Frå sjakkverda
«Tsesj»
Vitalij Tsesjkovskij (1944–2011) i Wijk aan Zee (Nederland) i 1989.
Foto: noord-hollandsarchief.nl
Ikkje mange nordmenn veit kven denne giganten av ein sjakkspelar var. «Tsesj» minner meg om klisjeen at det ikkje er mogleg å forstå Russland med forstanden, ein klisjé Åsne Seierstad nekta å ha som epigraf til boka Ufred.
«Tsesj» døydde julekvelden 2011 under fyrste runde i ei sjakkturnering, og soleis høyrer han til ein eksklusiv klubb av ekte sjakkspelarar som ofra alt for sjakken.
Eg likar kallenamnet hans med dei forvirrande russiske visleljodane, halvvegs mellom vits og ærefrykt: Tsesj – Tsjes – Chess. Vitalij Tsesjkovskij var ein kunstnar ved brettet, ikkje ein sportsmann. Difor var resultata hans internasjonalt ikkje all verda, men han vann den sterkaste sjakkmeisterskapen som fanst, sovjetmeisterskapen, to gonger. Det var berre mogleg for ein spelar av verdsklasse.
Ei av historiene han sjølv fortalde til stormeisterkollega Rasjit Ziatdinov, om ein vinterdag i Omsk, går om lag slik:
Tsesj kastar seg inn i ein overfylt marsjrutka med ei altfor tung veske. Før han rekk å gripa tak i noko, rykkjer minibussen framover, og han flyg rett inn i ei kvinne på rundt tretti.
«Kva er det De driv med, som ein elefant!» freser ho. Heile bussen følgjer med. Tsesj ser på henne skuldtyngd og ber om orsaking. Men ho gir seg ikkje. Han spør til slutt, med all den dramatiske smerta han kan mobilisera: «Kva meir kan eg gjera for at De skal roa dykk?»
Digital tilgang – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
