og rom rundt seg. Ein får kjensla av at orda er objekt lagde ned framfor lesaren og poeten. Og Guillevic ser på diktet og poesien som noko i sin eigen rett, ikkje som eit medium som formidlar kjensler eller det indre. Og fordi dikta er meiningsobjekt, er lesaren og poeten inkluderte i dei.

Guillevic opponerte mot surrealismen, han var ein poetisk realist som såg på poesien som noko som gjer det mogleg å leve det konkrete. I ei intervjubok seier han at poesien er det som gjer at me kan halde på med å halde på. Dette å halde på er jo i grunnen eit forhold, heilt konkret, for om ein held, så grip ein mot noko anna, og slik grip dikta inn i ulike samanhengar – som er samanhengen til diktet.

Dikta «Skrik» og «Latter» syner godt korleis Guillevic nett ser både skriket og latteren som forhold. Latteren blir til noko ikkje-essensielt, mangfaldig, variert. Latteren er slett ikkje berre unikt menneskeleg, for «Noen ganger skrattes det/ I alle fibriller».

Kunsten skal jo halde på med det unike og det eineståande. Æva hos Guillevic er derimot noko som er i forandring, for berre som skiftande og foranderleg kan æva stå i forhold til mennesket, elles vil det «Trekke nedover,// mot et sted utenfor/ Enhver geografi».

Guillevic skjerpar erfaringsmerksemda, og når dikta bevegar seg på grensa av den, oppstår det liner som også grundar over det som ikkje finst, og som påkallar filosofisk undring: «Se/ Tvers gjennom/ Det som kan sees». Og i linene rett etter ser ein korleis sambandet mellom naturen og mennesket finst: «Hvis du gråter/ Kan jeg forstå det,// Jeg er vant/ Til doggen».

Å gjendikte Guillevic må vere krevjande, sidan enkeltorda har slik vekt, og her er det ikkje berre meiningssamanhengar ein skal omskape til norsk. Uansett er eg nøgd med å sjå at Lysninger er komen på norsk, og det er nesten som ein merkar gjendiktarens glede over å ha oppdaga Guillevic.

Guillevic er både fascinerande enkel og vanskeleg å lese, også for ein røynd lesar. Det handlar mest om at det gjeld å fri seg frå å sjå på omgrep og ord som uforanderlege og faste, og at ein er så grodd inn i kategoriske og ideale synsmåtar at ein ikkje evnar å vere her og no, i diktet. Guillevic er ei øving, ikkje ei avhandling.

Sindre Ekrheim

Sindre Ekrheim er lyrikar og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Dikt

Eugène Guillevic:

Lysninger. Dikt 1973–1980

Gjendikta av Charlotte Vaillot Knudsen
Cappelen Damm

Det ligg føre fleire dikt og utval av den franske poeten Eugène Guillevic (1907–1997) på norsk, både Geir Pollen, Finn Øglænd, Anne Birgitte Rønning, Jo Eggen og Arvid Torgeir Lid har gjendikta Guillevic. Fram til gjendiktinga av Lysninger. Dikt 1973–1980 har ikkje ei heil samling vore gjendikta. Det er fint at så no er gjort, for slik blir det fornya merksemd om ein lyrisk forfattarskap som verkeleg fortener det.

Guillevic er naturlyrikar. Grafisk er utsjånaden til dikta iaugefallande, dei verkar ekstremt skrapa, eksakte, og enkeltord eller korte sekvensar står fram som språklege destillat, med mykje luft og rom rundt seg. Ein får kjensla av at orda er objekt lagde ned framfor lesaren og poeten. Og Guillevic ser på diktet og poesien som noko i sin eigen rett, ikkje som eit medium som formidlar kjensler eller det indre. Og fordi dikta er meiningsobjekt, er lesaren og poeten inkluderte i dei.

Guillevic opponerte mot surrealismen, han var ein poetisk realist som såg på poesien som noko som gjer det mogleg å leve det konkrete. I ei intervjubok seier han at poesien er det som gjer at me kan halde på med å halde på. Dette å halde på er jo i grunnen eit forhold, heilt konkret, for om ein held, så grip ein mot noko anna, og slik grip dikta inn i ulike samanhengar – som er samanhengen til diktet.

Dikta «Skrik» og «Latter» syner godt korleis Guillevic nett ser både skriket og latteren som forhold. Latteren blir til noko ikkje-essensielt, mangfaldig, variert. Latteren er slett ikkje berre unikt menneskeleg, for «Noen ganger skrattes det/ I alle fibriller».

Kunsten skal jo halde på med det unike og det eineståande. Æva hos Guillevic er derimot noko som er i forandring, for berre som skiftande og foranderleg kan æva stå i forhold til mennesket, elles vil det «Trekke nedover,// mot et sted utenfor/ Enhver geografi».

Guillevic skjerpar erfaringsmerksemda, og når dikta bevegar seg på grensa av den, oppstår det liner som også grundar over det som ikkje finst, og som påkallar filosofisk undring: «Se/ Tvers gjennom/ Det som kan sees». Og i linene rett etter ser ein korleis sambandet mellom naturen og mennesket finst: «Hvis du gråter/ Kan jeg forstå det,// Jeg er vant/ Til doggen».

Å gjendikte Guillevic må vere krevjande, sidan enkeltorda har slik vekt, og her er det ikkje berre meiningssamanhengar ein skal omskape til norsk. Uansett er eg nøgd med å sjå at Lysninger er komen på norsk, og det er nesten som ein merkar gjendiktarens glede over å ha oppdaga Guillevic.

Guillevic er både fascinerande enkel og vanskeleg å lese, også for ein røynd lesar. Det handlar mest om at det gjeld å fri seg frå å sjå på omgrep og ord som uforanderlege og faste, og at ein er så grodd inn i kategoriske og ideale synsmåtar at ein ikkje evnar å vere her og no, i diktet. Guillevic er ei øving, ikkje ei avhandling.

Sindre Ekrheim

Sindre Ekrheim er lyrikar og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis