JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Bygdedyret og andre fe

Odd W. Surén skriv humoristisk og djupt alvorleg om fall og fordømming.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Odd Wilhelm Surén er romanforfattar, novellist, humorist og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Odd Wilhelm Surén er romanforfattar, novellist, humorist og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Foto: Lars O.

Odd Wilhelm Surén er romanforfattar, novellist, humorist og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Odd Wilhelm Surén er romanforfattar, novellist, humorist og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Foto: Lars O.

3591
20230505
3591
20230505

Noveller

Odd W. Surén:

Fall

Aschehoug

Eg må med skam vedgå at eg ikkje kjende til Odd W. Suréns forfattarskap før eg las Fall. Men eg kan love at det skal det bli ei endring på. Ja, eg kan like gjerne legge korta på bordet med ein gong: Eg er oppglødd, ja, overlag begeistra. For meg vert truleg dette ei av dei betre lesaropplevingane dette året.

Fall er burlesk fabulerande, folkesett av aparte personlegdomar, ofte politisk ukorrekt og går rett i strupen på det vi ikkje snakkar om. Språket er friskt og feiande frekt. Her finn vi, mellom anna, smededikt, ei mor som fryktar at dottera skal få hestelår og bart av å drive med lengdeløp, og ein kåt russisk kunstløplærar som knar kvalpefeittet til eleven sin og seier «…jahh dje er fljesk, fljesk som vi spiser til jol. Svinjina. Nordmenn spiser fljesk, jeg skal spise ditt fljesk, det blir mye mat».

Men trass ordspel og andre fornøyelege innslag så er det ikkje slik at Surén berre driv og sklir på bananskal for å framkalle latter. Dette er humor som i skarpe glimt viser dårskapen hos menneska, og alvoret ligg og vaker rett under overflata.

Liten stein, stort fall

Stundom får eg ei snikande kjensle av at forfattaren også driv gjøn med lesaren, om det då ikkje er seg sjølv han driv gjøn med, eller kanskje sjølve teksten. I den første forteljinga blir vi kjende med ein mann som glir på ein liten rund stein og fell ned trappa til kjellaren. Vi blir fortalde: «Han har også, allerede nå, bestemt seg for å skrive om fall, alle slags fall, han har store ambisjoner, en bok om fall, hans eget, fysiske fall, hans øvrige fall…»

Det å falla er jo eit kjent tema i litteraturen, anten det dreiar seg om å falla ned i eit hol i jorda eller moralske fall. Ofte lærer den som fell, mykje av opplevinga, men andre gonger fører det berre til smerte. Medan eg les, slår det meg at framstillinga i Fall ofte er nådelaust ærleg, og at dette både er vanskeleg og stor kunst. I «Ballong» ser ei aldrande kvinne attende på eige «fall» og korleis skamma over det ho ser på som uakseptable kjensler, har kasta skugge over tilværet. Utan å forskyve skuld går Surén overgrepsofferet nærare etter i saumane, og eg får ei innsikt i skamma som hadde vore umogeleg om han hadde vegra seg for å gå inn i gråsonene her.

Fall er delt inn i tre bolkar: «Forfall», «Innfall» og «Utfall». Personane i dei ulike forteljingane høyrer til i det same vesle nabolaget, i ei bygd, kanskje ikkje så langt ifrå der vi bur. Nokre har sams historie som går langt attende i tid, og som har sett djupe spor, medan andre knapt ser ut til å tangere kvarandre. Og endåtil smeltar dei ulike aktørane og forteljingane deira saman og dannar eit totalbilete av eit samfunn som ikkje alltid er like vakkert å sjå på.

Hemmeleg sexklubb

Del to, «Innfall», er vigd brørne Marlon, Elvis og Geronimo. Det er ikkje lett, men om eg skal velje meg ein favoritt mellom dei sju forteljingane i Fall, så må det bli «Tale». Marlon er sexfiksert og overtydd om at grannane, ja heile grannelaget, truleg med filialar i andre grannelag, er medlemer i ein hemmeleg sexklubb som han sjølv, av uforståelege grunnar, er utestengd frå. Forteljinga har form av ein tale, og han fløymer over av konspiratorisk tunnelsyn, kjempestore villnis av sirkelslutningar og velkjend mistru til etablerte institusjonar.

Forteljingane held fram med å romstere i hovudet mitt lenge etter at eg har lagt frå meg boka; dei gir meg ikkje fred. Strålande levert!

Guri Sørnes

Guri Sørnes er litteraturvitar og radioteknikar.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Noveller

Odd W. Surén:

Fall

Aschehoug

Eg må med skam vedgå at eg ikkje kjende til Odd W. Suréns forfattarskap før eg las Fall. Men eg kan love at det skal det bli ei endring på. Ja, eg kan like gjerne legge korta på bordet med ein gong: Eg er oppglødd, ja, overlag begeistra. For meg vert truleg dette ei av dei betre lesaropplevingane dette året.

Fall er burlesk fabulerande, folkesett av aparte personlegdomar, ofte politisk ukorrekt og går rett i strupen på det vi ikkje snakkar om. Språket er friskt og feiande frekt. Her finn vi, mellom anna, smededikt, ei mor som fryktar at dottera skal få hestelår og bart av å drive med lengdeløp, og ein kåt russisk kunstløplærar som knar kvalpefeittet til eleven sin og seier «…jahh dje er fljesk, fljesk som vi spiser til jol. Svinjina. Nordmenn spiser fljesk, jeg skal spise ditt fljesk, det blir mye mat».

Men trass ordspel og andre fornøyelege innslag så er det ikkje slik at Surén berre driv og sklir på bananskal for å framkalle latter. Dette er humor som i skarpe glimt viser dårskapen hos menneska, og alvoret ligg og vaker rett under overflata.

Liten stein, stort fall

Stundom får eg ei snikande kjensle av at forfattaren også driv gjøn med lesaren, om det då ikkje er seg sjølv han driv gjøn med, eller kanskje sjølve teksten. I den første forteljinga blir vi kjende med ein mann som glir på ein liten rund stein og fell ned trappa til kjellaren. Vi blir fortalde: «Han har også, allerede nå, bestemt seg for å skrive om fall, alle slags fall, han har store ambisjoner, en bok om fall, hans eget, fysiske fall, hans øvrige fall…»

Det å falla er jo eit kjent tema i litteraturen, anten det dreiar seg om å falla ned i eit hol i jorda eller moralske fall. Ofte lærer den som fell, mykje av opplevinga, men andre gonger fører det berre til smerte. Medan eg les, slår det meg at framstillinga i Fall ofte er nådelaust ærleg, og at dette både er vanskeleg og stor kunst. I «Ballong» ser ei aldrande kvinne attende på eige «fall» og korleis skamma over det ho ser på som uakseptable kjensler, har kasta skugge over tilværet. Utan å forskyve skuld går Surén overgrepsofferet nærare etter i saumane, og eg får ei innsikt i skamma som hadde vore umogeleg om han hadde vegra seg for å gå inn i gråsonene her.

Fall er delt inn i tre bolkar: «Forfall», «Innfall» og «Utfall». Personane i dei ulike forteljingane høyrer til i det same vesle nabolaget, i ei bygd, kanskje ikkje så langt ifrå der vi bur. Nokre har sams historie som går langt attende i tid, og som har sett djupe spor, medan andre knapt ser ut til å tangere kvarandre. Og endåtil smeltar dei ulike aktørane og forteljingane deira saman og dannar eit totalbilete av eit samfunn som ikkje alltid er like vakkert å sjå på.

Hemmeleg sexklubb

Del to, «Innfall», er vigd brørne Marlon, Elvis og Geronimo. Det er ikkje lett, men om eg skal velje meg ein favoritt mellom dei sju forteljingane i Fall, så må det bli «Tale». Marlon er sexfiksert og overtydd om at grannane, ja heile grannelaget, truleg med filialar i andre grannelag, er medlemer i ein hemmeleg sexklubb som han sjølv, av uforståelege grunnar, er utestengd frå. Forteljinga har form av ein tale, og han fløymer over av konspiratorisk tunnelsyn, kjempestore villnis av sirkelslutningar og velkjend mistru til etablerte institusjonar.

Forteljingane held fram med å romstere i hovudet mitt lenge etter at eg har lagt frå meg boka; dei gir meg ikkje fred. Strålande levert!

Guri Sørnes

Guri Sørnes er litteraturvitar og radioteknikar.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Foto: Brian Snyder / Reuters / NTB

Ordskifte

Framleis ikkje overtydande

I eit historisk lys er det meir treffande å seie at Trump og MAGA-rørsla sitt særkjenne, ideologisk sett, er at dei står for grunnlova og dei verdiane som er nedfelte der.

ØivindØstberg
Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Ein tilhengar av Donald Trump med MAGA-ostehovudhatt.

Foto: Brian Snyder / Reuters / NTB

Ordskifte

Framleis ikkje overtydande

I eit historisk lys er det meir treffande å seie at Trump og MAGA-rørsla sitt særkjenne, ideologisk sett, er at dei står for grunnlova og dei verdiane som er nedfelte der.

ØivindØstberg
Cannabiskafé i Los Angeles.

Cannabiskafé i Los Angeles.

Foto: Richard Cogel / Reuters / NTB

Ordskifte
BjørnRøse

Hvor skal man sette grensene?

Gode forsetter og kunnskapsmangel er en farlig kombinasjon.

Frå innspelinga av Mor i Nidarosdomen.

Frå innspelinga av Mor i Nidarosdomen.

Foto: Morten Lindberg

MusikkMeldingar
Sjur Haga Bringeland

Vekselverknad

Nidaros Domkor skaper einskap mellom fortid og notid.

Situasjonen på Gaza no gjev grunn til å seie opp samarbeidsavtalar med israelske universitet, meiner folkerettsprofessor Terje Einarsen. Bilete frå Khan Younis sør på Gaza.

Situasjonen på Gaza no gjev grunn til å seie opp samarbeidsavtalar med israelske universitet, meiner folkerettsprofessor Terje Einarsen. Bilete frå Khan Younis sør på Gaza.

Foto: Mohammed Salem / REUTERS

Samfunn
Eva Aalberg Undheim

Forsvarar universitetsboikott

Folkerettsprofessor Terje Einarsen meiner samarbeid med israelske universitet, er med på å legitimere ulovleg okkupasjon, folkemord og brotsverk mot menneske.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Foto: Anna-Julia Granberg / Blunderbuss

BokMeldingar

For å seie det mildt

Allereie dei gamle grekarane visste om sambandet mellom framskritt og feilsteg.

Ingvild Bræin
Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Ida Fjeldbraaten arbeider som tekstforfattar og driv miniforlaget Teori & praksis.

Foto: Anna-Julia Granberg / Blunderbuss

BokMeldingar

For å seie det mildt

Allereie dei gamle grekarane visste om sambandet mellom framskritt og feilsteg.

Ingvild Bræin

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis