JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

DiktetKunnskap

Diktarar som hadde kontakt med Olav Nygard

Foto: Pål Kluften / Maihaugen / Digitalt Museum

DiktetKunnskap

Diktarar som hadde kontakt med Olav Nygard

Foto: Pål Kluften / Maihaugen / Digitalt Museum

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
2716
20240607
2716
20240607

Eg held fram med diktarar som hadde kontakt med Olav Nygard. Då Olav Nygard gjekk på Møre folkehøgskule i Ørsta (vinteren 1904–5 og 1907–8), hadde han dølen Olav Aasmundstad (1850–1925) som lærar. Ein annan diktar som gjekk på folkehøgskulen, Henrik Rytter, har fortalt son sin, Olav Rytter, kor inspirerande Aasmundstad var.

Han las opp drama av Shakespeare, i svensk eller dansk attdikting. Eit høgdepunkt for elevane, fortel Olav Rytter, var når Aasmundstad «steig ut i ringen, kvassøygd og skjeggfager, og stemde i med ‘Ormen lange’». Dette står å lesa i etterordet til Dikt i samling av Henrik Rytter. I dag finst det eit museum om Aasmundstad på Kvikne i Nord-Fron, der han budde på slutten av livet.

Olav Nygard hadde både interessa for norrøn litteratur og særleg for Shakespeare med seg igjennom heile livet. Det lange, omfattande diktet «Shakespeare» går truleg attende til drama-opplesingane til Aasmundstad. Det same gjeld passasjar i diktet «Wergeland», der Nygard fortel korleis diktaren sprang fram or den «norrøna-urdraumen».

Olav Aasmundstad stod for den fyrste omsetjinga av ei islandsk ættesoge til landsmål: Njaala: elder Soga um Njaal Torgeirson og sønerne hans (1896–97). Ved sida av står attdiktinga hans av det kjende «Darradarljod» i Njålssoga. Diktet er i fornyrdislag og har bokstavrim som bind saman verslinene. Aasmundstad overdriv bokstavrimet i visse liner, men som fyrste freistnad på omsetjing av norrøn dikting til nynorsk er det likevel eit godt arbeid.

«Darradarljod» – «spjot-vers» – fortel om eit slag nær Dublin i 1014, der den irske kongen Brian Boru fall. I Njålssoga heiter det at ein mann såg tolv valkyrjer som vov ein vev av mennesketarmar, medan dei sa fram dette kvedet som varsla mannefall og blodspille.Den anonyme skalden brukar vevstolen metaforisk: Renninga er tarmar, og veven som heng ned frå ein bom (reven), har hovudskallar som steinar (kljåsteinar). Skeia til å slå veven med er blodige sverd. Det er ikkje triveleg lesnad, men er i ekte vikingånd.

Ronny Spaans

Darradarljod

Varpa er veven
som valfall bodar:
or breie rev-skyi
regner blodet.
Høgt heng den graae
herfolk-veven,
varpet ventande
raudan veften,
den i me fyller,
Odins møyar.

Den veven er varpa
med varp av tarmar,
med hovud av menner
harddrøgt spana;
skafti er spjot med
sveite maala;
jarna er reven,
rælarne piler;
med sverdom me slaa skal
sigerveven.

(…)

Attdikta frå norrønt av Olav Aasmundstad

Varp = renning i veven, altså trådane som går i lengderetninga i ein vev; valfall = mannefall; valen er dei falne, dei som er valde av Odin eller valkyrjene. Bodar = varslar; rev-skyi = veven; sveite = blod; ræl = pinne
til å greie trådane i veven.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Eg held fram med diktarar som hadde kontakt med Olav Nygard. Då Olav Nygard gjekk på Møre folkehøgskule i Ørsta (vinteren 1904–5 og 1907–8), hadde han dølen Olav Aasmundstad (1850–1925) som lærar. Ein annan diktar som gjekk på folkehøgskulen, Henrik Rytter, har fortalt son sin, Olav Rytter, kor inspirerande Aasmundstad var.

Han las opp drama av Shakespeare, i svensk eller dansk attdikting. Eit høgdepunkt for elevane, fortel Olav Rytter, var når Aasmundstad «steig ut i ringen, kvassøygd og skjeggfager, og stemde i med ‘Ormen lange’». Dette står å lesa i etterordet til Dikt i samling av Henrik Rytter. I dag finst det eit museum om Aasmundstad på Kvikne i Nord-Fron, der han budde på slutten av livet.

Olav Nygard hadde både interessa for norrøn litteratur og særleg for Shakespeare med seg igjennom heile livet. Det lange, omfattande diktet «Shakespeare» går truleg attende til drama-opplesingane til Aasmundstad. Det same gjeld passasjar i diktet «Wergeland», der Nygard fortel korleis diktaren sprang fram or den «norrøna-urdraumen».

Olav Aasmundstad stod for den fyrste omsetjinga av ei islandsk ættesoge til landsmål: Njaala: elder Soga um Njaal Torgeirson og sønerne hans (1896–97). Ved sida av står attdiktinga hans av det kjende «Darradarljod» i Njålssoga. Diktet er i fornyrdislag og har bokstavrim som bind saman verslinene. Aasmundstad overdriv bokstavrimet i visse liner, men som fyrste freistnad på omsetjing av norrøn dikting til nynorsk er det likevel eit godt arbeid.

«Darradarljod» – «spjot-vers» – fortel om eit slag nær Dublin i 1014, der den irske kongen Brian Boru fall. I Njålssoga heiter det at ein mann såg tolv valkyrjer som vov ein vev av mennesketarmar, medan dei sa fram dette kvedet som varsla mannefall og blodspille.Den anonyme skalden brukar vevstolen metaforisk: Renninga er tarmar, og veven som heng ned frå ein bom (reven), har hovudskallar som steinar (kljåsteinar). Skeia til å slå veven med er blodige sverd. Det er ikkje triveleg lesnad, men er i ekte vikingånd.

Ronny Spaans

Darradarljod

Varpa er veven
som valfall bodar:
or breie rev-skyi
regner blodet.
Høgt heng den graae
herfolk-veven,
varpet ventande
raudan veften,
den i me fyller,
Odins møyar.

Den veven er varpa
med varp av tarmar,
med hovud av menner
harddrøgt spana;
skafti er spjot med
sveite maala;
jarna er reven,
rælarne piler;
med sverdom me slaa skal
sigerveven.

(…)

Attdikta frå norrønt av Olav Aasmundstad

Varp = renning i veven, altså trådane som går i lengderetninga i ein vev; valfall = mannefall; valen er dei falne, dei som er valde av Odin eller valkyrjene. Bodar = varslar; rev-skyi = veven; sveite = blod; ræl = pinne
til å greie trådane i veven.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Foto: Seacia Pavao / Focus Features LLC

FilmMeldingar

Armert film

JEREVAN: Filmfestivalen i den armenske hovudstaden Jerevan er like kontrastfull som byen.

Håkon Tveit
Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Foto: Seacia Pavao / Focus Features LLC

FilmMeldingar

Armert film

JEREVAN: Filmfestivalen i den armenske hovudstaden Jerevan er like kontrastfull som byen.

Håkon Tveit
Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Foto: Terje Tøgard / Orfeus

BokMeldingar
Gjert Vestrheim

Ein milepåle i europeisk bokhistorie

Hartmann Schedels verdshistorie, som vart trykt i Nürnberg i 1493, er mor til alle salongbordbøker.

Jubileumsfeiring for Kristenretten på Moster i år.

Jubileumsfeiring for Kristenretten på Moster i år.

Foto: Silje Katrine Robinson / NTB

Ordskifte
Eivor Andersen Oftestad

Fordommar på leseglasa

Det finst sjølvsagt nestekjærleik både i andre kulturar enn den kristne og hos folk som «ikkje trur» at mennesket er skapt i Guds bilete.

Gunnar Stubseid.

Gunnar Stubseid.

Foto: Stubseid.no

MinneordSamfunn
Hallvard T. Bjørgum

Gunnar Stubseid

(1948­–2024)

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

Foto: Toby Melville / Reuters / NTB

Samfunn

Røyster tel, valsystemet avgjer

Ikkje mange fleire britar røysta Labour i Storbritannia i år enn i 2019. Men røystene fordelte seg annleis. Det gav eit maktskifte.

Bernt Hagtvet
I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

I den fyrste talen Keir Starmer heldt framfor Downing Street nr. 10, var han visjonær og energisk som få.

Foto: Toby Melville / Reuters / NTB

Samfunn

Røyster tel, valsystemet avgjer

Ikkje mange fleire britar røysta Labour i Storbritannia i år enn i 2019. Men røystene fordelte seg annleis. Det gav eit maktskifte.

Bernt Hagtvet

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis