Oransje kruttønne

– Or er meir enn berre dårleg ved, sa den røynde snikkarmeisteren Eystein Hjelme. Eg bestemte meg for å ta han på ordet og starta jakta på alternativ nytteverdi.

Emnet av svartor som skulle nyttast til hoggestabbe, dreia Ståle Aklestad til to vakre bollar. Dette er eit av dei best likte treslaga til kunstnaren.

Reportasje

Publisert Sist oppdatert

Lukta av eksos frå totaktsbensin har fylt nasen min mykje av livet. Eg driv nemleg eit hogstføretak og dyrkar ein spesiell kjærleik til hardtre: bøk, eik, alm og så bortetter. Dersom kunden ynskjer å fjerne eit tre som ikkje høyrer til kategorien, er eg rask med å finne meg eit anna oppdrag.

For motorsagene mine har vorte større med åra. Det er eit nederlag kvar gong den gode venninna mi Stihl 500i vert ståande ubrukt. Eg kan ikkje nytte ho på småkratt. Det vert som å skyte sporv med kanon. Dessutan er handtaket oppvarma – ein funksjon dei eldre sagene mine manglar. Eg har vorte vand med denne luksusen. For helvete er ein kald plass og ikkje ein varm. Tvilar du, kan du spørje hogstmennene frå Finnskogen.

Det er derfor ikkje rart at or, eller «åre», som vi seier på Sunnmøre, ikkje er nokon favoritt hjå meg. Brennverdien er låg, veden billig. Gråor veg berre 360 kg per kubikkmeter i absolutt tørr tilstand. Svartora har noko betre tettleik, men heller ikkje ho er noko å skrive heim om. Kjøper du blandingsved, kan du vere sikker på at sekken er full av or. Er du ekstra heldig, er han fuktig og freser i det du prøver å setje fyr på skiten.

I samband med ein reportasje som stod på trykk i Dag og Tid, besøkte eg snikkarmeister Eystein Hjelme. Vi vart sitjande og prate. Det spesielle var at auga mine stadig vekk vart trekte mot panelet i kjellarstova, lik ein magnet som klistrar seg fast på kjøleskapsdøra. Veggene regelrett glinsa og var eit imponerande syn. Hjelme forstod at eg var nyfiken, og sa:

– Or er meir enn dårleg ved, Jakob.

Han heldt fram med å fortelje at dei eldre kalla or for det nordiske svaret på mahogni. Særleg viktig var oren i krigsåra, då tilgangen på eksotiske treslag var knapp. For å syne dei unike eigenskapane til treslaget fjerna Hjelme eit bilete som hang på veggen. Slik fekk eg sjå at fargen på treverket ikkje var påverka av lyset, og at veggen derfor var like lysekte førti år etter at han vart bygd.

Digital tilgang – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.


Eller kjøp eit anna abonnement