JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Ordskifte

«Målet er å forstå korleis seinfølgjer artar seg og kor vanlege dei er.»

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
2887
20240531
2887
20240531

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Covid-19

Gunhild Alvik Nyborg er lite nøgd med Folkehelseinstituttet sitt arbeid med kunnskapen om seinfølgjer etter covid-19. I Dag og Tid 16. mai syner ho til eit systematisk litteraturoversyn om hjartesjukdom som demonstrerer at studiekvaliteten påverkar resultata. Dei dårlegaste studiane hevdar at covid-19 gjev hjartesjukdom hos mange, dei betre studiane hos få. Men jamvel dei beste studiane har store feilkjelder.

Ta til dømes studien som forskarane meinte hadde høgast kvalitet. 549 pasientar skulle følgjast, men berre 248 av dei fylte ut eit skjema om symptom eit halvt år etter covid-19. Då hadde 6 prosent av dei brystsmerter. Tyder det at 6 prosent får brystsmerter i minst eit halvt år etter covid-19? Sjølvsagt ikkje:

▪ Dei 549 var ikkje representative for alle som fekk covid-19. Til dømes hadde dei medianalder i 50–60-åra, og over halvparten hadde vore på sjukehus med covid-19.

▪ Dei 248 som møtte seks månader seinare, var truleg enda mindre representative. Kanskje dei som følte seg friske, droppa å svare på spørjeskjemaet?

▪ Kanskje den utvida kontakten med sjukehuset etter covid-19 avdekte sjukdom som hadde vore der allereie før covid-19.

▪ Årsaka til brystsmertene kan ha vore noko heilt anna enn covid-19. Studien samanlikna ikkje med folk som ikkje hadde hatt covid-19.

Diverre bit ikkje slike innvendingar på Nyborg. Ho ser ut til å kjøpe alle studiar som syner at covid-19 er veldig farleg. Skal ein døme etter kva ho har skrive, er ho sikker på at infeksjon med koronaviruset i stor grad aukar risikoen for å døy lenge etterpå og for å oppleve alvorleg hjartesjukdom, skade på heile kroppen, svekt immunforsvar, svekt intelligens, svekt hugs, trafikkdødsfall og Alzheimers sjukdom.

Så lett kan ikkje Folkehelseinstituttet handtere dette temaet. Difor freistar vi å sortere bort dei dårlege studiane. Nyborg har diverre ikkje følgt med når ho hevdar at FHI «ser bort fra all kunnskap» om seinfølgjer av koronavariantane før omikron. Vi publiserte det fyrste systematiske litteraturoversynet i mars 2021 og oppdaterte det seinast i desember 2022, før vi i juni 2023 laga eit nytt oversyn om berre omikronvarianten. I tillegg gjer vi ei rad eigne studiar. Målet er å forstå korleis seinfølgjer artar seg og kor vanlege dei er.

Vi følgjer òg med på studiar som freistar å forklare seinfølgjer med avvik i blod og organ eller på MR-bilete. Førebels er forskingsfeltet prega av mange små studiar med sprikande resultat og få gjentakingar. Det er slett ikkje, som Nyborg trur, semje om at dei virusrestane som kan påvisast hos nokre pasientar månader etter covid-19, har nokon innverknad på helsa. Det er likevel von om at forskinga vil bringe oss nærare forklaringar og betre hjelp til seinfølgje-pasientane.

Preben Aavitsland er fagdirektør ved Folkehelseinstituttet.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Covid-19

Gunhild Alvik Nyborg er lite nøgd med Folkehelseinstituttet sitt arbeid med kunnskapen om seinfølgjer etter covid-19. I Dag og Tid 16. mai syner ho til eit systematisk litteraturoversyn om hjartesjukdom som demonstrerer at studiekvaliteten påverkar resultata. Dei dårlegaste studiane hevdar at covid-19 gjev hjartesjukdom hos mange, dei betre studiane hos få. Men jamvel dei beste studiane har store feilkjelder.

Ta til dømes studien som forskarane meinte hadde høgast kvalitet. 549 pasientar skulle følgjast, men berre 248 av dei fylte ut eit skjema om symptom eit halvt år etter covid-19. Då hadde 6 prosent av dei brystsmerter. Tyder det at 6 prosent får brystsmerter i minst eit halvt år etter covid-19? Sjølvsagt ikkje:

▪ Dei 549 var ikkje representative for alle som fekk covid-19. Til dømes hadde dei medianalder i 50–60-åra, og over halvparten hadde vore på sjukehus med covid-19.

▪ Dei 248 som møtte seks månader seinare, var truleg enda mindre representative. Kanskje dei som følte seg friske, droppa å svare på spørjeskjemaet?

▪ Kanskje den utvida kontakten med sjukehuset etter covid-19 avdekte sjukdom som hadde vore der allereie før covid-19.

▪ Årsaka til brystsmertene kan ha vore noko heilt anna enn covid-19. Studien samanlikna ikkje med folk som ikkje hadde hatt covid-19.

Diverre bit ikkje slike innvendingar på Nyborg. Ho ser ut til å kjøpe alle studiar som syner at covid-19 er veldig farleg. Skal ein døme etter kva ho har skrive, er ho sikker på at infeksjon med koronaviruset i stor grad aukar risikoen for å døy lenge etterpå og for å oppleve alvorleg hjartesjukdom, skade på heile kroppen, svekt immunforsvar, svekt intelligens, svekt hugs, trafikkdødsfall og Alzheimers sjukdom.

Så lett kan ikkje Folkehelseinstituttet handtere dette temaet. Difor freistar vi å sortere bort dei dårlege studiane. Nyborg har diverre ikkje følgt med når ho hevdar at FHI «ser bort fra all kunnskap» om seinfølgjer av koronavariantane før omikron. Vi publiserte det fyrste systematiske litteraturoversynet i mars 2021 og oppdaterte det seinast i desember 2022, før vi i juni 2023 laga eit nytt oversyn om berre omikronvarianten. I tillegg gjer vi ei rad eigne studiar. Målet er å forstå korleis seinfølgjer artar seg og kor vanlege dei er.

Vi følgjer òg med på studiar som freistar å forklare seinfølgjer med avvik i blod og organ eller på MR-bilete. Førebels er forskingsfeltet prega av mange små studiar med sprikande resultat og få gjentakingar. Det er slett ikkje, som Nyborg trur, semje om at dei virusrestane som kan påvisast hos nokre pasientar månader etter covid-19, har nokon innverknad på helsa. Det er likevel von om at forskinga vil bringe oss nærare forklaringar og betre hjelp til seinfølgje-pasientane.

Preben Aavitsland er fagdirektør ved Folkehelseinstituttet.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Natur er ikkje berre idyll. Kvart år blir over 100.000 lam og sau borte på beite, dei fleste døyr av sjukdom eller ulukker.

Natur er ikkje berre idyll. Kvart år blir over 100.000 lam og sau borte på beite, dei fleste døyr av sjukdom eller ulukker.

Foto: Paul Kleiven / NTB

KunnskapFeature

Dauden i utmarka

Ei framtid utan konflikt mellom rovdyr og beitedyr er ikkje tenkjeleg.

Arve Nilsen
Natur er ikkje berre idyll. Kvart år blir over 100.000 lam og sau borte på beite, dei fleste døyr av sjukdom eller ulukker.

Natur er ikkje berre idyll. Kvart år blir over 100.000 lam og sau borte på beite, dei fleste døyr av sjukdom eller ulukker.

Foto: Paul Kleiven / NTB

KunnskapFeature

Dauden i utmarka

Ei framtid utan konflikt mellom rovdyr og beitedyr er ikkje tenkjeleg.

Arve Nilsen
Det norske damelandslaget etter å ha vunne sitt fyrste EM. F.v. trenar Leif-Erik Stabell, Torild Heskje, Gunn Tove Vist, Bodil Nyheim Øigarden, Liv Marit Grude, ikkje-spelande kaptein Anne-Lill Hellemann, Marianne Harding og Ann Karin Fuglestad.

Det norske damelandslaget etter å ha vunne sitt fyrste EM. F.v. trenar Leif-Erik Stabell, Torild Heskje, Gunn Tove Vist, Bodil Nyheim Øigarden, Liv Marit Grude, ikkje-spelande kaptein Anne-Lill Hellemann, Marianne Harding og Ann Karin Fuglestad.

Foto: Torild Heskje

Frå bridgeverdaKunnskap
Erlend Skjetne

EM-eufori

Det tyske Ensemble Polyharmonique.

Det tyske Ensemble Polyharmonique.

Foto frå nettsida til gruppa

MusikkMeldingar
Sjur Haga Bringeland

Lite skakande

Ungdomsverka til Heinichen og Telemann treng meir livfull musisering.

Jack Grealish iført dei minste leggbeskyttarane det er mogleg å oppdrive. 

Jack Grealish iført dei minste leggbeskyttarane det er mogleg å oppdrive. 

Foto: Darko Vojinovic / AP / NTB

SportFeature
Maren

Lukta av leggbeskyttarar

Leggen er klart ein utsett kroppsdel i fotball.

Det er berre to ferieområde ved Svartehavet som er tilgjengelege for ukrainarar i det frie Ukraina: Mykolaiv og Odesa fylke. Her frå Svartehavet i 2020.

Det er berre to ferieområde ved Svartehavet som er tilgjengelege for ukrainarar i det frie Ukraina: Mykolaiv og Odesa fylke. Her frå Svartehavet i 2020.

Foto: Sergei Poliakov / AP / NTB

Samfunn

Krig invaderer sommaren

Førre helg kunne hotell i Odesa melde «Fullt» for første gong sidan starten på fullskalakrigen.

Andrej Kurkov
Det er berre to ferieområde ved Svartehavet som er tilgjengelege for ukrainarar i det frie Ukraina: Mykolaiv og Odesa fylke. Her frå Svartehavet i 2020.

Det er berre to ferieområde ved Svartehavet som er tilgjengelege for ukrainarar i det frie Ukraina: Mykolaiv og Odesa fylke. Her frå Svartehavet i 2020.

Foto: Sergei Poliakov / AP / NTB

Samfunn

Krig invaderer sommaren

Førre helg kunne hotell i Odesa melde «Fullt» for første gong sidan starten på fullskalakrigen.

Andrej Kurkov

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis