JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

TeaterMeldingar

Lars von Trier for skjemt

Den mangesidige filmklassikaren vert flat komedie på teater.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Henrik Mestad (på kne) gjestar teateret som svenske Helmer i framsyninga på Oslo Nye Centralteatret.

Henrik Mestad (på kne) gjestar teateret som svenske Helmer i framsyninga på Oslo Nye Centralteatret.

Foto: Lars Opstad

Henrik Mestad (på kne) gjestar teateret som svenske Helmer i framsyninga på Oslo Nye Centralteatret.

Henrik Mestad (på kne) gjestar teateret som svenske Helmer i framsyninga på Oslo Nye Centralteatret.

Foto: Lars Opstad

3011
20230331
3011
20230331

Oslo Nye Centralteatret

Lars von Trier og Niels Vørsel:

Riket

Bearbeidd for scene av Nicolei Faber, for Oslo Nye Teater av Kasper Wilton
Omsett av Kristoffer Grønskag
Omsetjing/bearbeiding: Kasper Wilton
Scenografi/kostyme: Camilla Bjørnvad

Ein kan godt undre seg over dette nye fenomenet at ein så gjerne vil gjere teaterversjonar av filmklassikarar. I gamle dagar var det gjerne omvendt. Viss eit skodespel gjorde stor lukke på teateret, vart det gjerne til film etterpå. Kvifor no det stikk motsette?

Forklaringa er vel eigentleg heller enkel. Teateret, som før var den toneangivande leverandøren av dramatikk, har i dag ein tapt posisjon dei må prøve å gjenerobre. Da må dei gripe til filmtitlar for å vere oppdaterte og aktuelle.

Vi har sett døme på at dette kan gå både bra og dårleg. Vinterens to døme i Oslo, Ingmar Bergmans Jordbærstedet og no Lars von Tries Riket, er ikkje dei mest overtydande prova på at dette blir ideelt teater. Filmmediet har i alt vesentleg ein fri flukt over seg som teateret aldri kan halde tritt med. Det gode teaterstykket fortel på ein heilt annan måte. Det veit vi, alle vi som er glade i både teater og film.

Den forunderleg fascinerande filmen (og TV-serien) Riket av Lars von Trier var på 90-talet, både visuelt og innhaldsmessig, ein overveldande cocktail av grøssar, tragedie, komedie og fantasy. Vi måtte både skrike av lått og stundvis halde oss for auge og øyre av di det var så ekkelt og nifst. Og det mest pirrande var sjølvsagt at vi fekk ei historie frå eit rikshospital, rasjonalitetens høgborg, der det krydde av skrømt, demonar, synske personar og korrupte autoritetar.

Teaterversjonen av dette sujettet, som er økonomisk fortetta og forkorta i høve til originalversjonen, gjer heiderlege forsøk på å attskape miljø og stemning frå det vi såg den gongen. Forsøka strandar likevel i mangelen på brukbare effektar, som kan stadfeste det som vert påstått frå personane i stykket. Ein replikk som til dømes «Eg har grunn til å tru at du er eit spøkelse», var i filmen rimeleg av di den tiltalte personen faktisk var gjennomsiktig. Det er ho ikkje her, og den som seier det, verkar da berre forstyrra. Og kvifor skal den melaninrike sjukepleiaren frå Haiti verte spela av ein kritkvit nordmann? (Er ikkje dette det motsette av politisk korrekt?)

Men det største problemet med framsyninga er at det vert køyrt hardt på reinspikka komedie. Slik vert dei overnaturlege og tragiske handlingselementa berre forstyrrande og nærast smaklause. Og slik påverkar det òg den energiske innsatsen til Oslo Nyes røynde komedieaktørar. Det vert sjeldan eller aldri heilt morosamt. Dei scenografiske løysingane er for så vidt miljøskapande nok, men heller ikkje dei kan dekke over at dette eigentleg høyrer heime på film. Og den mørke djupna i stoffet som bergtok oss den gongen, er rett og slett ikkje til stades.

Bent Kvalvik

Bent Kvalvik er filmarkivar og fast teatermeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Oslo Nye Centralteatret

Lars von Trier og Niels Vørsel:

Riket

Bearbeidd for scene av Nicolei Faber, for Oslo Nye Teater av Kasper Wilton
Omsett av Kristoffer Grønskag
Omsetjing/bearbeiding: Kasper Wilton
Scenografi/kostyme: Camilla Bjørnvad

Ein kan godt undre seg over dette nye fenomenet at ein så gjerne vil gjere teaterversjonar av filmklassikarar. I gamle dagar var det gjerne omvendt. Viss eit skodespel gjorde stor lukke på teateret, vart det gjerne til film etterpå. Kvifor no det stikk motsette?

Forklaringa er vel eigentleg heller enkel. Teateret, som før var den toneangivande leverandøren av dramatikk, har i dag ein tapt posisjon dei må prøve å gjenerobre. Da må dei gripe til filmtitlar for å vere oppdaterte og aktuelle.

Vi har sett døme på at dette kan gå både bra og dårleg. Vinterens to døme i Oslo, Ingmar Bergmans Jordbærstedet og no Lars von Tries Riket, er ikkje dei mest overtydande prova på at dette blir ideelt teater. Filmmediet har i alt vesentleg ein fri flukt over seg som teateret aldri kan halde tritt med. Det gode teaterstykket fortel på ein heilt annan måte. Det veit vi, alle vi som er glade i både teater og film.

Den forunderleg fascinerande filmen (og TV-serien) Riket av Lars von Trier var på 90-talet, både visuelt og innhaldsmessig, ein overveldande cocktail av grøssar, tragedie, komedie og fantasy. Vi måtte både skrike av lått og stundvis halde oss for auge og øyre av di det var så ekkelt og nifst. Og det mest pirrande var sjølvsagt at vi fekk ei historie frå eit rikshospital, rasjonalitetens høgborg, der det krydde av skrømt, demonar, synske personar og korrupte autoritetar.

Teaterversjonen av dette sujettet, som er økonomisk fortetta og forkorta i høve til originalversjonen, gjer heiderlege forsøk på å attskape miljø og stemning frå det vi såg den gongen. Forsøka strandar likevel i mangelen på brukbare effektar, som kan stadfeste det som vert påstått frå personane i stykket. Ein replikk som til dømes «Eg har grunn til å tru at du er eit spøkelse», var i filmen rimeleg av di den tiltalte personen faktisk var gjennomsiktig. Det er ho ikkje her, og den som seier det, verkar da berre forstyrra. Og kvifor skal den melaninrike sjukepleiaren frå Haiti verte spela av ein kritkvit nordmann? (Er ikkje dette det motsette av politisk korrekt?)

Men det største problemet med framsyninga er at det vert køyrt hardt på reinspikka komedie. Slik vert dei overnaturlege og tragiske handlingselementa berre forstyrrande og nærast smaklause. Og slik påverkar det òg den energiske innsatsen til Oslo Nyes røynde komedieaktørar. Det vert sjeldan eller aldri heilt morosamt. Dei scenografiske løysingane er for så vidt miljøskapande nok, men heller ikkje dei kan dekke over at dette eigentleg høyrer heime på film. Og den mørke djupna i stoffet som bergtok oss den gongen, er rett og slett ikkje til stades.

Bent Kvalvik

Bent Kvalvik er filmarkivar og fast teatermeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Ordskifte

En utilstrekkelig langtidsplan

Vi har større og mer fundamentale sårbarheter enn noen gang før som nasjon, samtidig som vi er dårligere forberedt enn på lenge.

RobertMood
Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Ordskifte

En utilstrekkelig langtidsplan

Vi har større og mer fundamentale sårbarheter enn noen gang før som nasjon, samtidig som vi er dårligere forberedt enn på lenge.

RobertMood
Karina (Berda Larsen) lèt seg ikkje tulle med av den sjølvmedlidande dansken Jan (Emil Johnsen).

Karina (Berda Larsen) lèt seg ikkje tulle med av den sjølvmedlidande dansken Jan (Emil Johnsen).

Foto: Mer Film

FilmMeldingar
Håkon Tveit

Kalak: «Norske Emil Johnsen ber hovudrolla glitrande med stundom sår framtoning som naiv innflyttar.»

Dei siste par åra har den norske bonden fått kjenne konsekvensane av å produsere i eit system der utgiftene er styrte av marknaden, medan inntektene er styrte av politikarane, skriv Siri Helle.

Dei siste par åra har den norske bonden fått kjenne konsekvensane av å produsere i eit system der utgiftene er styrte av marknaden, medan inntektene er styrte av politikarane, skriv Siri Helle.

Foto: Heiko Junge / NTB

Kommentar
Siri Helle

Effektivisering er ikkje berginga

Korleis gje bønder rettferdig inntekt når dei framleis skal vere sjølvstendig næringsdrivande?

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Foto: Thomas Lohnes / NTB

IntervjuSamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Paven midt imot

Alle lèt til å misforstå kvarandre i kjønnsdebatten. Judith Butler blir både dyrka og demonisert av folk som ikkje har lese eit ord av bøkene hen skriv.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Alle foto: Svein Gjerdåker

ReportasjeFeature

Sau

Noko om sauedrift i Noreg og Wales.

Svein Gjerdåker
Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Alle foto: Svein Gjerdåker

ReportasjeFeature

Sau

Noko om sauedrift i Noreg og Wales.

Svein Gjerdåker

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis