JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

FilmMeldingar

Festung Romania

Den rumenske gullpalmevinnaren Cristian Mungiu lukkast stort med sin mest ambisiøse film til no.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Då bakeriet treng fleire tilsette, kjem to innvandrarar frå Sri Lanka til landsbygda i Transilvania.

Då bakeriet treng fleire tilsette, kjem to innvandrarar frå Sri Lanka til landsbygda i Transilvania.

Foto: Another World Entertainment

Då bakeriet treng fleire tilsette, kjem to innvandrarar frå Sri Lanka til landsbygda i Transilvania.

Då bakeriet treng fleire tilsette, kjem to innvandrarar frå Sri Lanka til landsbygda i Transilvania.

Foto: Another World Entertainment

3161
20230512
3161
20230512

Drama

Regi: Cristian Mungiu

R.M.N.

Med: Marin Grigore, Judith State, Macrina Barladeanu
Kinofilm

Matthias (Grigore) stikk heim til landsbyen i dei transilvanske fjella etter å ha skalla ned sjefen sin på ein tysk fabrikk på grunn av ein rasistisk kommentar. Heime driv den tidlegare elskaren hans Csilla (State) eit bakeri. Mange lokale arbeider i utlandet, og få vil jobbe for minstelønn, så Csilla hyrer to flinke karar frå Sri Lanka. Då blir det bråk.

Rasisme 2.0

Transilvania er ein historisk multietnisk region. I tillegg til rumenarar er ungararar og tyskætta store grupper som held på sitt eige språk og sine eigne kyrkjer. R.M.N. er språkleg rik og kjekk. Forholda er ikkje utan gnissingar.

Sigøynar er eit skjellsord. Romane glitrar med sitt fråvær. Ein høgrøysta rasist klagar «nett når vi hadde kvitta oss med sigøynarane, kjem dei med svartingar». Grupper som blir diskriminerte, diskriminerer ofte.

Klassedelingar er ikkje mindre relevante i ein global marknad. Korkje ein franskmann som tel bjørnar, eller det moderne bakeriet med EU-stønad slepp unna. Csilla er liberal, høgt utdanna, verdsvant og tar eit glas god raudvin medan ho øver på celloen sin. Matthias er ein macho muskelmann på motorsykkel som arbeider og vil at sonen skal bli tøffare. Ingen av dei er flate figurar.

Pose og sekk

Ulike konfliktar byggjer seg opp. Filmen driv intenst og spennande framover med presis klipp og effektiv forteljestil der alle replikkar ber meining. Ofte er små overraskingar morosame. Alt er flott innramma, anten det er mørke rom eller vakkert landskap.

Éi scene er spektakulært godt laga: I eit kvarter utan klipp eller kamerarørsle spelar ein debatt på grendehuset om dei srilankiske arbeidarane seg ut som eit nyansert skrekkscenario av demokrati. Ei stor folkemengd er i biletet. Det haglar kommentarar i vill fart, frå det smerteleg omsynslause til det overraskande innsiktsfulle. Ingen slepp heilt unna. Undervegs sit Matthias midt i, heilt utan interesse for dei store spørsmåla. Den røslege karen har ingen politiske meiningar og vil helst halde Csilla i handa.

Cristian Mungiu er kjend for ein enkel realistisk stil og sterke historier. Han vann gullpalma for 4 måneder, 3 uker og 2 dager (2007) om abort under Ceausescu og var sist å sjå på kino med Den store prøven (2016), eit framifrå blikk på nepotisme i skulevesenet. Med R.M.N. gapar han høgt og tar med ei mengd tema. Han sluker alt i ein solid jafs.

Handverket er framifrå frå ende til annan. Det er godt gjort å skape slikt driv samstundes som ein får fram kor kompleks konteksten er. R.M.N. er ein fest for hjernen. Tittelen er rumensk for «MR», undersøkinga som gjer det mogleg å sjå korleis det står til inne i kroppen. Filmen gjev eit bilete på tilstanden i Romania. Legg gjerne til at dette røntgenbiletet seier mykje om Europa og større delar av verda, med alvor og sarkastisk glimt i auget. Mungiu gjev oss alt vi treng i ein film.

Håkon Tveit

Håkon Tveit er lektor i latinamerikansk kultur og historie ved Universitetet i Bergen og fast filmmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Drama

Regi: Cristian Mungiu

R.M.N.

Med: Marin Grigore, Judith State, Macrina Barladeanu
Kinofilm

Matthias (Grigore) stikk heim til landsbyen i dei transilvanske fjella etter å ha skalla ned sjefen sin på ein tysk fabrikk på grunn av ein rasistisk kommentar. Heime driv den tidlegare elskaren hans Csilla (State) eit bakeri. Mange lokale arbeider i utlandet, og få vil jobbe for minstelønn, så Csilla hyrer to flinke karar frå Sri Lanka. Då blir det bråk.

Rasisme 2.0

Transilvania er ein historisk multietnisk region. I tillegg til rumenarar er ungararar og tyskætta store grupper som held på sitt eige språk og sine eigne kyrkjer. R.M.N. er språkleg rik og kjekk. Forholda er ikkje utan gnissingar.

Sigøynar er eit skjellsord. Romane glitrar med sitt fråvær. Ein høgrøysta rasist klagar «nett når vi hadde kvitta oss med sigøynarane, kjem dei med svartingar». Grupper som blir diskriminerte, diskriminerer ofte.

Klassedelingar er ikkje mindre relevante i ein global marknad. Korkje ein franskmann som tel bjørnar, eller det moderne bakeriet med EU-stønad slepp unna. Csilla er liberal, høgt utdanna, verdsvant og tar eit glas god raudvin medan ho øver på celloen sin. Matthias er ein macho muskelmann på motorsykkel som arbeider og vil at sonen skal bli tøffare. Ingen av dei er flate figurar.

Pose og sekk

Ulike konfliktar byggjer seg opp. Filmen driv intenst og spennande framover med presis klipp og effektiv forteljestil der alle replikkar ber meining. Ofte er små overraskingar morosame. Alt er flott innramma, anten det er mørke rom eller vakkert landskap.

Éi scene er spektakulært godt laga: I eit kvarter utan klipp eller kamerarørsle spelar ein debatt på grendehuset om dei srilankiske arbeidarane seg ut som eit nyansert skrekkscenario av demokrati. Ei stor folkemengd er i biletet. Det haglar kommentarar i vill fart, frå det smerteleg omsynslause til det overraskande innsiktsfulle. Ingen slepp heilt unna. Undervegs sit Matthias midt i, heilt utan interesse for dei store spørsmåla. Den røslege karen har ingen politiske meiningar og vil helst halde Csilla i handa.

Cristian Mungiu er kjend for ein enkel realistisk stil og sterke historier. Han vann gullpalma for 4 måneder, 3 uker og 2 dager (2007) om abort under Ceausescu og var sist å sjå på kino med Den store prøven (2016), eit framifrå blikk på nepotisme i skulevesenet. Med R.M.N. gapar han høgt og tar med ei mengd tema. Han sluker alt i ein solid jafs.

Handverket er framifrå frå ende til annan. Det er godt gjort å skape slikt driv samstundes som ein får fram kor kompleks konteksten er. R.M.N. er ein fest for hjernen. Tittelen er rumensk for «MR», undersøkinga som gjer det mogleg å sjå korleis det står til inne i kroppen. Filmen gjev eit bilete på tilstanden i Romania. Legg gjerne til at dette røntgenbiletet seier mykje om Europa og større delar av verda, med alvor og sarkastisk glimt i auget. Mungiu gjev oss alt vi treng i ein film.

Håkon Tveit

Håkon Tveit er lektor i latinamerikansk kultur og historie ved Universitetet i Bergen og fast filmmeldar i Dag og Tid.

Fleire artiklar

Foto: Tankesmien Agenda

Ordskifte

«Dei fleste røystar ut frå ei form for eigeninteresse.»

Tiril Rustad Halvorsen

Foto: Tankesmien Agenda

Ordskifte

«Dei fleste røystar ut frå ei form for eigeninteresse.»

Tiril Rustad Halvorsen
Marthe Korsvoll (t.h.) og Lisa Laumann kjøler seg i Akerselva i Nydalen i Oslo.

Marthe Korsvoll (t.h.) og Lisa Laumann kjøler seg i Akerselva i Nydalen i Oslo.

Foto: Javad Parsa / NTB

Ordskifte
Ole Petter Pedersen

Me kan vere glade og uroa på same tid over uvanleg varme dagar.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Foto via Wikimedia Commons

KunnskapFeature
Arve Nilsen

Skjelpadder

Etter at menneska klatra ned frå trea og oppover på næringskjeda, har nok mange skjelpadder blitt fanga og hamna i gryta.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Sofie May Rånes

Det veikaste leddet i legemiddelkjeda

Europeiske land bør samarbeide for å sikre forsyninga av legemiddel, seier professor Marianne Jahre.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis