JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Frå matfatetKunnskap

Spekeskinke

Kanskje er tid viktigare enn avstand.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Det er mogleg å sjå at det bur noko godt i desse skinkene.

Det er mogleg å sjå at det bur noko godt i desse skinkene.

Foto: Pxhere.com

Det er mogleg å sjå at det bur noko godt i desse skinkene.

Det er mogleg å sjå at det bur noko godt i desse skinkene.

Foto: Pxhere.com

4334
20201204
4334
20201204

Lytt til artikkelen:

Kva er det dyraste dei har på daglegvarebutikken din? Sånn per kilo, meiner eg? Det er ikkje indrefilet eller hummar eller andre eksklusive råvarer – kiloprisen stig fyrst verkeleg når vara er foredla. Tørkar ein kjøt eller fisk, til dømes, forsvinn det mykje vatn, og det er innanfor å skru opp kiloprisen.

Innanfor visse grenser, i det minste. Eg skal ikkje skryte på meg å ha gått gjennom alle varene i butikken, men eg merkar meg at blant varene med ein kilopris på over 1000 kroner, er det temmeleg mange pakkar med oppskorne spekeskinker frå land på nordsida av Middelhavet – nærare bestemt Spania og Italia. Er dei verde prisen?

Spansk ekspertise

I Spania er dei ekspertar på spekeskinke. Det er ikkje til å kome ifrå, det. Dei lagar mellom anna jamón ibérico, der jamón tyder skinke og ibérico syner til griserasen som vert nytta: svarte, iberiske grisar. Desse grisane har ei heilt spesiell evne til å marmorere feitt i musklane, noko som gjev ei skinke som kan modnast lenge og utvikle mykje smak. Iberico-grisen finst berre i Spania og Portugal, og berre i skogane her får han utnytta heile potensialet sitt: Dei finaste kvalitetane av jamón ibérico er baserte på lår frå grisar som berre har beita – så og seia berre på eikenøtter – i dei spesielle dehesa­skogane dei to landa er kjende for.

Dette gjev ei heilt unik skinke ein ikkje kan lage nokon annan stad i verda. Jamón ibérico, særleg ei som vidare er merkt Black Label eller de bellota – dette er garantien for 100 prosent iberisk gris, utegåande og fôra på 100 prosent eikenøtter – er verd å betale for.

Men det er ikkje ibéricoskinker vi får tak i på Coop Extra. Dei spanske skinkene her er serranoskinker, der prisen ligg på 500–600 kroner per kilo. Dei verkeleg høge kiloprisane er det på dei italienske parmaskinkene til 1100 kroner kiloet.

Kva er dette, og kvifor er skilnaden så stor? Kort fortalt er serrano identisk med spekeskinke. Desse skinkene kan lagast frå kva som helst slags griserase oppdretta med kva som helst slags fôr og driftsmåte. Det vil seie at når ingenting er oppgjeve – slik som her – vil grisen ha gått inne i grisefjøs og ete kraftfôr.

Så vert skinkene salta og modna etter alle kunstens reglar, gjerne temmeleg lenge, for å utvikle mange gode smakar. Det er ingenting i vegen med serranoskinke. Ho er òg merkt med geografisk nemning, eit stempel som syner at det er kvalitetar ved denne produksjonen ein ikkje berre kan ta med seg til ein annan stad. Men like særprega som ibéricoskinka er ho langt ifrå.

Skinke frå ost

Kva med prisvinnaren? Parma er ein region i Italia, og det er her parmaskinka kjem frå. Over 5000 produsentar leverer skinker til modning i konsortiet, og alle skinkene som kjem herfrå, er merkte med ei femtagga stjerne.

Grisane må vere av ein italiensk godkjend rase, men dette inneber fleire ulike rasar. Dei er stort sett haldne innandørs og et ei særleg utvald kraftfôrblanding – ho inneheld mykje mais, og dette skal sette preg på smaken. Nokre stader får grisane òg myse som er til overs etter ysting av Parmigiano-Reggiano – osten som i Noreg er betre kjend som parmesan.

Parmaskinka, sjølv den du kjøper på Coop, inneber handverk, tradisjonar og særpreg i større grad enn serranoskinka gjer. Skal du fyrst ta ein tur til Middelhavet, kan det altså fort lønne seg å svinge innom Italia.

Men er det naudsynt? Dersom hovudpoenget er å få med seg ei god spekeskinke heim, meiner eg? Vi lagar spekeskinke her på berget òg, og sjølv om Coops eigne skinkepakningar ser både tørre og oversalta ut (saltkorna er synlege), er her masse ulikt å velje i. Særleg frå Sunnmøre.

Produsentane Stranda og Tind held nemleg til på Stranda på Sunnmøre, og begge har spesialisert seg på spekemat som er litt ekstra god. Dei tek seg tid, og skinkene får modne lenge. Strandaskinka er nærast ein klassikar, og den italienskinspirerte Coppaskinka til Tinde (laga med minst mogleg salt) er ei ny oppleving som er verd å få med seg.

Ein kunne ynskje seg at vi i Noreg òg eksperimenterte med ulike fôrings- og beiteregime på gris. Kva for spekeskinker kan norske skogar gje oss? Det står att å sjå. Men heldigvis er det mykje godt å sette tennene i medan vi ventar.

Siri Helle

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Lytt til artikkelen:

Kva er det dyraste dei har på daglegvarebutikken din? Sånn per kilo, meiner eg? Det er ikkje indrefilet eller hummar eller andre eksklusive råvarer – kiloprisen stig fyrst verkeleg når vara er foredla. Tørkar ein kjøt eller fisk, til dømes, forsvinn det mykje vatn, og det er innanfor å skru opp kiloprisen.

Innanfor visse grenser, i det minste. Eg skal ikkje skryte på meg å ha gått gjennom alle varene i butikken, men eg merkar meg at blant varene med ein kilopris på over 1000 kroner, er det temmeleg mange pakkar med oppskorne spekeskinker frå land på nordsida av Middelhavet – nærare bestemt Spania og Italia. Er dei verde prisen?

Spansk ekspertise

I Spania er dei ekspertar på spekeskinke. Det er ikkje til å kome ifrå, det. Dei lagar mellom anna jamón ibérico, der jamón tyder skinke og ibérico syner til griserasen som vert nytta: svarte, iberiske grisar. Desse grisane har ei heilt spesiell evne til å marmorere feitt i musklane, noko som gjev ei skinke som kan modnast lenge og utvikle mykje smak. Iberico-grisen finst berre i Spania og Portugal, og berre i skogane her får han utnytta heile potensialet sitt: Dei finaste kvalitetane av jamón ibérico er baserte på lår frå grisar som berre har beita – så og seia berre på eikenøtter – i dei spesielle dehesa­skogane dei to landa er kjende for.

Dette gjev ei heilt unik skinke ein ikkje kan lage nokon annan stad i verda. Jamón ibérico, særleg ei som vidare er merkt Black Label eller de bellota – dette er garantien for 100 prosent iberisk gris, utegåande og fôra på 100 prosent eikenøtter – er verd å betale for.

Men det er ikkje ibéricoskinker vi får tak i på Coop Extra. Dei spanske skinkene her er serranoskinker, der prisen ligg på 500–600 kroner per kilo. Dei verkeleg høge kiloprisane er det på dei italienske parmaskinkene til 1100 kroner kiloet.

Kva er dette, og kvifor er skilnaden så stor? Kort fortalt er serrano identisk med spekeskinke. Desse skinkene kan lagast frå kva som helst slags griserase oppdretta med kva som helst slags fôr og driftsmåte. Det vil seie at når ingenting er oppgjeve – slik som her – vil grisen ha gått inne i grisefjøs og ete kraftfôr.

Så vert skinkene salta og modna etter alle kunstens reglar, gjerne temmeleg lenge, for å utvikle mange gode smakar. Det er ingenting i vegen med serranoskinke. Ho er òg merkt med geografisk nemning, eit stempel som syner at det er kvalitetar ved denne produksjonen ein ikkje berre kan ta med seg til ein annan stad. Men like særprega som ibéricoskinka er ho langt ifrå.

Skinke frå ost

Kva med prisvinnaren? Parma er ein region i Italia, og det er her parmaskinka kjem frå. Over 5000 produsentar leverer skinker til modning i konsortiet, og alle skinkene som kjem herfrå, er merkte med ei femtagga stjerne.

Grisane må vere av ein italiensk godkjend rase, men dette inneber fleire ulike rasar. Dei er stort sett haldne innandørs og et ei særleg utvald kraftfôrblanding – ho inneheld mykje mais, og dette skal sette preg på smaken. Nokre stader får grisane òg myse som er til overs etter ysting av Parmigiano-Reggiano – osten som i Noreg er betre kjend som parmesan.

Parmaskinka, sjølv den du kjøper på Coop, inneber handverk, tradisjonar og særpreg i større grad enn serranoskinka gjer. Skal du fyrst ta ein tur til Middelhavet, kan det altså fort lønne seg å svinge innom Italia.

Men er det naudsynt? Dersom hovudpoenget er å få med seg ei god spekeskinke heim, meiner eg? Vi lagar spekeskinke her på berget òg, og sjølv om Coops eigne skinkepakningar ser både tørre og oversalta ut (saltkorna er synlege), er her masse ulikt å velje i. Særleg frå Sunnmøre.

Produsentane Stranda og Tind held nemleg til på Stranda på Sunnmøre, og begge har spesialisert seg på spekemat som er litt ekstra god. Dei tek seg tid, og skinkene får modne lenge. Strandaskinka er nærast ein klassikar, og den italienskinspirerte Coppaskinka til Tinde (laga med minst mogleg salt) er ei ny oppleving som er verd å få med seg.

Ein kunne ynskje seg at vi i Noreg òg eksperimenterte med ulike fôrings- og beiteregime på gris. Kva for spekeskinker kan norske skogar gje oss? Det står att å sjå. Men heldigvis er det mykje godt å sette tennene i medan vi ventar.

Siri Helle

Parmaskinka, sjølv den du kjøper på Coop, inneber handverk, tradisjonar og særpreg.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Ordskifte

En utilstrekkelig langtidsplan

Vi har større og mer fundamentale sårbarheter enn noen gang før som nasjon, samtidig som vi er dårligere forberedt enn på lenge.

RobertMood
Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Robert Mood er tidlegare generalmajor og har mellom anna vore generalinspektør for Hæren.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

Ordskifte

En utilstrekkelig langtidsplan

Vi har større og mer fundamentale sårbarheter enn noen gang før som nasjon, samtidig som vi er dårligere forberedt enn på lenge.

RobertMood
Karina (Berda Larsen) lèt seg ikkje tulle med av den sjølvmedlidande dansken Jan (Emil Johnsen).

Karina (Berda Larsen) lèt seg ikkje tulle med av den sjølvmedlidande dansken Jan (Emil Johnsen).

Foto: Mer Film

FilmMeldingar
Håkon Tveit

Kalak: «Norske Emil Johnsen ber hovudrolla glitrande med stundom sår framtoning som naiv innflyttar.»

Dei siste par åra har den norske bonden fått kjenne konsekvensane av å produsere i eit system der utgiftene er styrte av marknaden, medan inntektene er styrte av politikarane, skriv Siri Helle.

Dei siste par åra har den norske bonden fått kjenne konsekvensane av å produsere i eit system der utgiftene er styrte av marknaden, medan inntektene er styrte av politikarane, skriv Siri Helle.

Foto: Heiko Junge / NTB

Kommentar
Siri Helle

Effektivisering er ikkje berginga

Korleis gje bønder rettferdig inntekt når dei framleis skal vere sjølvstendig næringsdrivande?

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Foto: Thomas Lohnes / NTB

IntervjuSamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Paven midt imot

Alle lèt til å misforstå kvarandre i kjønnsdebatten. Judith Butler blir både dyrka og demonisert av folk som ikkje har lese eit ord av bøkene hen skriv.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Alle foto: Svein Gjerdåker

ReportasjeFeature

Sau

Noko om sauedrift i Noreg og Wales.

Svein Gjerdåker
Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Saueauksjon i Machynlleth i Wales.

Alle foto: Svein Gjerdåker

ReportasjeFeature

Sau

Noko om sauedrift i Noreg og Wales.

Svein Gjerdåker

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis