JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Ord om språkKunnskap

Rumpestumpen til surpompen

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
2375
20230630
2375
20230630

Takk vere den store rumpemuskelen kan menneskja reisa seg frå ein stol, gå opp ei trapp – ja, gå på to bein i det heile. Men mange av oss tenkjer nok mest på korleis rumpa ser ut. Nokre trenar rumpa jamt og drøymer om struttande rumpeballar (jf. sprettrumpe). Litt rumpetrening er betre enn å sitja på rumpa heile dagen, men det er no so at me kjem til verda med ulikt utgangspunkt. Det gjeng an å leva med hengjerumpe òg.

I alle høve er det fin sprett i ordet rumpe, som i tillegg ‘bakende, sete’ kan tyda ‘hale’ (t.d. kurumpe, stubbrumpa, rumpetroll). I målføra finst jamvel hankjønnsordet rump (‘bakende; spordstykke; rund bergkoll’). Engelsk rump (‘bakdel, halestykke, lårsteik’) er lånt frå nordisk. Bakgrunnen til orda er uviss, men truleg har det noko å seia at dei rimar på ei rad andre ord som viser til tjukke, rundvorne saker.

Oppi den språklege rumpetaska vår har me til dømes gump (‘bakende’), hump, klump, lump (‘vedkubbe; tjukt eller stort stykke’ mfl.) og engelsk bump (‘kul; støyt’) og lump (‘klump, kul’). Me kan ta med pomp òg (‘liten og tjukk person; bakende; sur og treg person’). At rumper flest er rundvorne, er det ingen tvil om (jf. rumpeball). Tidleg i livet plar rumpa vera slett òg («glatt som ei barnerumpe»).

Det kan vera freistande å klypa, stryka og klaska på denne runde og utståande kroppsdelen, men om ein rører rumpa til nokon som ikkje ynskjer det, har ein fortent å få ord som rasshòl kasta etter seg. Ja, for me er vel samde om at rass (og rauv) er grøvre enn rumpe og høver betre i skjellsord? Og at rumpe er grøvre enn bakende, sete, stump og dilikt? Ordet rumpesleikjar og vendinga «kyss meg i rumpa» har ikkje same krafta som rauvsleikjar og «kyss meg i rauva/rassen».

Nokre har glede av å dra ned bukserumpa og få noko stukke opp i rumpa, men her er det eit mishøve mellom språket vårt og røyndomen. So godt som alle personnemningane som er knytte til analsex, er negative og vert nytta om homoseksuelle menn, som rompis, rauvpular og skinkeryttar (lista er endelaus). Kvifor er det slik, når me veit at ein del heteroseksuelle har slik sex, og at ein del homoseksuelle menn ikkje har det? Kan henda er tabuet knytt til rumpa so sterkt at «dei normale» gladeleg lèt att augo og lèt «dei unormale» ta heile støyten.

Kristin Fridtun

Kristin Fridtun er filolog og forfattar.
E-post: kristin.fridtun@gmail.com

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Takk vere den store rumpemuskelen kan menneskja reisa seg frå ein stol, gå opp ei trapp – ja, gå på to bein i det heile. Men mange av oss tenkjer nok mest på korleis rumpa ser ut. Nokre trenar rumpa jamt og drøymer om struttande rumpeballar (jf. sprettrumpe). Litt rumpetrening er betre enn å sitja på rumpa heile dagen, men det er no so at me kjem til verda med ulikt utgangspunkt. Det gjeng an å leva med hengjerumpe òg.

I alle høve er det fin sprett i ordet rumpe, som i tillegg ‘bakende, sete’ kan tyda ‘hale’ (t.d. kurumpe, stubbrumpa, rumpetroll). I målføra finst jamvel hankjønnsordet rump (‘bakende; spordstykke; rund bergkoll’). Engelsk rump (‘bakdel, halestykke, lårsteik’) er lånt frå nordisk. Bakgrunnen til orda er uviss, men truleg har det noko å seia at dei rimar på ei rad andre ord som viser til tjukke, rundvorne saker.

Oppi den språklege rumpetaska vår har me til dømes gump (‘bakende’), hump, klump, lump (‘vedkubbe; tjukt eller stort stykke’ mfl.) og engelsk bump (‘kul; støyt’) og lump (‘klump, kul’). Me kan ta med pomp òg (‘liten og tjukk person; bakende; sur og treg person’). At rumper flest er rundvorne, er det ingen tvil om (jf. rumpeball). Tidleg i livet plar rumpa vera slett òg («glatt som ei barnerumpe»).

Det kan vera freistande å klypa, stryka og klaska på denne runde og utståande kroppsdelen, men om ein rører rumpa til nokon som ikkje ynskjer det, har ein fortent å få ord som rasshòl kasta etter seg. Ja, for me er vel samde om at rass (og rauv) er grøvre enn rumpe og høver betre i skjellsord? Og at rumpe er grøvre enn bakende, sete, stump og dilikt? Ordet rumpesleikjar og vendinga «kyss meg i rumpa» har ikkje same krafta som rauvsleikjar og «kyss meg i rauva/rassen».

Nokre har glede av å dra ned bukserumpa og få noko stukke opp i rumpa, men her er det eit mishøve mellom språket vårt og røyndomen. So godt som alle personnemningane som er knytte til analsex, er negative og vert nytta om homoseksuelle menn, som rompis, rauvpular og skinkeryttar (lista er endelaus). Kvifor er det slik, når me veit at ein del heteroseksuelle har slik sex, og at ein del homoseksuelle menn ikkje har det? Kan henda er tabuet knytt til rumpa so sterkt at «dei normale» gladeleg lèt att augo og lèt «dei unormale» ta heile støyten.

Kristin Fridtun

Kristin Fridtun er filolog og forfattar.
E-post: kristin.fridtun@gmail.com

Fleire artiklar

USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

Foto: Mark Lennihan / AP / NTB

HelseSamfunn

Store pengar i tomme magar

Verda er villig til å betale mange milliardar for å misse matlysta.

Per Anders Todal
USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

Foto: Mark Lennihan / AP / NTB

HelseSamfunn

Store pengar i tomme magar

Verda er villig til å betale mange milliardar for å misse matlysta.

Per Anders Todal
Tyskland og Frankrike leiar saman luftvernkoalisjonen for å støtte Ukraina. Men Tysklands forsvarsminister Boris Pistorius (t.v) har ikkje fått med seg Frankrike på sitt initiativ for å investere i felles europeisk luftvern til eige territorium. Biletet syner Pistorius og Ukrainas president Volodymyr Zelensky i Tyskland, der ukrainske soldatar vert trente i å bruke det amerikanske langtrekkande luftvernsystemet Patriot.

Tyskland og Frankrike leiar saman luftvernkoalisjonen for å støtte Ukraina. Men Tysklands forsvarsminister Boris Pistorius (t.v) har ikkje fått med seg Frankrike på sitt initiativ for å investere i felles europeisk luftvern til eige territorium. Biletet syner Pistorius og Ukrainas president Volodymyr Zelensky i Tyskland, der ukrainske soldatar vert trente i å bruke det amerikanske langtrekkande luftvernsystemet Patriot.

Foto: Jens Buttner / Reuters

Samfunn
Eva Aalberg Undheim

Den innvortes forsvarskampen

Arbeidet med eit felles luftvernsystem over Europa
vert avgrensa av nasjonale industrielle omsyn.

Kong Harald tok i audiens imot Eirik Kristoffersen på Slottet for å tildela han Krigskorset  i 2011.

Kong Harald tok i audiens imot Eirik Kristoffersen på Slottet for å tildela han Krigskorset i 2011.

Foto: Lise Åserud / NTB

KommentarSamfunn
Morten A. Strøksnes

Baksida av medaljen

Forsvaret og forsvarssjefen har måla seg inn i eit hjørne. Dei nekta for at dei visste at feil mann blei tatt. Så påstår dei at mannen dei tok, uansett må ha vore ein Taliban-leiar.

Når Billy (Vic Carmen Sonne) og Nilo (Silvana Imam) møtest, blir det kjærleik ved første blikk.

Når Billy (Vic Carmen Sonne) og Nilo (Silvana Imam) møtest, blir det kjærleik ved første blikk.

Foto: Norsk Film Distribusjon

FilmMeldingar
Brit Aksnes

Eksplosjonar i hovudet

Ein har ikkje vondt av å utfordra tankemønstera sine, særleg ikkje når det er underhaldande i tillegg.

Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Foto: Ymer Media

FilmMeldingar

Vicky + Viggo

Vicky Krieps slår Viggo Mortensen i den romantiske westernen hans.

Håkon Tveit
Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Foto: Ymer Media

FilmMeldingar

Vicky + Viggo

Vicky Krieps slår Viggo Mortensen i den romantiske westernen hans.

Håkon Tveit

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis