JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Bak fasaden

Ferdinand von Schirach fortel poengtert frå tallause reiser rundt omkring.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Ferdinand von Schirach kjem frå München og er både forsvarsadvokat og forfattar.

Ferdinand von Schirach kjem frå München og er både forsvarsadvokat og forfattar.

Foto: Michael Mann

Ferdinand von Schirach kjem frå München og er både forsvarsadvokat og forfattar.

Ferdinand von Schirach kjem frå München og er både forsvarsadvokat og forfattar.

Foto: Michael Mann

3453
20230602
3453
20230602

Forteljingar

Ferdinand von Schirach:

Ettermiddager

Omsett av Sverre Dahl
Gyldendal

På ferie i Tyskland for mange år sidan kom eg i kontakt med eit norsk par som budde på same hotellet, og da dei skreiv seg inn som Vonheim i resepsjonen, blei dei gjorde stor stas på, for hotellet hadde registrert dei som von Heim, og har du «von» i slektsnamnet, er du straks innanfor dei sosiale elitane i Tyskland, slik også Ferdinand von Schirach er det, både som kjend advokat og som prislønt forfattar.

Ferdinand von Schirach debuterte i 2009 i ein alder av 45. Før det hadde han ein karriere som forsvarsadvokat, og det er erfaringar frå rettssalen han ofte trekker inn skjønnlitteraturen ved å drøfte skuld og straff i lys av moralske dilemma, sviktande dømmekraft og tilfeldige hendingar med fatale konsekvensar. Han verken dømmer eller fordømmer, men prøver å forstå motiv og tankegang bak sjølve brotsverket.

Ettermiddager er den sjuande von Schirach-tittelen på norsk sidan 2011, og igjen er det Sverre Dahl som står for omsetjinga. Gjennom vel 140 sider blir lesaren presentert for 26 nummererte forteljingar der dei kortaste er å sjå på som poengterte refleksjonar eller kommentarar; dei lengste er fyldige historier med meir eller mindre sjølvbiografisk innhald frå reiser og opphald i samband med boklanseringar, opplesingar og intervju, der gjensynet med gamle kjende eller tilfeldige ukjende også gir djupn og substans og kastar eit oppklarande og overraskande lys over hendingar frå langt tilbake.

Handlinga utspeler seg ofte innanfor borgarlege miljø med eit snev av aristokrati der personane anten lever på arv eller har gifta seg til rikdom, og von Schirach prøver å forstå kva som rører seg bak den ytre fasaden – det doble livet mange av aktørane lever, og løyndommane og løgnene som straks dei blir avslørte, får fatale konsekvensar.

Typisk i så måte er forteljinga «Fem» om den velståande ungkaren, klokkefabrikanten og mesenen Peter Traub som i skjul oppsøker homoklubbar i Berlin, noko lokalmiljøet i vesle Tautzingen er på nippet til å få greie på gjennom ein utpressar som oppsøker Traub. Traub skjenker mannen så full at han ramlar utfor ein skrent og slår seg i hel.

Von Schirach forsvarte Traub i rettssaka som følgde, og når dei tilfeldig møtest på nytt på eit fasjonabelt hotell i Marrakech, kjem sanninga for ein dag.

Liknande historier er «Åtte» der eit harmonisk ekteskap blir øydelagt av at kona meiner å ha prov på at ektemannen er ein blottar, eller «Seksten», om forholdet mellom ein godt vaksen mann og eit gatebarn som tyr til han. Han tar seg av henne, og ho kjem seg opp og fram, men oppdagar brått baksida av det filantropiske.

Ofte blir historiene og forteljingane avslutta med ein overraskande vri eller ein lakonisk kommentar, eksempelvis i «Tjueen», ei kort litteraturhistorisk skisse kring det romantisk overspente forholdet mellom diktaren Heinrich Stieglitz og kona Charlotte Willhöft. 28 år gammal tok ho sitt eige liv for å gi inspirasjon til ektemannens dikting. «Selvmordet var ikke til noe nytte for diktene», konkluderer von Schirach.

Det er ein stille og dempa melankoli hos von Schirach, knytt til møte mellom menneske i ein bar eller på eit hotellrom der ein opnar seg for kvarandre og deler eit stykke einsemd, «og man ser hverandre aldri igjen.»

Oddmund Hagen

Oddmund Hagen er forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Forteljingar

Ferdinand von Schirach:

Ettermiddager

Omsett av Sverre Dahl
Gyldendal

På ferie i Tyskland for mange år sidan kom eg i kontakt med eit norsk par som budde på same hotellet, og da dei skreiv seg inn som Vonheim i resepsjonen, blei dei gjorde stor stas på, for hotellet hadde registrert dei som von Heim, og har du «von» i slektsnamnet, er du straks innanfor dei sosiale elitane i Tyskland, slik også Ferdinand von Schirach er det, både som kjend advokat og som prislønt forfattar.

Ferdinand von Schirach debuterte i 2009 i ein alder av 45. Før det hadde han ein karriere som forsvarsadvokat, og det er erfaringar frå rettssalen han ofte trekker inn skjønnlitteraturen ved å drøfte skuld og straff i lys av moralske dilemma, sviktande dømmekraft og tilfeldige hendingar med fatale konsekvensar. Han verken dømmer eller fordømmer, men prøver å forstå motiv og tankegang bak sjølve brotsverket.

Ettermiddager er den sjuande von Schirach-tittelen på norsk sidan 2011, og igjen er det Sverre Dahl som står for omsetjinga. Gjennom vel 140 sider blir lesaren presentert for 26 nummererte forteljingar der dei kortaste er å sjå på som poengterte refleksjonar eller kommentarar; dei lengste er fyldige historier med meir eller mindre sjølvbiografisk innhald frå reiser og opphald i samband med boklanseringar, opplesingar og intervju, der gjensynet med gamle kjende eller tilfeldige ukjende også gir djupn og substans og kastar eit oppklarande og overraskande lys over hendingar frå langt tilbake.

Handlinga utspeler seg ofte innanfor borgarlege miljø med eit snev av aristokrati der personane anten lever på arv eller har gifta seg til rikdom, og von Schirach prøver å forstå kva som rører seg bak den ytre fasaden – det doble livet mange av aktørane lever, og løyndommane og løgnene som straks dei blir avslørte, får fatale konsekvensar.

Typisk i så måte er forteljinga «Fem» om den velståande ungkaren, klokkefabrikanten og mesenen Peter Traub som i skjul oppsøker homoklubbar i Berlin, noko lokalmiljøet i vesle Tautzingen er på nippet til å få greie på gjennom ein utpressar som oppsøker Traub. Traub skjenker mannen så full at han ramlar utfor ein skrent og slår seg i hel.

Von Schirach forsvarte Traub i rettssaka som følgde, og når dei tilfeldig møtest på nytt på eit fasjonabelt hotell i Marrakech, kjem sanninga for ein dag.

Liknande historier er «Åtte» der eit harmonisk ekteskap blir øydelagt av at kona meiner å ha prov på at ektemannen er ein blottar, eller «Seksten», om forholdet mellom ein godt vaksen mann og eit gatebarn som tyr til han. Han tar seg av henne, og ho kjem seg opp og fram, men oppdagar brått baksida av det filantropiske.

Ofte blir historiene og forteljingane avslutta med ein overraskande vri eller ein lakonisk kommentar, eksempelvis i «Tjueen», ei kort litteraturhistorisk skisse kring det romantisk overspente forholdet mellom diktaren Heinrich Stieglitz og kona Charlotte Willhöft. 28 år gammal tok ho sitt eige liv for å gi inspirasjon til ektemannens dikting. «Selvmordet var ikke til noe nytte for diktene», konkluderer von Schirach.

Det er ein stille og dempa melankoli hos von Schirach, knytt til møte mellom menneske i ein bar eller på eit hotellrom der ein opnar seg for kvarandre og deler eit stykke einsemd, «og man ser hverandre aldri igjen.»

Oddmund Hagen

Oddmund Hagen er forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid.

Fleire artiklar

Foto: Tankesmien Agenda

Ordskifte

«Dei fleste røystar ut frå ei form for eigeninteresse.»

Tiril Rustad Halvorsen

Foto: Tankesmien Agenda

Ordskifte

«Dei fleste røystar ut frå ei form for eigeninteresse.»

Tiril Rustad Halvorsen
Marthe Korsvoll (t.h.) og Lisa Laumann kjøler seg i Akerselva i Nydalen i Oslo.

Marthe Korsvoll (t.h.) og Lisa Laumann kjøler seg i Akerselva i Nydalen i Oslo.

Foto: Javad Parsa / NTB

Ordskifte
Ole Petter Pedersen

Me kan vere glade og uroa på same tid over uvanleg varme dagar.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Foto via Wikimedia Commons

KunnskapFeature
Arve Nilsen

Skjelpadder

Etter at menneska klatra ned frå trea og oppover på næringskjeda, har nok mange skjelpadder blitt fanga og hamna i gryta.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Sofie May Rånes

Det veikaste leddet i legemiddelkjeda

Europeiske land bør samarbeide for å sikre forsyninga av legemiddel, seier professor Marianne Jahre.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis