Vitskap
Habermas i Noreg
Jürgen Habermas sette eit sterkt preg på diskusjonane i Noreg.
Jürgen Habermas var aktiv frå 1950-talet, men gjennombrotet kom med boka Borgerlig offentlighet frå 1961. Ein av dei som nytta seg av analysane i boka, var Francis Sejersted som i Den vanskelige friheten (Cappelens Norgeshistorie bind 10) skreiv om utviklinga av ei norsk ålmente etter 1814.
Den same Sejersted var leiar for Ytringsfridomskommisjonen, som leverte si innstilling i 1999. Ein annan medlem var filosofen Gunnar Skirbekk. Og Habermas sine analysar av ålmente og ytringsfridom spelar ei hovudrolle i deira rapport. Dette blir fylgt opp av den nye kommisjonen som leverte si innstilling i 2022, der sjølve tittelen er habermasiansk: En åpen og opplyst offentlig samtale. Innanfor feltet ytringsfridom og offentleg diskusjon har Habermas gitt mange av premissane.
Også mediefaget har brukt tankane frå frankfurtarfilosofen. I Bergen utvikla Jostein Gripsrud, Anders Johansen og fleire eit mediefag med rot i humanistiske fag. Her spela Habermas ei viktig rolle, og dei tok på seg å sjå korleis den norske ålmenta vaks fram, gjennom store empiriske arbeid om kva slags diskusjonsfelt som vaks fram i Noreg på 1800-talet. Ein tok til å snakka om regionale og språklege «del-offentligheter», og Habermas vart målideolog.
Habermas har også gitt premissane for utviklinga av ein medieetikk, der retten til å koma til orde har stått sentralt. Journalistikkprofessoren Svein Brurås brukar Habermas som ein av fleire modellar for etisk refleksjon innanfor det praktiske mediefaget.
Hans Skjervheim hadde tidleg kontakt med Habermas. Dei deltok begge i oppgjeret med positivismen, og Habermas viser til Skjervheims magisteravhandling, som han seinare gir rosande omtale i boka om kommunikativ handling. Den vitskapsteoretiske problematikken handla om skilnaden på naturvitskap, humaniora og samfunnsvitskap, der Habermas åtvara mot tekniske modellar i menneskevitskapane.
Dette vart fanga opp av dei filosofiske institutta, der både Tromsø (Jon Hellesnes, Ånund Haga), Trondheim (Audun Øfsti, Helge Høibraaten) og Bergen (Gunnar Skirbekk) var på banen. Habermas vart diskutert og motsagd som ein sentral aktør i heile filosofifaget frå 1970-talet av – stundom med ei spenning mot dei franskorienterte miljøa.
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
