JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Stoler på stilen

Slekt skal følge slekters gnag.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Heidi Mittun-Kjos debuterte som romanforfattar i 2021 og har no skrive roman nummer to.

Heidi Mittun-Kjos debuterte som romanforfattar i 2021 og har no skrive roman nummer to.

Foto: Martin R. Johansen

Heidi Mittun-Kjos debuterte som romanforfattar i 2021 og har no skrive roman nummer to.

Heidi Mittun-Kjos debuterte som romanforfattar i 2021 og har no skrive roman nummer to.

Foto: Martin R. Johansen

3607
20230623
3607
20230623

Roman

Heidi Mittun-Kjos:

Jenter i trær

Tiden

«Har’u hørt slekt?» kan ein seie på ei dialekt eg ikkje snakkar lenger, og meine «slikt». Men her får du jammen høyrt slekt. I Heidi Mittun-Kjos’ roman Jenter i trær er det tjukt av familie, i fleire ledd. Den eine meir enkel og meir kompleks enn den andre. Til sist har du ho som går rundt i notida og ber på alle desse slektningane, historiene deira.

Inngåande portrett

Hovudpersonen kjem reisande til ei øy i nord for å ta over huset. Her har ho sjølv vore gjennom somrar i barndommen. Huset står til nedfalls, er overtatt av sopp og ròte, underlege organismar veks på personlege ting og møblar.

Mens ho går rundt med støvmaske og tenker over kva ho skal gjere med stoda, får lesaren høyre om dei som har budd på denne staden: bestemora Marta som blei send dit frå fastlandet for å få henne vekk frå ungdomskjærasten. Ho slo seg i hop med Vilhelm på øya, som heile tida måtte reise bort på arbeid for å forsørge familien. Dei fekk kraftfulle Judith og svakelege Magni. Judith blei mor til hovudpersonen, og sjølv er ho mor til Lisa Marie.

 Det gir kanskje ikkje meining å ramse opp namn slik, men nemnast må dei, sidan heile romanen er inngåande portrett av desse personane. Kapitla er korte, og vi vekslar i tid; etter kvart demrar eit meir samanhengande bilde av menneska og slektstilhøva.

Men vegen dit kan vere kronglete. Ikkje sagt som ei innvending, men som ei konstatering av skrivestilen til forfattaren, som både held tilbake, som hoppar i tid, og som krev ein merksam lesar som har tid til å fordjupe seg i ikkje heilt opplagde formuleringar. Boka opnar slik: «Øya er berglendt. Fjellet i midten og spredte hus i randsonen, skjørtekanten. En skole, et bedehus, en lege, en butikk, dit Marta ikke gikk.» Berre her er det nok informasjon og ordstabling å lagre, før vi veit kvar vi skal. Og kven er Marta?

Levande menneske 

At forfattaren stoler på stilen, og krev noko av lesaren, er samstundes romanens styrke. Får ein tolmodig med seg kvalitetane i språket, sit ein til slutt ikkje med ein ordinær slektsroman i hendene, men ein heilt unik ein. Personane blir skrivne fram av ein klang og ein temperatur like mykje som av såkalla reine skildringar.

På litt meir «rett i koppen»-vis heiter det om karakteren Herløv: «Herløv likte sommergylne bein, ikke bein. Herløv likte ordene i riksnyhetene og mislikte alle diftongene i eget mål.» Om Kardis på butikken: «Hun gav dem mat på bordet, var bindeledd for pakker fått og pakker sendt, selve lenken til fastlandet, innlandet og utlandet, og trafostasjon for spenninger mellom folk på øya.» Litt meir subtilt om Marta: «I henne grodde knorter, tistler og torner i et krattete terreng av tvil.»

 Heidi Mittun-Kjos skriv om ein familie samansett av ulike personlegdommar, med ulike føresetnader, som har levd under ulike livsvilkår. Dei trer fram som levande menneske som lesaren kan finne seg sjølv sørgande over når dei døyr.

Gjennom dette landskapet kjem òg meir overordna problemstillingar til syne, som: I kva grad, og på kva måte, skal ein bere på slekta si? Og korleis kommuniserer ein i det daglege med folk ein ikkje har bede om å få i fanget?

Romanens mantra, slik eg ser det, er: «Noe kan bli til noe annet.» Og som det heiter ein stad: «Da huset sto ferdig, begynte det å dø.» Det skal vise seg at huset òg kan bli til noko anna. Vi er jo alle fødde døyande, teknisk sett, men då kan vi òg heile vegen endre oss. Helst mange gongar før den endelege endringa.

Ingvild Bræin

Ingvild Bræin er forfattar, nordist og fast bokmeldar i Dag og Tid. 

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Roman

Heidi Mittun-Kjos:

Jenter i trær

Tiden

«Har’u hørt slekt?» kan ein seie på ei dialekt eg ikkje snakkar lenger, og meine «slikt». Men her får du jammen høyrt slekt. I Heidi Mittun-Kjos’ roman Jenter i trær er det tjukt av familie, i fleire ledd. Den eine meir enkel og meir kompleks enn den andre. Til sist har du ho som går rundt i notida og ber på alle desse slektningane, historiene deira.

Inngåande portrett

Hovudpersonen kjem reisande til ei øy i nord for å ta over huset. Her har ho sjølv vore gjennom somrar i barndommen. Huset står til nedfalls, er overtatt av sopp og ròte, underlege organismar veks på personlege ting og møblar.

Mens ho går rundt med støvmaske og tenker over kva ho skal gjere med stoda, får lesaren høyre om dei som har budd på denne staden: bestemora Marta som blei send dit frå fastlandet for å få henne vekk frå ungdomskjærasten. Ho slo seg i hop med Vilhelm på øya, som heile tida måtte reise bort på arbeid for å forsørge familien. Dei fekk kraftfulle Judith og svakelege Magni. Judith blei mor til hovudpersonen, og sjølv er ho mor til Lisa Marie.

 Det gir kanskje ikkje meining å ramse opp namn slik, men nemnast må dei, sidan heile romanen er inngåande portrett av desse personane. Kapitla er korte, og vi vekslar i tid; etter kvart demrar eit meir samanhengande bilde av menneska og slektstilhøva.

Men vegen dit kan vere kronglete. Ikkje sagt som ei innvending, men som ei konstatering av skrivestilen til forfattaren, som både held tilbake, som hoppar i tid, og som krev ein merksam lesar som har tid til å fordjupe seg i ikkje heilt opplagde formuleringar. Boka opnar slik: «Øya er berglendt. Fjellet i midten og spredte hus i randsonen, skjørtekanten. En skole, et bedehus, en lege, en butikk, dit Marta ikke gikk.» Berre her er det nok informasjon og ordstabling å lagre, før vi veit kvar vi skal. Og kven er Marta?

Levande menneske 

At forfattaren stoler på stilen, og krev noko av lesaren, er samstundes romanens styrke. Får ein tolmodig med seg kvalitetane i språket, sit ein til slutt ikkje med ein ordinær slektsroman i hendene, men ein heilt unik ein. Personane blir skrivne fram av ein klang og ein temperatur like mykje som av såkalla reine skildringar.

På litt meir «rett i koppen»-vis heiter det om karakteren Herløv: «Herløv likte sommergylne bein, ikke bein. Herløv likte ordene i riksnyhetene og mislikte alle diftongene i eget mål.» Om Kardis på butikken: «Hun gav dem mat på bordet, var bindeledd for pakker fått og pakker sendt, selve lenken til fastlandet, innlandet og utlandet, og trafostasjon for spenninger mellom folk på øya.» Litt meir subtilt om Marta: «I henne grodde knorter, tistler og torner i et krattete terreng av tvil.»

 Heidi Mittun-Kjos skriv om ein familie samansett av ulike personlegdommar, med ulike føresetnader, som har levd under ulike livsvilkår. Dei trer fram som levande menneske som lesaren kan finne seg sjølv sørgande over når dei døyr.

Gjennom dette landskapet kjem òg meir overordna problemstillingar til syne, som: I kva grad, og på kva måte, skal ein bere på slekta si? Og korleis kommuniserer ein i det daglege med folk ein ikkje har bede om å få i fanget?

Romanens mantra, slik eg ser det, er: «Noe kan bli til noe annet.» Og som det heiter ein stad: «Da huset sto ferdig, begynte det å dø.» Det skal vise seg at huset òg kan bli til noko anna. Vi er jo alle fødde døyande, teknisk sett, men då kan vi òg heile vegen endre oss. Helst mange gongar før den endelege endringa.

Ingvild Bræin

Ingvild Bræin er forfattar, nordist og fast bokmeldar i Dag og Tid. 

Fleire artiklar

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Foto: Seacia Pavao / Focus Features LLC

FilmMeldingar

Armert film

JEREVAN: Filmfestivalen i den armenske hovudstaden Jerevan er like kontrastfull som byen.

Håkon Tveit
Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Foto: Seacia Pavao / Focus Features LLC

FilmMeldingar

Armert film

JEREVAN: Filmfestivalen i den armenske hovudstaden Jerevan er like kontrastfull som byen.

Håkon Tveit
Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Foto: Terje Tøgard / Orfeus

BokMeldingar
Gjert Vestrheim

Ein milepåle i europeisk bokhistorie

Hartmann Schedels verdshistorie, som vart trykt i Nürnberg i 1493, er mor til alle salongbordbøker.

Jubileumsfeiring for Kristenretten på Moster i år.

Jubileumsfeiring for Kristenretten på Moster i år.

Foto: Silje Katrine Robinson / NTB

Ordskifte
Eivor Andersen Oftestad

Fordommar på leseglasa

Det finst sjølvsagt nestekjærleik både i andre kulturar enn den kristne og hos folk som «ikkje trur» at mennesket er skapt i Guds bilete.

Gunnar Stubseid.

Gunnar Stubseid.

Foto: Stubseid.no

MinneordSamfunn
Hallvard T. Bjørgum

Gunnar Stubseid

(1948­–2024)

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

Foto: Toby Melville / Reuters / NTB

Samfunn

Røyster tel, valsystemet avgjer

Ikkje mange fleire britar røysta Labour i Storbritannia i år enn i 2019. Men røystene fordelte seg annleis. Det gav eit maktskifte.

Bernt Hagtvet
I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

Foto: Toby Melville / Reuters / NTB

Samfunn

Røyster tel, valsystemet avgjer

Ikkje mange fleire britar røysta Labour i Storbritannia i år enn i 2019. Men røystene fordelte seg annleis. Det gav eit maktskifte.

Bernt Hagtvet

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis