JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Framifrå sunge

Lindstrøm sviktar visst aldri i si litterære overtyding.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Romanane til Merethe Lindstrøm har blitt godt mottekne både i utlandet og her i landet.

Romanane til Merethe Lindstrøm har blitt godt mottekne både i utlandet og her i landet.

Foto: Fartein Rudjord

Romanane til Merethe Lindstrøm har blitt godt mottekne både i utlandet og her i landet.

Romanane til Merethe Lindstrøm har blitt godt mottekne både i utlandet og her i landet.

Foto: Fartein Rudjord

3477
20231117
3477
20231117

Roman

Merethe Lindstrøm:

Når vi synger

Oktober

Vi er på syttitalet, i tida for seipanettar, stensilar, skulefjernsyn og eting av gelépulver rett frå eska. Tida då radioen fortalde ubudde personar på veg i ei raud folkevogn med registreringsnummer slik og slik: «Din far er død». Tida der det ikkje var så nøye kvar skulelegen hadde hendene sine i undersøkinga av små jenter. I alle fall ikkje for dei vaksne.

I Merethe Lindstrøms roman Når vi synger er det mange vaksne som har nok med seg sjølve. Tvillingane Agnes og Kasper lever på mange måtar sitt eige liv, der dei nok kan oppføre seg, men òg kan bråke i timane på skulen, mobbe medelevar, plage ein hund, tvangspare ein kanin og tvinge ein fetter ut på den utrygge isen for så å kaste snøballar på han. Alt mens mor krakelerer etter å ha mista eit spedbarn, og far viser stadig meir ubereknelege og uansvarlege sider. Agnes og Kaspers ven «Skauegutten» kjem frå ein ressurssvak heim, og revebonden i nærleiken er nok både dyre- og koneplagar.

Ubehageleg lesing

Det er riktig ubehageleg lesing, og det er få lyspunkt. Lyspunktet ligg i korleis Merethe Lindstrøm skriv fram historia. Romanen er utsøkt skriven, av denne tidlegare vinnaren av Nordisk råds litteraturpris, med eit verknadsfullt forteljarperspektiv: Vi opplever alt gjennom Agnes, som skriv frå eit «vi». «Vi» er ho og broren Kasper.

Frå opninga: «Vi vet at når isbreene beveger seg, graver de vekk alt rundt. Vi vet om fuglene som trekker sørover for å komme unna vinteren, og at selv om de kommer til­bake om våren, både gjøk og sisik, trost og stær, kan ingen synge alle dager.» Denne leksikalske kunnskapen har dei frå far, og han står side om side med korleis dei tar inn det som skjer i livet deira. Det skapar ein effektfull kontrast mellom ulike typar kunnskap og danning, mellom uuthaldeleg nærleik og naudsynt avstand.

Sidan Agnes «snakkar til oss» frå ho er ganske lita til ho kjem i puberteten, slik eg tolkar det, held forteljarstemma eit slags barnleg språk. Det gjeld òg observasjonane, som her om mor: «Hun spiser alltid sakte, som om hver bit overrasker henne, og som om hun vil si å, vent, dette var godt, og så med neste bit, det var godt dette også.»

Presisjonen er forfattaren sin, men språket er på mange måtar Agnes sitt. «Du»-et som forteljarstemma rettar seg mot, er spedbarnet som døydde. Det finst altså ein adressat som ikkje lenger er til, men som får ei sentral rolle gjennom å bli omtalt og tiltalt. Kanskje i mangel av levande vaksne å bli lytta til av.  

Balansegang

Når fosterbarnet Bastian kjem inn i familien, ser det ut til at også han blir ein satellitt i verda. Agnes og Kasper verkar fryse han ut eller vere likesæle, det kan sjå ut som om den verkelege venen han har i huset, er hunden Bjørn. Det er liksom berre psykologisk og kjenslemessig naud kvar ein snur seg.

Er det dermed urealistisk, eller overdrive? Sjølvsagt ikkje. Og det blir ikkje utmattande, men tankevekkande. Språket er usentimentalt, samtidig som det ikkje held noko tilbake. Balansegangen er med andre ord nøkkelen til lesaropplevinga.

Merethe Lindstrøm har nok ein gong levert ein særs god litterær tekst som gir relasjonar, oppvekst, seksualitet, vald og traume eit språk, der mykje står mellom linjene, men det er sjølvsagt ikkje sant, for alt som står mellom linjene, står trass alt på dei.

Ingvild Bræin

Ingvild Bræin er forfattar, nordist og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Roman

Merethe Lindstrøm:

Når vi synger

Oktober

Vi er på syttitalet, i tida for seipanettar, stensilar, skulefjernsyn og eting av gelépulver rett frå eska. Tida då radioen fortalde ubudde personar på veg i ei raud folkevogn med registreringsnummer slik og slik: «Din far er død». Tida der det ikkje var så nøye kvar skulelegen hadde hendene sine i undersøkinga av små jenter. I alle fall ikkje for dei vaksne.

I Merethe Lindstrøms roman Når vi synger er det mange vaksne som har nok med seg sjølve. Tvillingane Agnes og Kasper lever på mange måtar sitt eige liv, der dei nok kan oppføre seg, men òg kan bråke i timane på skulen, mobbe medelevar, plage ein hund, tvangspare ein kanin og tvinge ein fetter ut på den utrygge isen for så å kaste snøballar på han. Alt mens mor krakelerer etter å ha mista eit spedbarn, og far viser stadig meir ubereknelege og uansvarlege sider. Agnes og Kaspers ven «Skauegutten» kjem frå ein ressurssvak heim, og revebonden i nærleiken er nok både dyre- og koneplagar.

Ubehageleg lesing

Det er riktig ubehageleg lesing, og det er få lyspunkt. Lyspunktet ligg i korleis Merethe Lindstrøm skriv fram historia. Romanen er utsøkt skriven, av denne tidlegare vinnaren av Nordisk råds litteraturpris, med eit verknadsfullt forteljarperspektiv: Vi opplever alt gjennom Agnes, som skriv frå eit «vi». «Vi» er ho og broren Kasper.

Frå opninga: «Vi vet at når isbreene beveger seg, graver de vekk alt rundt. Vi vet om fuglene som trekker sørover for å komme unna vinteren, og at selv om de kommer til­bake om våren, både gjøk og sisik, trost og stær, kan ingen synge alle dager.» Denne leksikalske kunnskapen har dei frå far, og han står side om side med korleis dei tar inn det som skjer i livet deira. Det skapar ein effektfull kontrast mellom ulike typar kunnskap og danning, mellom uuthaldeleg nærleik og naudsynt avstand.

Sidan Agnes «snakkar til oss» frå ho er ganske lita til ho kjem i puberteten, slik eg tolkar det, held forteljarstemma eit slags barnleg språk. Det gjeld òg observasjonane, som her om mor: «Hun spiser alltid sakte, som om hver bit overrasker henne, og som om hun vil si å, vent, dette var godt, og så med neste bit, det var godt dette også.»

Presisjonen er forfattaren sin, men språket er på mange måtar Agnes sitt. «Du»-et som forteljarstemma rettar seg mot, er spedbarnet som døydde. Det finst altså ein adressat som ikkje lenger er til, men som får ei sentral rolle gjennom å bli omtalt og tiltalt. Kanskje i mangel av levande vaksne å bli lytta til av.  

Balansegang

Når fosterbarnet Bastian kjem inn i familien, ser det ut til at også han blir ein satellitt i verda. Agnes og Kasper verkar fryse han ut eller vere likesæle, det kan sjå ut som om den verkelege venen han har i huset, er hunden Bjørn. Det er liksom berre psykologisk og kjenslemessig naud kvar ein snur seg.

Er det dermed urealistisk, eller overdrive? Sjølvsagt ikkje. Og det blir ikkje utmattande, men tankevekkande. Språket er usentimentalt, samtidig som det ikkje held noko tilbake. Balansegangen er med andre ord nøkkelen til lesaropplevinga.

Merethe Lindstrøm har nok ein gong levert ein særs god litterær tekst som gir relasjonar, oppvekst, seksualitet, vald og traume eit språk, der mykje står mellom linjene, men det er sjølvsagt ikkje sant, for alt som står mellom linjene, står trass alt på dei.

Ingvild Bræin

Ingvild Bræin er forfattar, nordist og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Foto: Brian Snyder / Reuters / NTB

Ordskifte

Framleis ikkje overtydande

I eit historisk lys er det meir treffande å seie at Trump og MAGA-rørsla sitt særkjenne, ideologisk sett, er at dei står for grunnlova og dei verdiane som er nedfelte der.

ØivindØstberg
Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Foto: Brian Snyder / Reuters / NTB

Ordskifte

Framleis ikkje overtydande

I eit historisk lys er det meir treffande å seie at Trump og MAGA-rørsla sitt særkjenne, ideologisk sett, er at dei står for grunnlova og dei verdiane som er nedfelte der.

ØivindØstberg
Cannabiskafé i Los Angeles.

Cannabiskafé i Los Angeles.

Foto: Richard Cogel / Reuters / NTB

Ordskifte
BjørnRøse

Hvor skal man sette grensene?

Gode forsetter og kunnskapsmangel er en farlig kombinasjon.

Frå innspelinga av Mor i Nidarosdomen.

Frå innspelinga av Mor i Nidarosdomen.

Foto: Morten Lindberg

MusikkMeldingar
Sjur Haga Bringeland

Vekselverknad

Nidaros Domkor skaper einskap mellom fortid og notid.

Situasjonen på Gaza no gjev grunn til å seie opp samarbeidsavtalar med israelske universitet, meiner folkerettsprofessor Terje Einarsen. Bilete frå Khan Younis sør på Gaza.

Situasjonen på Gaza no gjev grunn til å seie opp samarbeidsavtalar med israelske universitet, meiner folkerettsprofessor Terje Einarsen. Bilete frå Khan Younis sør på Gaza.

Foto: Mohammed Salem / REUTERS

Samfunn
Eva Aalberg Undheim

Forsvarar universitetsboikott

Folkerettsprofessor Terje Einarsen meiner samarbeid med israelske universitet, er med på å legitimere ulovleg okkupasjon, folkemord og brotsverk mot menneske.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Foto: Anna-Julia Granberg / Blunderbuss

BokMeldingar

For å seie det mildt

Allereie dei gamle grekarane visste om sambandet mellom framskritt og feilsteg.

Ingvild Bræin
Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Foto: Anna-Julia Granberg / Blunderbuss

BokMeldingar

For å seie det mildt

Allereie dei gamle grekarane visste om sambandet mellom framskritt og feilsteg.

Ingvild Bræin

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis