JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

MatFeature

Sopp­bonanza

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Foto: Dagfinn Nordbø

Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Toast med krema kantarell, fåresopp, grønkål og gruyére.

Foto: Dagfinn Nordbø

4487
20230915

Kantarell

Han er vanleg i Noreg nord til Nordland, men finst òg i Troms og Finnmark.

I Sør-Noreg er det mogleg å finne rikeleg med kantarell heilt opp til 700–800 meters høgd, men i nord veks han ikkje like høgt.

Kantarell trivst godt i eldre granskog og bjørkeskog og langs opptrakka stiar. Hovudsesongen er frå juni til oktober.

Kjelde: Wikipedia

4487
20230915

Kantarell

Han er vanleg i Noreg nord til Nordland, men finst òg i Troms og Finnmark.

I Sør-Noreg er det mogleg å finne rikeleg med kantarell heilt opp til 700–800 meters høgd, men i nord veks han ikkje like høgt.

Kantarell trivst godt i eldre granskog og bjørkeskog og langs opptrakka stiar. Hovudsesongen er frå juni til oktober.

Kjelde: Wikipedia

Det er ikkje måte på sopp no. Det er sopp overalt. To mann frå den lokale baren min gjekk ut i skogen og plukka 15 kilo på to timar. Dei klarte ikkje å bere meir. I sosiale medium er det så gult at du lurer på om det er noko feil med fargane på dataskjermen. Ein vert nesten gul på fingrane av å skrolle seg gjennom alle dei bognande korgene og bøttene.

Naturen er gåvmild etter så mykje regn. Ikkje berre det – eg er freista til å tru at han gjer narr av oss, for kva skal vi bruke all soppen til? Mengdene er jo av så bibelske dimensjonar at folk kan tette hyttetaket med kantarell. Murar du peis eller støttemur, kan du halvblande mørtelen med fåresopp og spare ein bråte med pengar.

Det beste er likevel å bruke soppen til matauk. Ein sopptørkar er ikkje kostbar, for nokre hundrelappar får du ein heilt brukbar ein. Har du ikkje plass til enda eit elektrisk remedium, kan du tørke soppen på anna vis: Legg han utover på matpapir (inntil fire brett om gongen) i steikeomnen. Sett temperaturen til 40 gradar og dytt ei tresleiv i døra så fukta kjem ut.

Lat så dette stå eit par døgn og legg soppen på glas. Når du har tørka sopp i hus, kan han brukast i stuing og herlege gryter gjennom heile vinteren. Spesielt steinsopp gir særs god og smakfull kraft når du dehydrerer han. Tøm kokande vatn over soppen og la det stå ein tjue minutts tid. Så er soppen klar til bruk, men du kan også legge tørka sopp direkte i gryta, til dømes når du langkokar høgrygg med lauk og raudvin i boef bourgignon.

Tørka sopp kan du lage soppsalt av: Prøv med halvparten av kvar av maldonsalt og tørka steinsopp i kaffikverna. Ei anna magisk sak du kan gjere med tørka steinsopp, er å male han fint i kaffikverna. Så brukar du det finmåla resultatet, til dømes ei matskei, som smakssettar i saus eller suppe.

Dehydrerer du den tørka soppen, er steinsoppkrafta uvurderleg i supper og sausar. Kantarellkraft er også fine saker. Hugs – uansett type sopp – å sile krafta godt av i fint dørslag, tesil eller klede, så det ikkje kjem sand og boss med. Soppen kjem jo frå skogbotnen.

Blant dei mest uslåelege rettane med sopp er kantarell på toast. Dette er mat for kongar og dronningar. På biletet kan du sjå korleis den lokale baren min lagar han: Rist surdeigsbrød lett i panne eller brødristar. Legg kantarellen grovhakka i tørr panne og få ut det meste av fukta. Så har du i finhakka sjalottlauk og smør.

I ei anna panne svisjar du grønkål eller spinat i eit halvt minutt. Så kremar du soppblandinga med litt fløyte eller crème frâiche og smakar til med salt og pepar. Legg soppen på toasten, ha over det grøne og grovriv rikeleg med hard ost på toppen, til dømes gruyére, parmesan eller ein norsk hardost som vellagra Holtefjell eller Fanaost.

Dei mindre soppane er på ingen måte mindre smakfulle. Lag gjerne denne fine suppa av ein liter traktkantarell (eller fire desiliter djupfosne): Skjer soppen i bitar. Ha litt smør i kjelen og la soppen koke med eit par minutt. Strø over éi­ til to matskeier kveitemjøl og rør godt om.

Spe med ein liter kraft, gjerne soppkraft eller kylling-/hønsekraft om du har, men annan buljong er lov. Rør heile tida. Så smakar du til med litt tomatpuré og ein god klatt blåmuggost. Enten du går for Norzola, Gorgonzola, Blå Castello, Selbu eller Kraftkar, vil det gi eit raffinert løft til suppa.

Dette lar du koke i ti minutt, og til slutt toppar du meisterverket med ein halv boks kremfløyte og ein god skvis sitronsaft. Med litt hakka bladpersille over vert dette ei både vakker og velsmakande suppe.

Du kan òg lage din eigen vri på kjøtkaker, no som kjøtdeigen kostar skjorta og buksa og slipset og trusa og meir til: Hakk ein lauk og fire desiliter dampa sopp. Bland ein desiliter brødrasp med om lag like mykje fløyte. Så blandar du det saman med 400 gram kjøtdeig og smakar til med salt, pepar og urter du likar.

Form kjøtkaker og steik dei i middels varm panne om lag fire minutt på eine sida, i litt olje og godt smør. Snu kakene, skru av varmen, men lat panna stå på plata og legg på lok. Etter fem minutt er herlegdomen klar.

Dagfinn Nordbø er tekstforfattar og satirikar.

post@nordbo.no

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Det er ikkje måte på sopp no. Det er sopp overalt. To mann frå den lokale baren min gjekk ut i skogen og plukka 15 kilo på to timar. Dei klarte ikkje å bere meir. I sosiale medium er det så gult at du lurer på om det er noko feil med fargane på dataskjermen. Ein vert nesten gul på fingrane av å skrolle seg gjennom alle dei bognande korgene og bøttene.

Naturen er gåvmild etter så mykje regn. Ikkje berre det – eg er freista til å tru at han gjer narr av oss, for kva skal vi bruke all soppen til? Mengdene er jo av så bibelske dimensjonar at folk kan tette hyttetaket med kantarell. Murar du peis eller støttemur, kan du halvblande mørtelen med fåresopp og spare ein bråte med pengar.

Det beste er likevel å bruke soppen til matauk. Ein sopptørkar er ikkje kostbar, for nokre hundrelappar får du ein heilt brukbar ein. Har du ikkje plass til enda eit elektrisk remedium, kan du tørke soppen på anna vis: Legg han utover på matpapir (inntil fire brett om gongen) i steikeomnen. Sett temperaturen til 40 gradar og dytt ei tresleiv i døra så fukta kjem ut.

Lat så dette stå eit par døgn og legg soppen på glas. Når du har tørka sopp i hus, kan han brukast i stuing og herlege gryter gjennom heile vinteren. Spesielt steinsopp gir særs god og smakfull kraft når du dehydrerer han. Tøm kokande vatn over soppen og la det stå ein tjue minutts tid. Så er soppen klar til bruk, men du kan også legge tørka sopp direkte i gryta, til dømes når du langkokar høgrygg med lauk og raudvin i boef bourgignon.

Tørka sopp kan du lage soppsalt av: Prøv med halvparten av kvar av maldonsalt og tørka steinsopp i kaffikverna. Ei anna magisk sak du kan gjere med tørka steinsopp, er å male han fint i kaffikverna. Så brukar du det finmåla resultatet, til dømes ei matskei, som smakssettar i saus eller suppe.

Dehydrerer du den tørka soppen, er steinsoppkrafta uvurderleg i supper og sausar. Kantarellkraft er også fine saker. Hugs – uansett type sopp – å sile krafta godt av i fint dørslag, tesil eller klede, så det ikkje kjem sand og boss med. Soppen kjem jo frå skogbotnen.

Blant dei mest uslåelege rettane med sopp er kantarell på toast. Dette er mat for kongar og dronningar. På biletet kan du sjå korleis den lokale baren min lagar han: Rist surdeigsbrød lett i panne eller brødristar. Legg kantarellen grovhakka i tørr panne og få ut det meste av fukta. Så har du i finhakka sjalottlauk og smør.

I ei anna panne svisjar du grønkål eller spinat i eit halvt minutt. Så kremar du soppblandinga med litt fløyte eller crème frâiche og smakar til med salt og pepar. Legg soppen på toasten, ha over det grøne og grovriv rikeleg med hard ost på toppen, til dømes gruyére, parmesan eller ein norsk hardost som vellagra Holtefjell eller Fanaost.

Dei mindre soppane er på ingen måte mindre smakfulle. Lag gjerne denne fine suppa av ein liter traktkantarell (eller fire desiliter djupfosne): Skjer soppen i bitar. Ha litt smør i kjelen og la soppen koke med eit par minutt. Strø over éi­ til to matskeier kveitemjøl og rør godt om.

Spe med ein liter kraft, gjerne soppkraft eller kylling-/hønsekraft om du har, men annan buljong er lov. Rør heile tida. Så smakar du til med litt tomatpuré og ein god klatt blåmuggost. Enten du går for Norzola, Gorgonzola, Blå Castello, Selbu eller Kraftkar, vil det gi eit raffinert løft til suppa.

Dette lar du koke i ti minutt, og til slutt toppar du meisterverket med ein halv boks kremfløyte og ein god skvis sitronsaft. Med litt hakka bladpersille over vert dette ei både vakker og velsmakande suppe.

Du kan òg lage din eigen vri på kjøtkaker, no som kjøtdeigen kostar skjorta og buksa og slipset og trusa og meir til: Hakk ein lauk og fire desiliter dampa sopp. Bland ein desiliter brødrasp med om lag like mykje fløyte. Så blandar du det saman med 400 gram kjøtdeig og smakar til med salt, pepar og urter du likar.

Form kjøtkaker og steik dei i middels varm panne om lag fire minutt på eine sida, i litt olje og godt smør. Snu kakene, skru av varmen, men lat panna stå på plata og legg på lok. Etter fem minutt er herlegdomen klar.

Dagfinn Nordbø er tekstforfattar og satirikar.

post@nordbo.no

Emneknaggar

Fleire artiklar

Villreinbestanden i Noreg i dag er på rundt 25.000 dyr vinterstid. Sidan 2021 har villreinen vore klassifisert som nær truga på den norske raudlista.

Villreinbestanden i Noreg i dag er på rundt 25.000 dyr vinterstid. Sidan 2021 har villreinen vore klassifisert som nær truga på den norske raudlista.

Foto: Paul Kleiven / NTB

Kommentar

Villrein i eit villnis

Stortingsmeldinga om villrein er ikkje til å verte særleg klok av.

Eva Aalberg Undheim
Villreinbestanden i Noreg i dag er på rundt 25.000 dyr vinterstid. Sidan 2021 har villreinen vore klassifisert som nær truga på den norske raudlista.

Villreinbestanden i Noreg i dag er på rundt 25.000 dyr vinterstid. Sidan 2021 har villreinen vore klassifisert som nær truga på den norske raudlista.

Foto: Paul Kleiven / NTB

Kommentar

Villrein i eit villnis

Stortingsmeldinga om villrein er ikkje til å verte særleg klok av.

Eva Aalberg Undheim
Selv med økende immunitet i befolkningen, viser tilgjengelige, men altfor sparsomme data at sars-cov-2-viruset fortsetter å belaste vårt samfunn, skriver Gunhild Alvik Nyborg.

Selv med økende immunitet i befolkningen, viser tilgjengelige, men altfor sparsomme data at sars-cov-2-viruset fortsetter å belaste vårt samfunn, skriver Gunhild Alvik Nyborg.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

Ordskifte
Gunhild AlvikNyborg

Svar til Preben Aavitsland

Å gjennomgående underkjenne seriøse, konsistente forskningsresultater er vitenskapsfornektelse.

Den andre boka i septologien til Asta Olivia Nordenhof er no komen på norsk.

Den andre boka i septologien til Asta Olivia Nordenhof er no komen på norsk.

Foto: Albert Madsen

LitteraturKultur
Jan H. Landro

Kapital, kjærleik og Scandinavian Star

Asta Olivia Nordenhof held på med ein dyster romanserie om dødsbrannen på «Scandinavian Star». Ho vil likevel ikkje gi opp vona om at dagens verdsorden kan endrast til noko betre.

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Judith Butler er filosof og ein frontfigur innanfor kjønnsteori.

Foto: Thomas Lohnes / NTB

IntervjuSamfunn
Ida Lødemel Tvedt

Paven midt imot

Alle lèt til å misforstå kvarandre i kjønnsdebatten. Judith Butler blir både dyrka og demonisert av folk som ikkje har lese eit ord av bøkene hen skriv.

Teikning: May Linn Clement

KommentarSidene 2-3

Vill vest i villmarka

Det har gått hardt for seg i den norske fjellheimen dei siste åra. Slik blir det når dei som kunne ha dratt i naudbremsen, er blant dei største pådrivarane for nedbygging av natur.

Astrid Sverresdotter Dypvik

Teikning: May Linn Clement

KommentarSidene 2-3

Vill vest i villmarka

Det har gått hardt for seg i den norske fjellheimen dei siste åra. Slik blir det når dei som kunne ha dratt i naudbremsen, er blant dei største pådrivarane for nedbygging av natur.

Astrid Sverresdotter Dypvik

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis