Med utsyn mot Akropolis
Liljene på stranda er ein god roman om minne, aldring, kjærleik og identitet.
Rønnaug Kleiva har skrive ein god og inspirerande roman.
Foto: Tove K. Breistein
Roman
Rønnaug Kleiva:
Liljene på stranda
Samlaget
Kven er du i medvitet til andre, i minnet til einkvan du sjølv minnest, kven skal hugsa deg, korleis og kor lenge? For somme tykkjest slike spørsmål viktige, og stadig viktigare med tida, i det minste så lenge ein hugsar dei. Men dei tapar seg ille med gløymsla.
Rønnaug Kleiva har skrive ein god og inspirerande roman om mellom anna slike ting. Hovudpersonen er ei kvinne, og lesarane er nok ikkje heilt på viddene om dei trur at ho har eitt og anna sams med forfattaren. Derimot er dei i Hellas, til tider med utsyn mot Akropolis, rimelegvis det Akropolis som ligg i Athen. Der er me først med denne kvinna i 1990. Ho møter ved slump ein gresk mann ho skildrar som eldre, men tydelegvis med ei viss tiltrekkingskraft. Popularitet, eller i det minste vørdnad, er også mellom det ein kan kalla aktivuma hans, derimot er han ikkje kvalifisert til å nemnast ved namn, så i notata mine har eg kalla han Anonymos Inkognitis.
Truverdig skildra
Kvinna kjem snart riktig så nær han, dei to fører interessante samtaler, og det kjem mellom anna fram at han har vore fange på ei øy ikkje langt frå staden der han bur. Dei reiser ut til denne øya, og snakkar saman om liv, lagnad og kjærleik. Alt er skildra effektivt og truverdig, og båe personane vert portretterte ved det dei seier, men ho vert det i tillegg av det ho tenkjer, og det ho minnest, for ikkje å snakka om det ho ikkje hugsar.
Me møter henne att i 2015, ho reiser til Hellas igjen, og den framande, som slutta å vera framand og vart elskaren hennar, kan ikkje ha vore så stavgamal i 1990, for han er framleis i live, og han minnest henne vel. Eller gjer han eigentleg det? Han hugsar i alle høve slikt ho sjølv ikkje veit det minste om, men ho veit at minnet hennar er lunefullt, så ho protesterer ikkje så veldig mykje.
Etter kvart i romanen ser me dessutan at ho har klart å inkorporera delar av biografien til den gamle elskaren i sitt eige liv, mest tydeleg gjeld det nokre liljer som voks på stranda på fangeøya. I minnet hennar seinare låg stranda nær heimen hennar i Noreg.
Utan utanomsnakk
Kleiva kuttar med hard hand vekk alt utanomsnakk, ho er effektiv og poengtert der det er råd, og lesaren er heilt med på alt, det finst ikkje grunn til å tvila på noko. Rett nok kjem det nokre abrupte meldingar om sex her og der, utan forvarsel, eg hadde nær sagt kvantesprangsex, om no noko heiter det, men ein opplever metoden som eit medvite stilistisk val. Fenomenet vert konstatert, ikkje skildra, sjølv om hovudpersonen hadde vore kvalifisert til rundbrennarordenen med storkross om ho hadde vore mann, men det er ho ikkje, så der rauk pokalen, som dei seier.
Boka handlar om liv og død, om aldring og sjukdom, men mest av alt er det minnet som er temaet. Det tidt gode, men aldri heilt pålitelege minnet, som er oss, som representerer oss. Men er det eigentleg best om minnet er korrekt? Stundom er det redigerte minnet det ein lærer mest av. Ein teatersjef i Sverige sa ein gong dette om gamle skodespelarar: «När dom äntligen har supit till sig en karaktär, kommer dom inte ihåg replikerna.» Men denne utsegna er mykje betre i det feilsitatet som har nådd status av ortodoksi: «När man äntligen har supit till sig karaktär, har man tappat minnet.» Slik er det. Både boka og hovudpersonen hjå Kleiva har karakter, endåtil karakteren Særs godt. Då er det ikkje farleg med minnet.
Odd W. Surén
Odd W. Surén er forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid.
Er du abonnent? Logg på her for å lese vidare.
Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
Roman
Rønnaug Kleiva:
Liljene på stranda
Samlaget
Kven er du i medvitet til andre, i minnet til einkvan du sjølv minnest, kven skal hugsa deg, korleis og kor lenge? For somme tykkjest slike spørsmål viktige, og stadig viktigare med tida, i det minste så lenge ein hugsar dei. Men dei tapar seg ille med gløymsla.
Rønnaug Kleiva har skrive ein god og inspirerande roman om mellom anna slike ting. Hovudpersonen er ei kvinne, og lesarane er nok ikkje heilt på viddene om dei trur at ho har eitt og anna sams med forfattaren. Derimot er dei i Hellas, til tider med utsyn mot Akropolis, rimelegvis det Akropolis som ligg i Athen. Der er me først med denne kvinna i 1990. Ho møter ved slump ein gresk mann ho skildrar som eldre, men tydelegvis med ei viss tiltrekkingskraft. Popularitet, eller i det minste vørdnad, er også mellom det ein kan kalla aktivuma hans, derimot er han ikkje kvalifisert til å nemnast ved namn, så i notata mine har eg kalla han Anonymos Inkognitis.
Truverdig skildra
Kvinna kjem snart riktig så nær han, dei to fører interessante samtaler, og det kjem mellom anna fram at han har vore fange på ei øy ikkje langt frå staden der han bur. Dei reiser ut til denne øya, og snakkar saman om liv, lagnad og kjærleik. Alt er skildra effektivt og truverdig, og båe personane vert portretterte ved det dei seier, men ho vert det i tillegg av det ho tenkjer, og det ho minnest, for ikkje å snakka om det ho ikkje hugsar.
Me møter henne att i 2015, ho reiser til Hellas igjen, og den framande, som slutta å vera framand og vart elskaren hennar, kan ikkje ha vore så stavgamal i 1990, for han er framleis i live, og han minnest henne vel. Eller gjer han eigentleg det? Han hugsar i alle høve slikt ho sjølv ikkje veit det minste om, men ho veit at minnet hennar er lunefullt, så ho protesterer ikkje så veldig mykje.
Etter kvart i romanen ser me dessutan at ho har klart å inkorporera delar av biografien til den gamle elskaren i sitt eige liv, mest tydeleg gjeld det nokre liljer som voks på stranda på fangeøya. I minnet hennar seinare låg stranda nær heimen hennar i Noreg.
Utan utanomsnakk
Kleiva kuttar med hard hand vekk alt utanomsnakk, ho er effektiv og poengtert der det er råd, og lesaren er heilt med på alt, det finst ikkje grunn til å tvila på noko. Rett nok kjem det nokre abrupte meldingar om sex her og der, utan forvarsel, eg hadde nær sagt kvantesprangsex, om no noko heiter det, men ein opplever metoden som eit medvite stilistisk val. Fenomenet vert konstatert, ikkje skildra, sjølv om hovudpersonen hadde vore kvalifisert til rundbrennarordenen med storkross om ho hadde vore mann, men det er ho ikkje, så der rauk pokalen, som dei seier.
Boka handlar om liv og død, om aldring og sjukdom, men mest av alt er det minnet som er temaet. Det tidt gode, men aldri heilt pålitelege minnet, som er oss, som representerer oss. Men er det eigentleg best om minnet er korrekt? Stundom er det redigerte minnet det ein lærer mest av. Ein teatersjef i Sverige sa ein gong dette om gamle skodespelarar: «När dom äntligen har supit till sig en karaktär, kommer dom inte ihåg replikerna.» Men denne utsegna er mykje betre i det feilsitatet som har nådd status av ortodoksi: «När man äntligen har supit till sig karaktär, har man tappat minnet.» Slik er det. Både boka og hovudpersonen hjå Kleiva har karakter, endåtil karakteren Særs godt. Då er det ikkje farleg med minnet.
Odd W. Surén
Odd W. Surén er forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid.
Boka handlar om liv og død, men mest av alt er det minnet som er temaet.
Fleire artiklar
To unge mormonmisjonærar, søster Paxton (Sophie Thatcher) og søster Barnes (Chloe East), blir tvinga til å setje trua si på prøve i møtet med herr Reed (Hugh Grant).
Foto: Ymer Media
«Mange av skrekkfilmane no til dags liknar meir på filmar frå syttitalet»
I tillegg til å vere forfattar er Kristina Leganger Iversen også litteraturvitar, samfunnsdebattant og omsetjar.
Foto: Sara Olivia Sanderud
Nedslåande sanning
Kristina Leganger Iversen leverer eit grundig studium av noko som burde vere opplagt for fleire.
Teikning: May Linn Clement
«Me har ikkje grunnlag for å seia at bokmålsbrukarar har kvassare penn enn andre, men nokre av dei evnar å kløyva kvass i to.»
Gjennom Hitlers progagandaminister Joseph Goebbels får vi eit innblikk i sanninga bak Nazi-Tysklands propagandamaskin.
Foto: Another World Entertainment
Propaganda på agendaen
Fører og forfører er ein drivande historietime om tidenes skumlaste skrønemakar.
Ein mann med tomlar opp i ruinane i ein forstad sør i Beirut etter at fredsavtalen mellom Hizbollah og Israel vart gjeldande 27. november.
Foto: Mohammed Yassin / Reuters / NTB
Fredsavtale med biverknader
Avtalen mellom Israel og Libanon kan få vidtrekkjande konsekvensar.