JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

MusikkMeldingar

Ålmenn solrenning

Peer Gynt-suitane syner Griegs universalitet.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Per Gynt. Illustrasjon av Peter Nicolai Arbo i Peter Christen Asbjørnsens Norske Folke- og Huldre-Eventyr i Udvalg (1879).

Per Gynt. Illustrasjon av Peter Nicolai Arbo i Peter Christen Asbjørnsens Norske Folke- og Huldre-Eventyr i Udvalg (1879).

Per Gynt. Illustrasjon av Peter Nicolai Arbo i Peter Christen Asbjørnsens Norske Folke- og Huldre-Eventyr i Udvalg (1879).

Per Gynt. Illustrasjon av Peter Nicolai Arbo i Peter Christen Asbjørnsens Norske Folke- og Huldre-Eventyr i Udvalg (1879).

2802
20240531
2802
20240531

CD

Edvard Grieg:

Peer Gynt

City of Birmingham Symphony Orchestra; dir.: Sakari Oramo. Erato 2000/2023

Som hovudattraksjon har Festspillene i Bergen i år det som er annonsert som ein fullskala produksjon av Peer Gynt. Dette musikkdramatiske samarbeidsprosjektet mellom Edvard Grieg og Henrik Ibsen (1828–1906) hadde urpremiere i Christiania i 1874. Opningsframsyninga i Grieghallen blir meld i festspelbrevet i denne utgåva av Dag og Tid.

Her skal det derimot dreia seg om musikken i si reint orkestrale form. Grieg sette nemleg saman sine greatest hits frå teatermusikken til konsertmusikk. Med Peer Gynt-suite nr. 1, op. 46 (1888), og Peer Gynt-suite nr. 2, op. 55 (1893), sikra han seg for alvor plass på det internasjonale konsertrepertoaret. I Berlin åleine blei suitane før fyrste verdskrigen framført over tusen gonger.

Ølreklame

Eg er fascinert av den universelle appellen desse komposisjonane har. Ta «Morgenstemning», til dømes, opningssatsen i fyrste suiten, som skal illustrera soloppgangen ved Afrikas kyst. Men duger han ikkje like godt som klangleg solrenning over ein norsk fjellstøl?

Reklamefolk veit kva effekt er. Satsen blir mellom anna nytta i ein ølreklame som har gått på tysk fjernsyn i mange år. Han byrjar med panoramabilete av ein innsjø i morgonsol, kransa av høgtysk lauvskog, og endar med nærbilete av den fyrste, leskande slurken frå ei doggfrisk ølflaske. Musikken verkar skreddarsydd. Eg har også sett ein japansk TV-reklame med «Morgensteming», og i den legendariske amerikanske komiserien Curb Your Enthusiasm (send på NRK under tittelen Ingen grunn til begeistring) blir både han og «I Dovregubbens hall» nytta, her på ironisk måte.

Tre CD-ar

Talet på innspelingar er uoverskodeleg. Den eldste i mine hyller er med Herbert von Karajan som dirigerer Berlinfilharmonien (Deutsche Grammophon, 1983). Grunnklangen i tolkinga er saftig seinromantisk, med patos fri for ironi. Men somme satsar, særleg «Arabisk dans» frå andre suiten, har grasiøse strykar- og treblåsparti. Luftigare klang og friskare tempo er der på innspelinga med Bergen Filharmoniske Orkester og Ole Kristian Ruud (BIS, 2006).

Av di ho nyss er komen i nytt opplag, er eg blitt merksam på ei tolking med den finske dirigenten Sakari Oramo frå 2000. I dag er han sjefdirigent for BBC Symphony Orchestra, men den gongen var det City of Birmingham Symphony Orchestra han leia. Innspelinga merkjer seg ut ved at ho kombinerer brei og gamaldags orkesterklang med rørlege fraseringar. Tempoa kjennest rette. Oramo tør å byrja «I Dovregubbens hall» i ekte pianissimo og skaper slik føresetnaden for den svulmande utviklinga denne satsen ha.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikk­meldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

CD

Edvard Grieg:

Peer Gynt

City of Birmingham Symphony Orchestra; dir.: Sakari Oramo. Erato 2000/2023

Som hovudattraksjon har Festspillene i Bergen i år det som er annonsert som ein fullskala produksjon av Peer Gynt. Dette musikkdramatiske samarbeidsprosjektet mellom Edvard Grieg og Henrik Ibsen (1828–1906) hadde urpremiere i Christiania i 1874. Opningsframsyninga i Grieghallen blir meld i festspelbrevet i denne utgåva av Dag og Tid.

Her skal det derimot dreia seg om musikken i si reint orkestrale form. Grieg sette nemleg saman sine greatest hits frå teatermusikken til konsertmusikk. Med Peer Gynt-suite nr. 1, op. 46 (1888), og Peer Gynt-suite nr. 2, op. 55 (1893), sikra han seg for alvor plass på det internasjonale konsertrepertoaret. I Berlin åleine blei suitane før fyrste verdskrigen framført over tusen gonger.

Ølreklame

Eg er fascinert av den universelle appellen desse komposisjonane har. Ta «Morgenstemning», til dømes, opningssatsen i fyrste suiten, som skal illustrera soloppgangen ved Afrikas kyst. Men duger han ikkje like godt som klangleg solrenning over ein norsk fjellstøl?

Reklamefolk veit kva effekt er. Satsen blir mellom anna nytta i ein ølreklame som har gått på tysk fjernsyn i mange år. Han byrjar med panoramabilete av ein innsjø i morgonsol, kransa av høgtysk lauvskog, og endar med nærbilete av den fyrste, leskande slurken frå ei doggfrisk ølflaske. Musikken verkar skreddarsydd. Eg har også sett ein japansk TV-reklame med «Morgensteming», og i den legendariske amerikanske komiserien Curb Your Enthusiasm (send på NRK under tittelen Ingen grunn til begeistring) blir både han og «I Dovregubbens hall» nytta, her på ironisk måte.

Tre CD-ar

Talet på innspelingar er uoverskodeleg. Den eldste i mine hyller er med Herbert von Karajan som dirigerer Berlinfilharmonien (Deutsche Grammophon, 1983). Grunnklangen i tolkinga er saftig seinromantisk, med patos fri for ironi. Men somme satsar, særleg «Arabisk dans» frå andre suiten, har grasiøse strykar- og treblåsparti. Luftigare klang og friskare tempo er der på innspelinga med Bergen Filharmoniske Orkester og Ole Kristian Ruud (BIS, 2006).

Av di ho nyss er komen i nytt opplag, er eg blitt merksam på ei tolking med den finske dirigenten Sakari Oramo frå 2000. I dag er han sjefdirigent for BBC Symphony Orchestra, men den gongen var det City of Birmingham Symphony Orchestra han leia. Innspelinga merkjer seg ut ved at ho kombinerer brei og gamaldags orkesterklang med rørlege fraseringar. Tempoa kjennest rette. Oramo tør å byrja «I Dovregubbens hall» i ekte pianissimo og skaper slik føresetnaden for den svulmande utviklinga denne satsen ha.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikk­meldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

Fleire artiklar

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

Foto: Toby Melville / Reuters / NTB

Samfunn

Røyster tel, valsystemet avgjer

Ikkje mange fleire britar røysta Labour i Storbritannia i år enn i 2019. Men røystene fordelte seg annleis. Det gav eit maktskifte.

Bernt Hagtvet
I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

Foto: Toby Melville / Reuters / NTB

Samfunn

Røyster tel, valsystemet avgjer

Ikkje mange fleire britar røysta Labour i Storbritannia i år enn i 2019. Men røystene fordelte seg annleis. Det gav eit maktskifte.

Bernt Hagtvet
Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Foto: Terje Tøgard / Orfeus

BokMeldingar
Gjert Vestrheim

Ein milepåle i europeisk bokhistorie

Hartmann Schedels verdshistorie, som vart trykt i Nürnberg i 1493, er mor til alle salongbordbøker.

Jubileumsfeiring for Kristenretten på Moster i år.

Jubileumsfeiring for Kristenretten på Moster i år.

Foto: Silje Katrine Robinson / NTB

Ordskifte
Eivor Andersen Oftestad

Fordommar på leseglasa

Det finst sjølvsagt nestekjærleik både i andre kulturar enn den kristne og hos folk som «ikkje trur» at mennesket er skapt i Guds bilete.

Gunnar Stubseid.

Gunnar Stubseid.

Foto: Stubseid.no

MinneordSamfunn
Hallvard T. Bjørgum

Gunnar Stubseid

(1948­–2024)

Helene Uri har doktorgrad i språkvitskap og arbeidde i tolv år ved Universitetet i Oslo før ho sa opp for å skrive på heiltid.

Helene Uri har doktorgrad i språkvitskap og arbeidde i tolv år ved Universitetet i Oslo før ho sa opp for å skrive på heiltid.

Foto: Julie Pike / Gyldendal

LitteraturKultur

Djupdykk i den digitaliserte litteraturen

Er det rett at kvinnelege forfattarar nyttar fleire adjektiv enn mannlege kollegaer? Eller superlativ? Kva med bannord? Kven er «Den norske Hemingway»?

Jan H. Landro
Helene Uri har doktorgrad i språkvitskap og arbeidde i tolv år ved Universitetet i Oslo før ho sa opp for å skrive på heiltid.

Helene Uri har doktorgrad i språkvitskap og arbeidde i tolv år ved Universitetet i Oslo før ho sa opp for å skrive på heiltid.

Foto: Julie Pike / Gyldendal

LitteraturKultur

Djupdykk i den digitaliserte litteraturen

Er det rett at kvinnelege forfattarar nyttar fleire adjektiv enn mannlege kollegaer? Eller superlativ? Kva med bannord? Kven er «Den norske Hemingway»?

Jan H. Landro

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis