JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

MusikkMusikk

Frydesam kammermusikk

Zelenkas triosonatar læt både lærde og livfulle.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Jan Dismas Zelenka (1679–1745) tente ved den saksiske kurfyrstens hoff i Dresden. Målarstykke av Canaletto frå 1748.

Jan Dismas Zelenka (1679–1745) tente ved den saksiske kurfyrstens hoff i Dresden. Målarstykke av Canaletto frå 1748.

Jan Dismas Zelenka (1679–1745) tente ved den saksiske kurfyrstens hoff i Dresden. Målarstykke av Canaletto frå 1748.

Jan Dismas Zelenka (1679–1745) tente ved den saksiske kurfyrstens hoff i Dresden. Målarstykke av Canaletto frå 1748.

2609
20171110
2609
20171110

CD

Jan Dismas Zelenka:

Sonatas ZWV 181

Collegium 1704; cembalo og leiing: Václav Luks. Accent 2017

Dei seks triosonatane er Jan Dismas Zelenkas mest kjende opus. Det var desse som markerte byrjinga på renessansen hans i 1970-åra, etter at han hadde vore gløymd i over 200 år. I dag er han den mest spelte og innspelte av Böhmens barokkomponistar.

Komponisten blei fødd i ei bygd søraust for Praha, men flytta snart til Dresden, der han fekk stilling som kontrabassist i det kurfyrstelege orkesteret. Dette hindra han ikkje i å gjennomføra ei rekkje «etterutdanningsturar» til Austerrike og Italia; her tok han undervisning hjå samtidas fremste tonekunstnarar, før han slo seg ned i Dresden for godt, då som kurfyrsteleg hoffkomponist.

Løynske vriar

Det eg likar med Zelenka, er at musikken hans kling grunnlærd samstundes som han alltid byr på overraskingar: brå stemningsskift midt i satsane, løynske vriar på melodien og saftig harmonikk – dei to siste tinga har han sams med J.S. Bach, som me veit sette pris på Zelenkas musikk.

Tsjekkiske Collegium 1704 er det barokkensemblet som har bidrege mest til å få musikken hans kjent internasjonalt. Dei har dei siste åra kome med ei rekkje herlege innspelingar, særleg av kyrkjemusikken hans, som har ein operaaktig lettskap ved seg. Annleis er det med triosonatane, som kling meir «lærde». Dette har med sjangeren å gjera: For ambisjonsrike barokkomponistar var triosonatar sjølve prøvesteinen for kompositorisk kunne. Slike stykke er for to toppstemmer og basso continuo, den besifra basslina som vanlegvis blir utført av cembalo og cello, og idealet var å laga dei to toppstemmene mest mogleg likeverdige. Dei to melodiane måtte altså vera sjølvstendige i høve til kvarande, noko som krev grundig kjennskap til polyfone teknikkar – den kunstferdige, fleirstemmige stilen.

Livfulle fagottstøyt

Sjølv om triosonatane kan spelast på ulike instrument (barokkomponistane var pragmatiske nå det gjeld instrumentasjon), hadde nok Zelenka to oboar i tankane då han skreiv dei, og då er det nærliggande å forsterka basso continuo-stemma med fagott i staden for cello; fagotten er oboens «storebror». Det er denne besetninga Collegium 1704 opererer med på dette dobbeltalbumet, som er ein fryd å lytta til: Dei kvikke, velfraserande oboistane snor melodiane sine grasiøst i kvarandre, og dei livfulle, litt gåseaktige støyta frå fagotten skapar drusteleg driv i bassen. Intonasjonen er òg gjennomgåande fin.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

CD

Jan Dismas Zelenka:

Sonatas ZWV 181

Collegium 1704; cembalo og leiing: Václav Luks. Accent 2017

Dei seks triosonatane er Jan Dismas Zelenkas mest kjende opus. Det var desse som markerte byrjinga på renessansen hans i 1970-åra, etter at han hadde vore gløymd i over 200 år. I dag er han den mest spelte og innspelte av Böhmens barokkomponistar.

Komponisten blei fødd i ei bygd søraust for Praha, men flytta snart til Dresden, der han fekk stilling som kontrabassist i det kurfyrstelege orkesteret. Dette hindra han ikkje i å gjennomføra ei rekkje «etterutdanningsturar» til Austerrike og Italia; her tok han undervisning hjå samtidas fremste tonekunstnarar, før han slo seg ned i Dresden for godt, då som kurfyrsteleg hoffkomponist.

Løynske vriar

Det eg likar med Zelenka, er at musikken hans kling grunnlærd samstundes som han alltid byr på overraskingar: brå stemningsskift midt i satsane, løynske vriar på melodien og saftig harmonikk – dei to siste tinga har han sams med J.S. Bach, som me veit sette pris på Zelenkas musikk.

Tsjekkiske Collegium 1704 er det barokkensemblet som har bidrege mest til å få musikken hans kjent internasjonalt. Dei har dei siste åra kome med ei rekkje herlege innspelingar, særleg av kyrkjemusikken hans, som har ein operaaktig lettskap ved seg. Annleis er det med triosonatane, som kling meir «lærde». Dette har med sjangeren å gjera: For ambisjonsrike barokkomponistar var triosonatar sjølve prøvesteinen for kompositorisk kunne. Slike stykke er for to toppstemmer og basso continuo, den besifra basslina som vanlegvis blir utført av cembalo og cello, og idealet var å laga dei to toppstemmene mest mogleg likeverdige. Dei to melodiane måtte altså vera sjølvstendige i høve til kvarande, noko som krev grundig kjennskap til polyfone teknikkar – den kunstferdige, fleirstemmige stilen.

Livfulle fagottstøyt

Sjølv om triosonatane kan spelast på ulike instrument (barokkomponistane var pragmatiske nå det gjeld instrumentasjon), hadde nok Zelenka to oboar i tankane då han skreiv dei, og då er det nærliggande å forsterka basso continuo-stemma med fagott i staden for cello; fagotten er oboens «storebror». Det er denne besetninga Collegium 1704 opererer med på dette dobbeltalbumet, som er ein fryd å lytta til: Dei kvikke, velfraserande oboistane snor melodiane sine grasiøst i kvarandre, og dei livfulle, litt gåseaktige støyta frå fagotten skapar drusteleg driv i bassen. Intonasjonen er òg gjennomgåande fin.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis