Klok på bok
Liten alpakka
Me fer vidt ikring i spalta du les no. Førre veka tok me, med god hjelp frå Herta Müller, føre oss uttrykket «snøen som fall i fjor». I dag er det ikkje fjorårssnøen, men seiinga «du store alpakka» som skal få seg ein tur i spotljoset.
Det har seg nemleg slik at i e-postboksen her i bokstova har me motteke fleire likelydande meldingar som etterlyser ei forklåring på kvifor storleiken på dette klauvdyret er så viktig. Forutan Stein Oskar Magell Paus-Andersen var det Bodø, Bergen, Nøtterø og Sørlandet som ville vete meir om dette.
Svaret frå Klok-redaksjonen til tidlegare elevar ved Langåsen pensjonatskole er at det ikkje finst overtydande argument som tilseier at ein stor alpakka er viktigare enn ein liten alpakka. Sjølv om ein er liten, kan ein godt vere stor.
Så til oppgåve 1710 og til Bent Arne Sæther som skriv: «Det er ikke så lett å se det av oppgaveteksten, men her blei vi dratt inn i en skrekkelig historie. Systematisk gjennomgang av bøker utgitt i 1992 – alfabetisk etter tittel – førte fram til Hopp og andre noveller av Nadine Gordimer (1923–2014). I 1923 gikk litteraturprisen til den irske poeten William Butler Yeats. Sørafrikanske Gordimer fikk litteraturprisen i 1991. Hun var en krass kritiker av apartheid, og mange av bøkene blei forbudt av myndighetene. Oppgaveteksten åpner den andre novella, som heter ’Det var en gang’. Jeg-personen våkner av en ubestemmelig lyd, men finner ut at det må være huset som knirker på grunn av et ras i gullgruvene tre hundre fot nede i bakken. Hen får ikke sove igjen, og forteller seg sjøl en godnatthistorie med en fæl slutt. Som lydene i huset er et illevarslende tegn på at grunnen er utrygg, handler godnatthistorien om utrygghet i et samfunn som skakes i grunnmuren av fattigdom, opptøyer og kriminalitet. I dette samfunnet bor et lykkelig ektepar med en liten sønn og absolutt pålitelig tjenerskap. Som naboene sikrer de huset mot innbrudd med alarmer og stadig høyere mur rundt huset og hagen. Til slutt får de montert en beskyttelse ’av hardt, skinnende metall formet som en kveil av skarpe tenner’, så muren skal bli umulig å klatre over. Når den vesle sønnen i huset vil leike prinsen som vekker Tornerose med et kyss, vikler han seg inn i kveilen og kommer ikke løs. Han må skjæres løs, og de bærer den blødende kroppen inn i huset. Dette må være en av de minst beroligende godnatthistoriene jeg har lest.»
Cathrine Bore skriv: «Denne leseopplevelsen ga mersmak!»
Til sist slepp me til den prislønte omsetjaren Øystein Rosse som skriv: «Visste du at novella er omsett til nynorsk? Ho heiter ’Det var ein gong’, og står på side 277 i bind 10 av leseverket Norsk frå Cappelen Damm, Nynorsk grunnbok. Eg var omsetjar for fleire av bøkene i verket frå bokmål til nynorsk, men fekk heldigvis lov til å ta denne novella direkte frå engelsk. Ho var krevjande, men svært givande å setje om.»
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
