Miljø
Så døydde ikkje skogen lell
Motorveg rett sør for Schleswig i Tyskland.
Foto: Halvard Alvik / NTB
Tidleg på 1980-talet køyrde vi gjennom Europa. Eg underviste i miljømedisin den gongen. Sur nedbør var alvor. Svoveldioksid frå kolkraftverk, svovelsyre i regnet, forsuring av jordsmonn og vatn. Vi snakka om innsjøar som mista fisken, om skog som mista nåler. Ordet låg tungt i tida: Waldsterben. Skogen skulle døy.
Bak sat den yngste dottera mi, elleve–tolv år gammal. Vi køyrde gjennom Tyskland. Skogen stod tett langs motorvegen. Ho såg lenge ut vindauget før ho sa det: «Men det er jo grøn skog her?»
Spørsmålet var presist. Det var det einaste ein kunne sjå.
Eg hadde undervist med bilete av skadde tre, pH-verdiar og kart med raude soner. Innsjøar vart kalka. Internasjonale avtalar reduserte utsleppa. Det fanst skade. Det fanst kjemi. Det fanst tal. Men langs Autobahn var skogen grøn.
Vi tok ikkje feil om mekanismane. Jorda vart forsura. Men den synlege kollapsen kom ikkje slik vi frykta. Kanskje tok vi feil om tempoet i den rette lina frå årsak til undergang. Barn lever i notid. Dei ser fargar. Det ho såg, var ikkje eit motargument mot vitskapen, men ei påminning om at naturen ofte endrar seg langsamt, ujamt, nesten usynleg.
I dag vert avtalen om langtransportert luftforureining ofte omtala som ein av dei mest vellukka miljøavtalane i moderne tid. Utsleppa fall dramatisk, innsjøar tok seg delvis opp att. Skogen står framleis. For meg er dette ikkje berre miljøpolitisk historie, men eit minne om å undervise medan uroa låg som eit bakteppe. Vi visste noko, men ikkje alt. Vi såg retninga, men ikkje enden.
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
