JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Like sant som det er valdeleg

Hanne Ørstavik held fram med ærlege og inderlege undersøkingar av dei inste romma.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Hanne Ørstaviks bøker er omsette til 30 språk.

Hanne Ørstaviks bøker er omsette til 30 språk.

Foto: Linda Bournane Engelberth

Hanne Ørstaviks bøker er omsette til 30 språk.

Hanne Ørstaviks bøker er omsette til 30 språk.

Foto: Linda Bournane Engelberth

3619
20230512
3619
20230512

Roman

Hanne Ørstavik:

Bli hos meg

Oktober

Med ein tittel som alluderer til ein av dei mest kjende salmane våre, har Hanne Ørstavik på nytt skrive ein roman der ho borar djupt i kjenslelivet. Sambandet mellom menneskeleg psykologi og religion ligg som ein undertekst her, eit tema forfattaren har tangert tidlegare.

Sidan debuten i 1994 har Ørstavik synt stor evne til på uredd vis å bevege seg innover til dei inste og mest sårbare plassane i menneskesinnet. Der er potensialet for lykke aller størst, men også faren for den verste sjelelege smerta.

Det kan ikkje vere tvil om at forfattaren skriv tett på eige liv – og dermed også om verkelege, nolevande personar. Likevel vekkjer ikkje Ørstaviks bøker (med unntak av ei sak for mange år sidan) den same debatten kring røyndomslitteratur og autofiksjon som til dømes romanane til ei anna viktig samtidsforfattarar, Vigdis Hjorth.

Der Hjorth er meir utfordrande og sint, er Ørstaviks prosa vidopen, også for smerta hos den andre. I dette ligg det ei forsonande haldning, som gjer teksten mindre konfronterande. I Bli hos meg er eg-personen nettopp for open, skal det vise seg, noko som gjer at ho går inn i skadelege relasjonar. Ho er bunden, av gamal smerte, og open på ein gong. Korleis bli fri?

Spegelhistorie

Her er to parallelle historier. Hovudhistoria held fram omtrent der Ørstaviks førre roman, Ti amo, slutta: Hovudpersonen er forfattar og enke og bur delvis i Italia, delvis i Noreg. I Milano treffer ho ein ny mann, ein ung mann, og innleier det som raskt blir ein turbulent kjærleiksrelasjon. Samstundes har romanen eit metaplan med mange litterære referansar.

Eg-personen byrjar å skrive om ei anna kvinne i noko som blir som ei spegelforteljing til hennar eiga. Norske Judith er i Minneapolis der ho skulle bu saman med mannen sin, men mannen døydde ikkje lenge etter at dei kom dit. I denne tilstanden av limbo møter også ho ein ung mann som blir elskaren hennar. Judith-partia er fine, dei òg, men karakteren Judith kunne kanskje ha fått litt større plass når ho først skulle vere med, og den amerikanske kjærleiksrelasjonen blir noko diffus.

Den verste tyrannen

Boka tematiserer vald i parforhold. I relasjonen hovudpersonen innleier med den italienske handverkaren, ligg valden som ein potensiell fare rett under overflata. Både eg-personen og italienaren vaks opp i familiar prega av vald. I slike familiar listar ein seg på tå kring den potensielt valdelege for ikkje å provosere, eit liv i konstant beredskap.

I relasjonen på notidsplanet spelar barndomen seg ut på ny. Det er eit velkjent tema, men i Ørstaviks vare, nesten lysande prosa blir det relevant og levande. Om ein maktar og vågar å gå inn i seg sjølv, kan ein brøyte seg ut og bli fri frå gamle traume. I romanen skjer dette ved hjelp av sjelereiser som kjem i stand av narkotiske middel.

På reisene ser eg-personen den redde jenta ho inst inne framleis er. Omsider greier ho å gå inn dit, til det inste rommet, bak den inste grinda, og fram til den vesle jenta som har stått fastfrosen i angst der inne sidan tidleg barndom. Endeleg kan ho hjelpe henne ut og slik setje seg sjølv fri.

Det handlar altså om å ta ansvar for seg sjølv. Hanne Ørstavik viser oss kor lang vegen inn til det inste rommet kan vere, det kan ta eit liv å kome dit. Ho handsamar det vanskelege temaet med stor varsemd, og med denne fullstendig opne haldninga som gjer at ein nesten blir svimmel medan ein les.

Hilde Vesaas

Hilde Vesaas er forfattar, lektor og fast bokmeldar for Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Roman

Hanne Ørstavik:

Bli hos meg

Oktober

Med ein tittel som alluderer til ein av dei mest kjende salmane våre, har Hanne Ørstavik på nytt skrive ein roman der ho borar djupt i kjenslelivet. Sambandet mellom menneskeleg psykologi og religion ligg som ein undertekst her, eit tema forfattaren har tangert tidlegare.

Sidan debuten i 1994 har Ørstavik synt stor evne til på uredd vis å bevege seg innover til dei inste og mest sårbare plassane i menneskesinnet. Der er potensialet for lykke aller størst, men også faren for den verste sjelelege smerta.

Det kan ikkje vere tvil om at forfattaren skriv tett på eige liv – og dermed også om verkelege, nolevande personar. Likevel vekkjer ikkje Ørstaviks bøker (med unntak av ei sak for mange år sidan) den same debatten kring røyndomslitteratur og autofiksjon som til dømes romanane til ei anna viktig samtidsforfattarar, Vigdis Hjorth.

Der Hjorth er meir utfordrande og sint, er Ørstaviks prosa vidopen, også for smerta hos den andre. I dette ligg det ei forsonande haldning, som gjer teksten mindre konfronterande. I Bli hos meg er eg-personen nettopp for open, skal det vise seg, noko som gjer at ho går inn i skadelege relasjonar. Ho er bunden, av gamal smerte, og open på ein gong. Korleis bli fri?

Spegelhistorie

Her er to parallelle historier. Hovudhistoria held fram omtrent der Ørstaviks førre roman, Ti amo, slutta: Hovudpersonen er forfattar og enke og bur delvis i Italia, delvis i Noreg. I Milano treffer ho ein ny mann, ein ung mann, og innleier det som raskt blir ein turbulent kjærleiksrelasjon. Samstundes har romanen eit metaplan med mange litterære referansar.

Eg-personen byrjar å skrive om ei anna kvinne i noko som blir som ei spegelforteljing til hennar eiga. Norske Judith er i Minneapolis der ho skulle bu saman med mannen sin, men mannen døydde ikkje lenge etter at dei kom dit. I denne tilstanden av limbo møter også ho ein ung mann som blir elskaren hennar. Judith-partia er fine, dei òg, men karakteren Judith kunne kanskje ha fått litt større plass når ho først skulle vere med, og den amerikanske kjærleiksrelasjonen blir noko diffus.

Den verste tyrannen

Boka tematiserer vald i parforhold. I relasjonen hovudpersonen innleier med den italienske handverkaren, ligg valden som ein potensiell fare rett under overflata. Både eg-personen og italienaren vaks opp i familiar prega av vald. I slike familiar listar ein seg på tå kring den potensielt valdelege for ikkje å provosere, eit liv i konstant beredskap.

I relasjonen på notidsplanet spelar barndomen seg ut på ny. Det er eit velkjent tema, men i Ørstaviks vare, nesten lysande prosa blir det relevant og levande. Om ein maktar og vågar å gå inn i seg sjølv, kan ein brøyte seg ut og bli fri frå gamle traume. I romanen skjer dette ved hjelp av sjelereiser som kjem i stand av narkotiske middel.

På reisene ser eg-personen den redde jenta ho inst inne framleis er. Omsider greier ho å gå inn dit, til det inste rommet, bak den inste grinda, og fram til den vesle jenta som har stått fastfrosen i angst der inne sidan tidleg barndom. Endeleg kan ho hjelpe henne ut og slik setje seg sjølv fri.

Det handlar altså om å ta ansvar for seg sjølv. Hanne Ørstavik viser oss kor lang vegen inn til det inste rommet kan vere, det kan ta eit liv å kome dit. Ho handsamar det vanskelege temaet med stor varsemd, og med denne fullstendig opne haldninga som gjer at ein nesten blir svimmel medan ein les.

Hilde Vesaas

Hilde Vesaas er forfattar, lektor og fast bokmeldar for Dag og Tid.

Fleire artiklar

Foto: Tankesmien Agenda

Ordskifte

«Dei fleste røystar ut frå ei form for eigeninteresse.»

Tiril Rustad Halvorsen

Foto: Tankesmien Agenda

Ordskifte

«Dei fleste røystar ut frå ei form for eigeninteresse.»

Tiril Rustad Halvorsen
Marthe Korsvoll (t.h.) og Lisa Laumann kjøler seg i Akerselva i Nydalen i Oslo.

Marthe Korsvoll (t.h.) og Lisa Laumann kjøler seg i Akerselva i Nydalen i Oslo.

Foto: Javad Parsa / NTB

Ordskifte
Ole Petter Pedersen

Me kan vere glade og uroa på same tid over uvanleg varme dagar.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Foto via Wikimedia Commons

KunnskapFeature
Arve Nilsen

Skjelpadder

Etter at menneska klatra ned frå trea og oppover på næringskjeda, har nok mange skjelpadder blitt fanga og hamna i gryta.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Sofie May Rånes

Det veikaste leddet i legemiddelkjeda

Europeiske land bør samarbeide for å sikre forsyninga av legemiddel, seier professor Marianne Jahre.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis