JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Kunnskap

Diktet

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
3005
20230804

Hexaëmeron (utdrag)

Fru Venus Kober-klar, i trede Loft hun skinner,

Naar hun Lius-blank opgaaer, oc Soolen eftertriner,

Hun kaldis Morgenstiern: Men er hun Soolens terne,

Som efter Soolen gaaer, hun heder Aften-stierne.

Timantes skildrer dig saa klæd som du est baaren,

Thi hvo som elsker dig blîr nøgen oc forlaaren,

Din røøde-roosen-krantz vel mangen helt bedaarer,

Thi Amor Sucker-sød, som Roosen snart forfarer,

At hver skal tænk’ oc tro, du est en kræsen Frue,

Dig Fugl ej kommer nær, foruden hviden Due.

Dit Zither du vel slaaer, de Charites omspringe,

Det mindre fare hâer at dantze for en Klinge.

Du malis paa et Haf med dine Lemmer hvide,

Thi hvo dig holder af, kand snarlig Skifbrud lide.

Anders Arrebo

Ordforklåringar: trede Loft = den tredje himmelsfæren, der Venus held til, ifylgje eldre astronomi; thi = for; hvo = han/ho som; forfare = erfare; Zither = sitar; hâer = har; malis = målast.

3005
20230804

Hexaëmeron (utdrag)

Fru Venus Kober-klar, i trede Loft hun skinner,

Naar hun Lius-blank opgaaer, oc Soolen eftertriner,

Hun kaldis Morgenstiern: Men er hun Soolens terne,

Som efter Soolen gaaer, hun heder Aften-stierne.

Timantes skildrer dig saa klæd som du est baaren,

Thi hvo som elsker dig blîr nøgen oc forlaaren,

Din røøde-roosen-krantz vel mangen helt bedaarer,

Thi Amor Sucker-sød, som Roosen snart forfarer,

At hver skal tænk’ oc tro, du est en kræsen Frue,

Dig Fugl ej kommer nær, foruden hviden Due.

Dit Zither du vel slaaer, de Charites omspringe,

Det mindre fare hâer at dantze for en Klinge.

Du malis paa et Haf med dine Lemmer hvide,

Thi hvo dig holder af, kand snarlig Skifbrud lide.

Anders Arrebo

Ordforklåringar: trede Loft = den tredje himmelsfæren, der Venus held til, ifylgje eldre astronomi; thi = for; hvo = han/ho som; forfare = erfare; Zither = sitar; hâer = har; malis = målast.

Det er få store diktarar i den dansknorske litteraturen på 1600-talet. Men det er ein poet som med føremon kan få større plass i norsk litteraturhistorie. Det er Anders Arrebo (1587–1637), som er kalla «den danske diktekunstens far». Det er fordi han tok i bruk ein rytme basert på eit aksentuerande prinsipp – inspirert av romersk metrikk. Det er ser vi rytmeskjemaet i utdraget, i versemålet aleksandrinar. Det meste kjende verket hans, Hexaëmeron (skrive i 1630-åra, men utgjeve posthumt i 1661), tyder «seks dagar». Det er ei hylling av Guds skaparverk. Verket er ei fri attdikting av franskmannen Guillaume Du Bartas’ La Sepmaine; men Arrebo nytta i hovudsak ei nederlandsk attdikting av dette verket, av Zacharias Heyns.

Arrebo kan òg kallast den norske diktekunstens far, ikkje berre fordi vi den gong høyrde til den dansknorske felleskulturen, men òg fordi Arrebo hadde eit spesielt tilhøve til Noreg. Han var biskop i Trondheim (1618–1622), før han vart dømd frå embetet på grunn av misunning og ryktespreiing. Det originale i Hexaëmeron ligg nettopp i det norske stoffet i boka. Arrebo gjorde ei reise til Nord-Noreg, landsdelen gjorde eit uutsletteleg inntrykk på han, og han tok inn drøftingar av landsdelen gjennom heile verket.

Dette kjem eg attende til neste gong eg skriv i denne spalta. Her siterer eg ein passasje frå den andre skapingsdagen, om skapinga av himmelen, der planeten Venus står i sentrum. Arrebo skildrar henne både som aftan- og som morgonstjerne og viser til den klassiske målaren Timantes. Det er hovudsakleg den sanselege gudinna Venus diktaren tiltalar. Fargane hennar er roseraudt og kvitt, ho har kontakt med Amor og venleiksgudinnene kharitene. Ho er så forførande og farleg at folk kan lide «skifbrud», skipbrot – det må nok forståast i overført tyding.

Jamvel om det er tale om eit kristeleg verk, ser vi kor rikt dette renessanseverket er på tilvisingar til klassisk mytologi og kultur. Passasjen peikar på ein kvalitet ved Hexaëmeron – det er eit livsglad og feirande dikt, langt frå den mørke tonen i mange vers seinare i hundreåret.

Ronny Spaans

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Det er få store diktarar i den dansknorske litteraturen på 1600-talet. Men det er ein poet som med føremon kan få større plass i norsk litteraturhistorie. Det er Anders Arrebo (1587–1637), som er kalla «den danske diktekunstens far». Det er fordi han tok i bruk ein rytme basert på eit aksentuerande prinsipp – inspirert av romersk metrikk. Det er ser vi rytmeskjemaet i utdraget, i versemålet aleksandrinar. Det meste kjende verket hans, Hexaëmeron (skrive i 1630-åra, men utgjeve posthumt i 1661), tyder «seks dagar». Det er ei hylling av Guds skaparverk. Verket er ei fri attdikting av franskmannen Guillaume Du Bartas’ La Sepmaine; men Arrebo nytta i hovudsak ei nederlandsk attdikting av dette verket, av Zacharias Heyns.

Arrebo kan òg kallast den norske diktekunstens far, ikkje berre fordi vi den gong høyrde til den dansknorske felleskulturen, men òg fordi Arrebo hadde eit spesielt tilhøve til Noreg. Han var biskop i Trondheim (1618–1622), før han vart dømd frå embetet på grunn av misunning og ryktespreiing. Det originale i Hexaëmeron ligg nettopp i det norske stoffet i boka. Arrebo gjorde ei reise til Nord-Noreg, landsdelen gjorde eit uutsletteleg inntrykk på han, og han tok inn drøftingar av landsdelen gjennom heile verket.

Dette kjem eg attende til neste gong eg skriv i denne spalta. Her siterer eg ein passasje frå den andre skapingsdagen, om skapinga av himmelen, der planeten Venus står i sentrum. Arrebo skildrar henne både som aftan- og som morgonstjerne og viser til den klassiske målaren Timantes. Det er hovudsakleg den sanselege gudinna Venus diktaren tiltalar. Fargane hennar er roseraudt og kvitt, ho har kontakt med Amor og venleiksgudinnene kharitene. Ho er så forførande og farleg at folk kan lide «skifbrud», skipbrot – det må nok forståast i overført tyding.

Jamvel om det er tale om eit kristeleg verk, ser vi kor rikt dette renessanseverket er på tilvisingar til klassisk mytologi og kultur. Passasjen peikar på ein kvalitet ved Hexaëmeron – det er eit livsglad og feirande dikt, langt frå den mørke tonen i mange vers seinare i hundreåret.

Ronny Spaans

Fleire artiklar

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Foto via Wikimedia Commons

KunnskapFeature
Arve Nilsen

Skjelpadder

Etter at menneska klatra ned frå trea og oppover på næringskjeda, har nok mange skjelpadder blitt fanga og hamna i gryta.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Samfunn
Per Anders Todal

Politiske signalfeil

Det er mange grunnar til at toget ikkje går når det skal i Noreg. Her er nokre av dei.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Sofie May Rånes

Det veikaste leddet i legemiddelkjeda

Europeiske land bør samarbeide for å sikre forsyninga av legemiddel, seier professor Marianne Jahre.

KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen
KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis