JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Samfunn

Trygdeskandalen

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
28. oktober 2019 vart det som er kalla  “den mest omfattande rettsskandalen i norsk historie” offentleg kjent.

28. oktober 2019 vart det som er kalla “den mest omfattande rettsskandalen i norsk historie” offentleg kjent.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

28. oktober 2019 vart det som er kalla  “den mest omfattande rettsskandalen i norsk historie” offentleg kjent.

28. oktober 2019 vart det som er kalla “den mest omfattande rettsskandalen i norsk historie” offentleg kjent.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

4428
20231006
4428
20231006

1994

EØS-avtalen trer i kraft i Noreg og gjev rett til fri rørsle av varer, tenester, personar og kapital innanfor heile EØS-området, som då omfatta 15 EU-land og dei tre EFTA-landa Noreg, Island og Liechtenstein.

2004

EU og EØS vert utvida med 10 nye sør- og austeuropeiske medlemsland. Tre år seinare vert også Romania og Bulgaria medlemmer, og i 2013 kjem Kroatia med.

2008

Eksporten av stønader har auka og dei samla utbetalingane via Nav internasjonalt utgjer dette året 4,3 milliardar kroner. Det er nær ei dobling frå 1998. I same periode har dei samla trygdeutbetalingane auka med 13,2 prosent.

2011

Utgreiinga frå Velferds- og migrasjonsutvalet/ Brochmann-utvalet vert lagd fram. Den slår fast at «(a)dgangen til fri bevegelighet for personer, herunder retten til å eksportere trygderettigheter, er et kjernepunkt i EØS-avtalen. Innenfor denne avtalen er det lite rom for nasjonal tilpasning. Et unntak gjelder adgangen til eksport av dagpenger».

2012

EU-revidert trygdeforordning vert teken inn i norsk lov. Artikkel 21 i forordninga seier at ein person som er busett i eller oppheld seg i eit anna EØS-land, har rett til same kontantytingar frå trygdeordninga han er medlem av, som han ville hatt i eigen stat. Same år dobla Nav talet på «anmeldelser» mot personar som fekk trygdeytingar i utlandet, frå 43 i 2011 til 85 i 2012, og i løpet av dei tre neste åra meir enn dobla talet seg igjen, ifølgje VG.

2013

Høgre og Frp dannar regjering og seier i regjeringserklæringa at dei vil «vurdere tiltak som kan begrense og stanse trygdeeksport, men innenfor de internasjonale avtalene Norge er bundet av».

2014

Ei interdepartemental arbeidsgruppe av personar frå fem departement og frå Regjeringsadvokaten kartlegg korleis det er mogleg å avgrense eksport av trygdeytingar. Dei konkluderte med at det å stille krav om bustad i Noreg er i strid med EØS-reglane, og at strenge krav til opphaldstid eller løpande opphald i Noreg også er forbode. Rapporten vert ikkje offentleggjord.

2017

Trygderetten, ankeinstans for vedtak etter folketrygdloven, byrjar å oppheve avgjerder frå Nav som ikkje tek omsyn til EUs trygdeforordning, og melder frå om at Navs praksis er feil.

Regjeringa legg fram stortingsmeldinga Eksport av norske velferdsytelser, som seier at «(g)jennom EØS-avtalen har mottakerne rett til å eksportere de aller fleste ytelsene, herunder sykepenger og arbeidsavklaringspenger, til land innen EØS».

2018

Like før jul varslar Trygderetten at han vil be EFTA-domstolen vurdere den norske regelbruken. Nav varslar Arbeids- og sosialdepartementet om saka.

2019

Nav og Arbeids- og sosialdepartementet har møte om varselet frå Trygderetten, og Nav tilrår å endre praksis. Endringa får samtykke frå departementet ein månad seinare, og Nav stoppar behandlinga av saker som gjeld utanlandsopphald i EØS-område i påvente av rettsleg avklaring.

17. september får politidistrikta melding om feiltolkinga, og ein månad seinare vert Riksadvokaten, som har ansvaret for påtalestyresmaktene, varsla.

21. oktober konkluderer Regjeringsadvokaten med at det er snakk om feil rettsbruk i alle saker om opphald i EØS-området sidan innføringa av EUs trygdeforordning i 2012. Ei veke etterpå, 28. oktober, vert feilpraktiseringa offentleggjord.

2020

Eit regjeringsutnemnt granskingsutval kjem til at det kan vere snakk om feil rettsbruk tilbake til 1994, og konkluderer med at verken Nav, ulike regjeringar, påtalestyresmaktene, domstolane eller advokatar har teke nok omsyn til EØS-retten i praktiseringa av trygderegelverket.

2021

Eit regjeringsutnemnt trygdekoordineringsutval føreslår fleire endringar i norsk trygdelovgjeving for å tydeleggjere rettane som følgjer av EØS-avtalen. Utvalet meiner stønader til personar med åleineomsorg for barn også er omfatta av EØS-reglar. Når regjeringa eitt år seinare legg fram forslag til endringar i folketrygdloven, baserer ho seg likevel på at slike stønader ikkje er omfatta.

2022

EFTA-domstolen slår fast at overgangsstønaden for einslege forsørgjarar er omfatta av trygdeforordninga i EØS-avtalen, og at Noreg såleis har praktisert endå ein trygderegel feil i årevis.

Stortinget gjer fleire korrigeringar i regjeringas forslag til endringar i folketrygdloven.

Kjelder: NOU 2011:7 Velferd og migrasjon. Den norske modellens framtid, NOU 2020: 9 Blindsonen, Utgreiinga «Eksport av velferdsytelser» (2014), nav.no, Stortinget, NTB, VG.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

1994

EØS-avtalen trer i kraft i Noreg og gjev rett til fri rørsle av varer, tenester, personar og kapital innanfor heile EØS-området, som då omfatta 15 EU-land og dei tre EFTA-landa Noreg, Island og Liechtenstein.

2004

EU og EØS vert utvida med 10 nye sør- og austeuropeiske medlemsland. Tre år seinare vert også Romania og Bulgaria medlemmer, og i 2013 kjem Kroatia med.

2008

Eksporten av stønader har auka og dei samla utbetalingane via Nav internasjonalt utgjer dette året 4,3 milliardar kroner. Det er nær ei dobling frå 1998. I same periode har dei samla trygdeutbetalingane auka med 13,2 prosent.

2011

Utgreiinga frå Velferds- og migrasjonsutvalet/ Brochmann-utvalet vert lagd fram. Den slår fast at «(a)dgangen til fri bevegelighet for personer, herunder retten til å eksportere trygderettigheter, er et kjernepunkt i EØS-avtalen. Innenfor denne avtalen er det lite rom for nasjonal tilpasning. Et unntak gjelder adgangen til eksport av dagpenger».

2012

EU-revidert trygdeforordning vert teken inn i norsk lov. Artikkel 21 i forordninga seier at ein person som er busett i eller oppheld seg i eit anna EØS-land, har rett til same kontantytingar frå trygdeordninga han er medlem av, som han ville hatt i eigen stat. Same år dobla Nav talet på «anmeldelser» mot personar som fekk trygdeytingar i utlandet, frå 43 i 2011 til 85 i 2012, og i løpet av dei tre neste åra meir enn dobla talet seg igjen, ifølgje VG.

2013

Høgre og Frp dannar regjering og seier i regjeringserklæringa at dei vil «vurdere tiltak som kan begrense og stanse trygdeeksport, men innenfor de internasjonale avtalene Norge er bundet av».

2014

Ei interdepartemental arbeidsgruppe av personar frå fem departement og frå Regjeringsadvokaten kartlegg korleis det er mogleg å avgrense eksport av trygdeytingar. Dei konkluderte med at det å stille krav om bustad i Noreg er i strid med EØS-reglane, og at strenge krav til opphaldstid eller løpande opphald i Noreg også er forbode. Rapporten vert ikkje offentleggjord.

2017

Trygderetten, ankeinstans for vedtak etter folketrygdloven, byrjar å oppheve avgjerder frå Nav som ikkje tek omsyn til EUs trygdeforordning, og melder frå om at Navs praksis er feil.

Regjeringa legg fram stortingsmeldinga Eksport av norske velferdsytelser, som seier at «(g)jennom EØS-avtalen har mottakerne rett til å eksportere de aller fleste ytelsene, herunder sykepenger og arbeidsavklaringspenger, til land innen EØS».

2018

Like før jul varslar Trygderetten at han vil be EFTA-domstolen vurdere den norske regelbruken. Nav varslar Arbeids- og sosialdepartementet om saka.

2019

Nav og Arbeids- og sosialdepartementet har møte om varselet frå Trygderetten, og Nav tilrår å endre praksis. Endringa får samtykke frå departementet ein månad seinare, og Nav stoppar behandlinga av saker som gjeld utanlandsopphald i EØS-område i påvente av rettsleg avklaring.

17. september får politidistrikta melding om feiltolkinga, og ein månad seinare vert Riksadvokaten, som har ansvaret for påtalestyresmaktene, varsla.

21. oktober konkluderer Regjeringsadvokaten med at det er snakk om feil rettsbruk i alle saker om opphald i EØS-området sidan innføringa av EUs trygdeforordning i 2012. Ei veke etterpå, 28. oktober, vert feilpraktiseringa offentleggjord.

2020

Eit regjeringsutnemnt granskingsutval kjem til at det kan vere snakk om feil rettsbruk tilbake til 1994, og konkluderer med at verken Nav, ulike regjeringar, påtalestyresmaktene, domstolane eller advokatar har teke nok omsyn til EØS-retten i praktiseringa av trygderegelverket.

2021

Eit regjeringsutnemnt trygdekoordineringsutval føreslår fleire endringar i norsk trygdelovgjeving for å tydeleggjere rettane som følgjer av EØS-avtalen. Utvalet meiner stønader til personar med åleineomsorg for barn også er omfatta av EØS-reglar. Når regjeringa eitt år seinare legg fram forslag til endringar i folketrygdloven, baserer ho seg likevel på at slike stønader ikkje er omfatta.

2022

EFTA-domstolen slår fast at overgangsstønaden for einslege forsørgjarar er omfatta av trygdeforordninga i EØS-avtalen, og at Noreg såleis har praktisert endå ein trygderegel feil i årevis.

Stortinget gjer fleire korrigeringar i regjeringas forslag til endringar i folketrygdloven.

Kjelder: NOU 2011:7 Velferd og migrasjon. Den norske modellens framtid, NOU 2020: 9 Blindsonen, Utgreiinga «Eksport av velferdsytelser» (2014), nav.no, Stortinget, NTB, VG.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Samfunn

Politiske signalfeil

Det er mange grunnar til at toget ikkje går når det skal i Noreg. Her er nokre av dei.

Per Anders Todal
Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Samfunn

Politiske signalfeil

Det er mange grunnar til at toget ikkje går når det skal i Noreg. Her er nokre av dei.

Per Anders Todal
Eit minnesmerket over slaget om Gallipoli i (1915–1916), synleg for alle som kryssar Dardanellane mellom europeiske Kilitbahir og asiatiske Canakkele.

Eit minnesmerket over slaget om Gallipoli i (1915–1916), synleg for alle som kryssar Dardanellane mellom europeiske Kilitbahir og asiatiske Canakkele.

Foto: Jorge Láscar / Wikipedia Commons

ReportasjeFeature
Ida Lødemel Tvedt

Grushaughoroskopet

TROJA: I ruinane av den halvmytologiske trojanarkrigen kan ein, om ein tolererer litt pompøsitet og fiasko, freiste lese si eiga krigerske tid i lys av ei gammal.

Mohammed Naseem fotografert av Anders Hammer i 2009. Naseem ville då gå til sak og krevje erstatning frå Noreg. Han blei drepen under uklåre omstende året etter.

Mohammed Naseem fotografert av Anders Hammer i 2009. Naseem ville då gå til sak og krevje erstatning frå Noreg. Han blei drepen under uklåre omstende året etter.

Foto: Anders Hammer

ForsvarSamfunn
Morten A. Strøksnes

Lygekorset med sverd og eikelauv?

Eirik Kristoffersen fekk Krigskorset med sverd for leiinga av spesial­operasjonar i Afghanistan. I den viktigaste skulle ein sentral Taliban-leiar ha blitt arrestert. Så begynte historia å smuldre opp.

Italias blåblåe statsminister Giorgia Meloni takkar folket sitt for tilliten etter at resultatet i EU-parlamentsvalet blei kjent 10. juni 2024.

Italias blåblåe statsminister Giorgia Meloni takkar folket sitt for tilliten etter at resultatet i EU-parlamentsvalet blei kjent 10. juni 2024.

Foto: Alberto Lingria / Reuters / NTB

KommentarSamfunn
Torbjørn L. Knutsen

Dei lyseblå var dei verkelege vinnarane

Det er lite truleg at partia på ytre høgre fløy kan veksle framgangen i EU-parlamentsvalet inn i makt og politisk innverknad.

KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen
KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis