Kunnskap
Raudstrupe, blått lys
Hos raudstrupen er begge kjønna like av utsjånad, men forma på den raudoransje flekken på brystet og i andletet er unik for kvart individ. Fram til den fyrste hausten har ungfuglar brunspraglete fjørdrakt utan raudt.
Foto: Sveinung Lindaas
I 1943 gav den britiske ornitologen og evolusjonsbiologen David Lack ut boka The Life of the Robin (Livet til raudstrupen). Han tileigna boka «alle dei raudstrupane som tolmodig har bore ringane mine og mange gongar late meg kome dei nær innpå livet» (mi omsetjing).
I boka skildrar han ei verd der menneske og raudstrupar har levd tett på kvarandre, og der raudstrupen er blant dei songfuglane som lettast lèt seg fange.
Dette har folk i Europa visst lenge. Dei både åt og heldt raudstrupar i bur fram til 1800–1900-talet. Ei plausibel forklaring på den tilsynelatande tillitsfulle åtferda er at raudstrupar i fyrste omgang utvikla vanen å følgje etter villsvin.
Med snuten og hovane vender pattedyra jorda og blottlegg meitemark og annan småfuglkost. Dette gjer menneskelege gartnarar òg: Raudstrupen som sit på ein spade, har vore foreviga av ein annan brite – teiknaren og forfattaren Beatrix Potter, som er kjend for forteljingane om Petter kanin. På Dei britiske øyane er raudstrupen sjølve jolefuglen.
Trass i nærleiken og den jamlege kontakten, som gav inntrykk av at ein var godt kjend med den vesle songfuglen, har det synt seg at åtferda hans i alle desse hundreåra har blitt misforstått. Ei av dei største avsløringane, meinte Lack, har med tydinga av den vakre songen å gjere.
Teksturen til raudstruperøysta er tynn og klar som ein rennande bekk. Songen er kjenneteikna av ei mengd stavingar og dermed samansett av eit utal melodiar. Målingar av det gjennomsnittlege raudstruperepertoaret har estimert det individuelle forrådet til rundt 1300 motiv. Komposisjonsteknikken til raudstrupen består i å velje ut nokre element blant desse motiva og lage melodiske setningar av dei. Kvart motiv varer nokre sekund. Dei følgjer tett på kvarandre og inneheld sjeldan gjentaking.
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
