JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

DiktetKunnskap

Diktet: Birgit Nissen

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen

Foto via Wikimedia Commons

Foto via Wikimedia Commons

2731
20240119
2731
20240119

Den 6. oktober 1943 blei 26 norske motstandskvinner sende frå Grini til konsentrasjonsleiren Ravensbrück med skipet «Monte Rosa». Ei av desse var Birgit Nissen (1899–1945).

Ho hadde blitt arrestert første gong i oktober 1942 for «tyskfiendtleg verksemd» med illegale aviser, men slapp fri etter nokre veker. Ho blei arrestert for andre gong den 1. juni 1943, overført frå Bredtveit til Grini fangeleir 6. juni og altså send vidare til Ravensbrück den 6. oktober. Lise Børsum skriv om Nissen i Fange i Ravensbrück (1983): «et fint menneske. (…) Kunnskapsrik og belest spredte hun håp rundt seg».

Birgit Nissen hadde bakgrunn som journalist frå ulike blad og tidsskrift på 1920-talet, og ho var ein periode tilsett hjå Gustav Vigeland for å katalogisere tresnitta hans. Utover 1930-talet var ho «fri journalist i arbeidarpressa» og aktiv i Kvinneligaen for Fred og Frihet. Saman med Lise Lindbæk og Gerda Grepp var ho ei av «få, men sterke kvinner» som markerte seg med skarp penn mot den gryande fascismen, som pressehistorikaren Rune Ottosen skriv. Ho rakk òg å gjere ein innsats som kommunepolitikar for Arbeidarpartiet før andre verdskrigen braut laus.

Aschehoug gav i 1949 ut ei posthum samling med dikt av Birgit Nissen som for det meste skal ha vore skrivne dei første åra av krigen. Dikta hennar er prega av tidsånda, utan å vere eintydig agitatoriske. Diktet «I biblioteket» er heller ikkje noka enkel lovprising av biblioteket som eit fyrtårn for den frie tanken, men dei tilsynelatande tause og anonyme granitolinnbundne bøkene står likevel framfor eg-personen som eit vern mot larmen og dei ville straumane der ute – som eit stille vern mot vald.

På veg heim frå Ravensbrück med Dei kvite bussane blei ho smitta med tyfus; ho blei innlagd på Helsingborg epidemisjukehus då ho kom til Sverige, og døydde der etter fire dagar, 29. april 1945.

Cathrine Strøm

I biblioteket

Du står ved bøkenes hyller,

og ser gjennom vinduets rute,

og tenker våken og lidelsesblek

på byens strøm derute,

på hender som treller og tryller

i livets fabellek.

De står her bøkenes rekker, rad på rad,

i blått og grått, i bleke farver

i skumringens kjølige time.

Du stod der og tenkte,

din tenknings lys er stille som disse bøkene nå,

beskjedent som de er beskjedne

mot dagens larm utenfor disse murer.

Du stod og tenkte,

din tenkning går maktløs og redd

frem gjennom sinnets farlige strømmer,

frem gjennom verdens farlige strømmer,

den har vel sitt lys, men den kan ikke se.

Og ingen råder, og ingen forstår,

og ingen forstår hvor et sinn kan vilt forvandles,

hvor kamp i de ville strømmer

forgifter og dreper år efter år

med sin hundelarm, med sin ville larm.

Kan tanken få makt til å se?

Birgit Nissen

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Den 6. oktober 1943 blei 26 norske motstandskvinner sende frå Grini til konsentrasjonsleiren Ravensbrück med skipet «Monte Rosa». Ei av desse var Birgit Nissen (1899–1945).

Ho hadde blitt arrestert første gong i oktober 1942 for «tyskfiendtleg verksemd» med illegale aviser, men slapp fri etter nokre veker. Ho blei arrestert for andre gong den 1. juni 1943, overført frå Bredtveit til Grini fangeleir 6. juni og altså send vidare til Ravensbrück den 6. oktober. Lise Børsum skriv om Nissen i Fange i Ravensbrück (1983): «et fint menneske. (…) Kunnskapsrik og belest spredte hun håp rundt seg».

Birgit Nissen hadde bakgrunn som journalist frå ulike blad og tidsskrift på 1920-talet, og ho var ein periode tilsett hjå Gustav Vigeland for å katalogisere tresnitta hans. Utover 1930-talet var ho «fri journalist i arbeidarpressa» og aktiv i Kvinneligaen for Fred og Frihet. Saman med Lise Lindbæk og Gerda Grepp var ho ei av «få, men sterke kvinner» som markerte seg med skarp penn mot den gryande fascismen, som pressehistorikaren Rune Ottosen skriv. Ho rakk òg å gjere ein innsats som kommunepolitikar for Arbeidarpartiet før andre verdskrigen braut laus.

Aschehoug gav i 1949 ut ei posthum samling med dikt av Birgit Nissen som for det meste skal ha vore skrivne dei første åra av krigen. Dikta hennar er prega av tidsånda, utan å vere eintydig agitatoriske. Diktet «I biblioteket» er heller ikkje noka enkel lovprising av biblioteket som eit fyrtårn for den frie tanken, men dei tilsynelatande tause og anonyme granitolinnbundne bøkene står likevel framfor eg-personen som eit vern mot larmen og dei ville straumane der ute – som eit stille vern mot vald.

På veg heim frå Ravensbrück med Dei kvite bussane blei ho smitta med tyfus; ho blei innlagd på Helsingborg epidemisjukehus då ho kom til Sverige, og døydde der etter fire dagar, 29. april 1945.

Cathrine Strøm

I biblioteket

Du står ved bøkenes hyller,

og ser gjennom vinduets rute,

og tenker våken og lidelsesblek

på byens strøm derute,

på hender som treller og tryller

i livets fabellek.

De står her bøkenes rekker, rad på rad,

i blått og grått, i bleke farver

i skumringens kjølige time.

Du stod der og tenkte,

din tenknings lys er stille som disse bøkene nå,

beskjedent som de er beskjedne

mot dagens larm utenfor disse murer.

Du stod og tenkte,

din tenkning går maktløs og redd

frem gjennom sinnets farlige strømmer,

frem gjennom verdens farlige strømmer,

den har vel sitt lys, men den kan ikke se.

Og ingen råder, og ingen forstår,

og ingen forstår hvor et sinn kan vilt forvandles,

hvor kamp i de ville strømmer

forgifter og dreper år efter år

med sin hundelarm, med sin ville larm.

Kan tanken få makt til å se?

Birgit Nissen

Emneknaggar

Fleire artiklar

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

ReportasjeFeature

Om å snuble inn i ein framand kultur

Vi hadde høyrt Manu Dibango spele under Mela-festivalen på Rådhusplassen i Oslo. Det var freistande å følgje sporet hans attende til Kamerun.

Øyvind Pharo
Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

Etter ein betre middag blei det jam i gardsrommet. Frå venstre Zala Zulu og Deko Ébongué.

ReportasjeFeature

Om å snuble inn i ein framand kultur

Vi hadde høyrt Manu Dibango spele under Mela-festivalen på Rådhusplassen i Oslo. Det var freistande å følgje sporet hans attende til Kamerun.

Øyvind Pharo
Statsminister Jonas Gahr Støre helsar på mannskapet ombord kystvaktskipet KV Bjørnøya som ligg til kai i Oslo, etter å ha lagt fram langtidsplanen for Forsvaret.

Statsminister Jonas Gahr Støre helsar på mannskapet ombord kystvaktskipet KV Bjørnøya som ligg til kai i Oslo, etter å ha lagt fram langtidsplanen for Forsvaret.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

Leiar
Svein Gjerdåker

Store utfordringar for Forsvaret

Statsminister Jonas Gahr Støre burde vore tydeleg på at planen for Forsvaret er ambisiøs og særs krevjande.

Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Foto: Mario Anzuoni / Reuters / NTB

MusikkMeldingar
Rasmus Hungnes

Keisam radiokanal

Beyoncés åttande er ei langdryg smørje.

NTNU hovedbygget i Trondheim

NTNU hovedbygget i Trondheim

Foto: Gorm Kallestad / NTB

MusikkKultur

Sure tonar i Trondheim

Trass i skrikande mangel på organistar stogga NTNU opptaket til bachelorstudiet i kyrkjemusikk. Fleire søkjarar hadde alt prøvespelt.

Jan H. Landro
NTNU hovedbygget i Trondheim

NTNU hovedbygget i Trondheim

Foto: Gorm Kallestad / NTB

MusikkKultur

Sure tonar i Trondheim

Trass i skrikande mangel på organistar stogga NTNU opptaket til bachelorstudiet i kyrkjemusikk. Fleire søkjarar hadde alt prøvespelt.

Jan H. Landro

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis