JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

MusikkMusikk

Ueinsarta orkesterklangar

Kammerorchester Basel kastar seg rundt når Giovanni Antonini dirigerer Haydns «koralsymfoniar».

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
3075
20180824
3075
20180824

CD

Joseph Haydn:

Haydn 2032, Vol. 6: Lamenta-
tione

Kammerorchester Basel; dir.: Giovanni Antonini. Alpha 2018

Joseph Haydn-stiftinga i Basel i Sveits tenkjer langsiktig: Fram til Haydns 300-årsjubileum i 2032 vil dei spela inn alle dei 107 symfoniane hans på «originalinstrument», altså den typen instrument som blei nytta i samtida til komponisten, den me i musikkhistoria sorterer under wienarklassisismen. Eit slikt krafttak er det fleire dirigentar som har prøvd seg på, men til no har ingen klart å føra det til endes.

Kunstnarleg leiar for prosjektet, der Kammerorchester Basel spelar, er italienaren Giovanni Antonini. Han har valt å ikkje ordna Haydn-symfoniane kronologisk, men tematisk. Albuma har difor fått namn som La passione, Il filosofo og – som i høve denne nyaste innspelinga – Lamentatione, som er ei vanleg nemning for vemodig og klagande musikk. Dei fire verka på plata blir gjerne kalla «koralsymfoniar», noko som har to grunnar: For det fyrste siterer dei kyrkjelege melodiar, særleg koralmelodiar (salmar). For det andre inneheld dei sterkt polyfone satsar, slike som er inspirerte av den intrikat fleirstemmige komposisjonsmåten i katolsk renessansemusikk.

Heterogent

Verket som har gjeve plata namn, er Symfoni nr. 26 i d-moll frå 1768 med tilnamnet «Lamentatione». Her er avsnitt frå liturgiske melodiar frå «den stille veka», veka som går frå palmesundag til påskeaftan, voven inn i den elles så verdslege symfoniforma. Dystert alvor høyrer me alt i opninga av fyrstesatsen allegro assai con spirito, som Antonini dirigerer med medrivande energi. Verknadsfull er måten han let orkesteret kasta seg rundt på i dei uventa og brå modulasjonane (overgangane mellom dei ulike toneartane), som er eit typisk trekk ved slike tidlege Haydn-verk.

Spesielt godt likar eg det heterogene lydbiletet som oppstår når dei ulike instrumenta spelar svært ulike meloditypar samstundes. Antonini gjer ingen freistnad på få samklangen meir einsarta, noko han kunne oppnådd ved å mildna uttrykket til einskildinstrumenta. Nei, han lèt dei peisa på kvar for seg. Men sidan den overordna timinga er så presis, lid ikkje samspelet av den grunn.

Eineståande

I andresatsen adagio opplever me òg slike ueinsarta strukturar, men i eit rolegare tempo. Her spelar oboane og andrefiolinane den sindige kyrkjemelodien, medan fyrstefiolinane framfører eit kontrapunkt (ei motstemme) i form av ein kvikk, rokokkoaktig utsmykka melodi.

Å få slike komplekse komposisjonsmåtar til å låta naturleg er noko berre dei beste komponistane maktar. Og å greia å framføra slike kompleks utan at det sprikjer i uttrykk og klang, er noko berre dei dyktigaste utøvarane greier. Kammerorchester Basel og dirigenten Giovanni Antonini høyrer til dei beste. Difor håpar eg dei kjem i mål til Haydn-jubileet i 2032 – held dei fram på dette høge nivået, vil resultatet bli eineståande.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

CD

Joseph Haydn:

Haydn 2032, Vol. 6: Lamenta-
tione

Kammerorchester Basel; dir.: Giovanni Antonini. Alpha 2018

Joseph Haydn-stiftinga i Basel i Sveits tenkjer langsiktig: Fram til Haydns 300-årsjubileum i 2032 vil dei spela inn alle dei 107 symfoniane hans på «originalinstrument», altså den typen instrument som blei nytta i samtida til komponisten, den me i musikkhistoria sorterer under wienarklassisismen. Eit slikt krafttak er det fleire dirigentar som har prøvd seg på, men til no har ingen klart å føra det til endes.

Kunstnarleg leiar for prosjektet, der Kammerorchester Basel spelar, er italienaren Giovanni Antonini. Han har valt å ikkje ordna Haydn-symfoniane kronologisk, men tematisk. Albuma har difor fått namn som La passione, Il filosofo og – som i høve denne nyaste innspelinga – Lamentatione, som er ei vanleg nemning for vemodig og klagande musikk. Dei fire verka på plata blir gjerne kalla «koralsymfoniar», noko som har to grunnar: For det fyrste siterer dei kyrkjelege melodiar, særleg koralmelodiar (salmar). For det andre inneheld dei sterkt polyfone satsar, slike som er inspirerte av den intrikat fleirstemmige komposisjonsmåten i katolsk renessansemusikk.

Heterogent

Verket som har gjeve plata namn, er Symfoni nr. 26 i d-moll frå 1768 med tilnamnet «Lamentatione». Her er avsnitt frå liturgiske melodiar frå «den stille veka», veka som går frå palmesundag til påskeaftan, voven inn i den elles så verdslege symfoniforma. Dystert alvor høyrer me alt i opninga av fyrstesatsen allegro assai con spirito, som Antonini dirigerer med medrivande energi. Verknadsfull er måten han let orkesteret kasta seg rundt på i dei uventa og brå modulasjonane (overgangane mellom dei ulike toneartane), som er eit typisk trekk ved slike tidlege Haydn-verk.

Spesielt godt likar eg det heterogene lydbiletet som oppstår når dei ulike instrumenta spelar svært ulike meloditypar samstundes. Antonini gjer ingen freistnad på få samklangen meir einsarta, noko han kunne oppnådd ved å mildna uttrykket til einskildinstrumenta. Nei, han lèt dei peisa på kvar for seg. Men sidan den overordna timinga er så presis, lid ikkje samspelet av den grunn.

Eineståande

I andresatsen adagio opplever me òg slike ueinsarta strukturar, men i eit rolegare tempo. Her spelar oboane og andrefiolinane den sindige kyrkjemelodien, medan fyrstefiolinane framfører eit kontrapunkt (ei motstemme) i form av ein kvikk, rokokkoaktig utsmykka melodi.

Å få slike komplekse komposisjonsmåtar til å låta naturleg er noko berre dei beste komponistane maktar. Og å greia å framføra slike kompleks utan at det sprikjer i uttrykk og klang, er noko berre dei dyktigaste utøvarane greier. Kammerorchester Basel og dirigenten Giovanni Antonini høyrer til dei beste. Difor håpar eg dei kjem i mål til Haydn-jubileet i 2032 – held dei fram på dette høge nivået, vil resultatet bli eineståande.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis