JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Utsyn frå InderøyMemoarar

«Jordens bundne treller»

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
1. mai i Trondheim i 1954.

1. mai i Trondheim i 1954.

Fotograf: Schrøder

1. mai i Trondheim i 1954.

1. mai i Trondheim i 1954.

Fotograf: Schrøder

3313
20220520
3313
20220520

Det var alltid 1. mai-stemning på Inderøy når morgonmusikken spela opp – ikkje til dans, men til den tidlege musikken frå musikklaget Laat i Helgesenbakken forbi huset vårt i morgonstunda. Grannen hadde vore heimanfrå på tømmerhogst nokre veker, og han brukte 1. mai til hagearbeid. Far konverserte høfleg og korrekt med han om daglegdagse emne, og etter kvart fall livet attende til det gamle mønsteret, medan etterkrigsbrikkene fall på plass.

Musikklaget Laat sette inn med «Opp, alle jordens bundne treller», og far heldt seg unna hagearbeidet den dagen; det var offentleg høgtidsdag frå og med 1947, og far respekterte slikt, jamvel om han ikkje hadde noko med Arbeidarpartiet å gjera. Eller Arbeidspartiet, som Ap-presten konsekvent insisterte på å seia.

Det budde to tidlegare NS-folk i Helgesenbakken, og dei måtte tola NS-fortida si i etterkrigsåra, som ikkje hadde gitt dei eit verre rulleblad frå krigstida enn at dette vart tolerert, det proletære morgonmusikkinnslaget medrekna. Vi skulle alle leva vidare, og politikk var ikkje eit naturleg emne denne dagen.

Far var ikkje glad for at det var nett desse tonane som skulle ha han ut or morgondynene, men som undervisning i toleranse var det ei nyttig øving. Eg har ofte tenkt på kor nyttig det var med mai-dagen, som varar lenge i Trøndelag.

Eit omskifteleg liv har ordna det slik at eg har måtta høgtida den finske nasjonaldagen i sprengkulde i desember, fordi russarane i si tid fann ut at finnane ikkje kunne ha vår når det var altfor kaldt. Vi har vorte sparte for mykje, og det lenge før Kreml fann ut at det er fleire månader i året då det ikkje er spesielt vårleg.

Så for meg er «Alle jordens bundne treller» meir enn vårleg nok på grunn av tonane over Inderøy, same kva dei syng på russisk: «Vi byggjer den nye verda, vår nye verd», står det meir enn poetisk nok, og akkurat i 2022 ser vi kor mykje det har vore til hjelp for oss, for ikkje å nemna den hjelpa som ukrainarane ikkje har fått i den situasjonen dei vart vikla inn i.

Så kan vi samla oss, som vi fekk hjelp til no i vår, med pakkfulle Oslo-gater, med kongen og hans hus og huslyd slik det skal vera, og slik det vart i år. Ting var på rett plass, den gamle NS-lensmannen har inga fortid å minnast lenger, og som dei seier i Østfold: Alt ordnar seg når ein berre gir seg nok tid.

Kor hardt reiv det i sjela hos dei gamle NS-folka som måtte svelgja tonane frå «Internasjonalen» og vår «folkevår»? Eg veit ikkje. Men ei påminning kom så seint som i 1984, da ei klassevenninne stansa meg midt i eit dansetrinn med replikken: «Per Egil, du mobba meg aldri for at far min var innom NS.» Den tanken var aldri innom hausen på meg; om nokon var utan skuld i slike ting, var det ho. Eg vart både paff og stum, men prøvde så tappert eg kunne, å dansa vidare. Det gjekk skralt, nokon Fred Astaire er eg ikkje, men eg fullførte på eit vis, eit merkeleg vis, forresten, som Olav Duun skriv.

Vi har alle vårt, og som nemnt må vi gå – eller dansa – vidare. Og våren lid langt alt, og det vert som det skal når vi berre får gitt oss tid. Og akkurat det har vi godt lag med i Inntrøndelag; der har vi handlaget. Det skal vi ha.

Per Egil Hegge

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Det var alltid 1. mai-stemning på Inderøy når morgonmusikken spela opp – ikkje til dans, men til den tidlege musikken frå musikklaget Laat i Helgesenbakken forbi huset vårt i morgonstunda. Grannen hadde vore heimanfrå på tømmerhogst nokre veker, og han brukte 1. mai til hagearbeid. Far konverserte høfleg og korrekt med han om daglegdagse emne, og etter kvart fall livet attende til det gamle mønsteret, medan etterkrigsbrikkene fall på plass.

Musikklaget Laat sette inn med «Opp, alle jordens bundne treller», og far heldt seg unna hagearbeidet den dagen; det var offentleg høgtidsdag frå og med 1947, og far respekterte slikt, jamvel om han ikkje hadde noko med Arbeidarpartiet å gjera. Eller Arbeidspartiet, som Ap-presten konsekvent insisterte på å seia.

Det budde to tidlegare NS-folk i Helgesenbakken, og dei måtte tola NS-fortida si i etterkrigsåra, som ikkje hadde gitt dei eit verre rulleblad frå krigstida enn at dette vart tolerert, det proletære morgonmusikkinnslaget medrekna. Vi skulle alle leva vidare, og politikk var ikkje eit naturleg emne denne dagen.

Far var ikkje glad for at det var nett desse tonane som skulle ha han ut or morgondynene, men som undervisning i toleranse var det ei nyttig øving. Eg har ofte tenkt på kor nyttig det var med mai-dagen, som varar lenge i Trøndelag.

Eit omskifteleg liv har ordna det slik at eg har måtta høgtida den finske nasjonaldagen i sprengkulde i desember, fordi russarane i si tid fann ut at finnane ikkje kunne ha vår når det var altfor kaldt. Vi har vorte sparte for mykje, og det lenge før Kreml fann ut at det er fleire månader i året då det ikkje er spesielt vårleg.

Så for meg er «Alle jordens bundne treller» meir enn vårleg nok på grunn av tonane over Inderøy, same kva dei syng på russisk: «Vi byggjer den nye verda, vår nye verd», står det meir enn poetisk nok, og akkurat i 2022 ser vi kor mykje det har vore til hjelp for oss, for ikkje å nemna den hjelpa som ukrainarane ikkje har fått i den situasjonen dei vart vikla inn i.

Så kan vi samla oss, som vi fekk hjelp til no i vår, med pakkfulle Oslo-gater, med kongen og hans hus og huslyd slik det skal vera, og slik det vart i år. Ting var på rett plass, den gamle NS-lensmannen har inga fortid å minnast lenger, og som dei seier i Østfold: Alt ordnar seg når ein berre gir seg nok tid.

Kor hardt reiv det i sjela hos dei gamle NS-folka som måtte svelgja tonane frå «Internasjonalen» og vår «folkevår»? Eg veit ikkje. Men ei påminning kom så seint som i 1984, da ei klassevenninne stansa meg midt i eit dansetrinn med replikken: «Per Egil, du mobba meg aldri for at far min var innom NS.» Den tanken var aldri innom hausen på meg; om nokon var utan skuld i slike ting, var det ho. Eg vart både paff og stum, men prøvde så tappert eg kunne, å dansa vidare. Det gjekk skralt, nokon Fred Astaire er eg ikkje, men eg fullførte på eit vis, eit merkeleg vis, forresten, som Olav Duun skriv.

Vi har alle vårt, og som nemnt må vi gå – eller dansa – vidare. Og våren lid langt alt, og det vert som det skal når vi berre får gitt oss tid. Og akkurat det har vi godt lag med i Inntrøndelag; der har vi handlaget. Det skal vi ha.

Per Egil Hegge

Den gamle NS-lensmannen har inga fortid å minnast lenger, og som dei seier i Østfold: Alt ordnar seg når ein berre gir seg nok tid.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Brystkreft er den vanlegaste kreftforma blant norske kvinner. Biletet er frå Rosa sløyfe-aksjonen mot brystkreft, arrangert av Den norske Kreftforeningen.

Brystkreft er den vanlegaste kreftforma blant norske kvinner. Biletet er frå Rosa sløyfe-aksjonen mot brystkreft, arrangert av Den norske Kreftforeningen.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

HelseSamfunn

Kven bør få tilbod om mammografi?

Norske kvinner får eit heilt anna råd enn svenske
og amerikanske.

Christiane Jordheim Larsen
Brystkreft er den vanlegaste kreftforma blant norske kvinner. Biletet er frå Rosa sløyfe-aksjonen mot brystkreft, arrangert av Den norske Kreftforeningen.

Brystkreft er den vanlegaste kreftforma blant norske kvinner. Biletet er frå Rosa sløyfe-aksjonen mot brystkreft, arrangert av Den norske Kreftforeningen.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

HelseSamfunn

Kven bør få tilbod om mammografi?

Norske kvinner får eit heilt anna råd enn svenske
og amerikanske.

Christiane Jordheim Larsen

Teikning: May Linn Clement

Ordskifte
Halvor Tjønn

Å forveksla aggressor med forsvarar

«Etter at Putin kom til makta hausten 1999, har Russland ført ei heil rad med krigar.»

Den nyfødde kalven.

Den nyfødde kalven.

Foto: Hilde Lussand Selheim

Samfunn
Svein Gjerdåker

Ei ny Ameline er fødd

Vårsøg – også kalla Tripso sidan ho var så skvetten som ung, spissa øyro for ingenting og trippa med beina inn og ut av fjøset – fekk ein ny kalv natt til 13. mai.

Emma (Fanny L. Bornedal) arbeider som nattevakt ved rettsmedisinsk institutt, der foreldra i si tid vart utsette for drapsforsøk.

Emma (Fanny L. Bornedal) arbeider som nattevakt ved rettsmedisinsk institutt, der foreldra i si tid vart utsette for drapsforsøk.

Foto: Another World Entertainment

FilmMeldingar
Brit Aksnes

Skrekkeleg skuffande

Likte du Nattevakten, kjem du ikkje til å elska Nattevakten: Demoner går i arv, dersom det var det du håpte på.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen
Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis