JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Frå innsidaKlok_Innsida

Norske matskattar nr. 68: bidos

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
2003
20230210
2003
20230210

I høve den samiske nasjonaldagen 6. februar tek Innsida fram den klassiske samiske retten bidos, ei suppegryte med grønsaker og kokt reinkjøt. Kjøtet er ofte bog eller lår, som vert ei lekker suppe saman med poteter, gulrot og løk. Bidos er festmat. I store samiske bryllaup er det ikkje uvanleg med feiring over mange dagar. Det kan vera to–tre tusen gjester, men dei kjem til ulike tider. Difor er det praktisk med ei gryte, som putrar gjennom heile feiringa.

Når ein inviterer til samisk bryllaupsfest, er det rekna for uhøfleg å skriva «ynskjer svar». Det heng naturleg saman med at for dei som driv med reinsdyr ute på vidda, er det ikkje lett å svara eksakt kva tid dei kan koma. Sidan feiringa går føre seg over fleire dagar, er det berre å dukka opp når det høver, setta seg ved bordet og få servert nydeleg bidos.

I dag er det vanleg å få bidos dersom ein reiser som turist i samiske trakter. Oppskrifta er relativt enkel. Kjøt og bein vert kokte til ei god kraft, gjerne i fleire timar. Deretter legg ein i grønsakene. Attåt bidos er det ofte eit søtt brød, som kan minna om jolekake. Og naturlegvis tytebær.

Til dessert var det vanleg i gamle dagar å servera sviskekompott. No er det meir vanleg med moltekrem. Men sidan viddas gull, molta, var ei viktig inntektskjelde for samane, selde dei ho heller enn å eta ho sjølv.

Sviskekompott var dessutan eit slags statussymbol. Sidan sviske ikkje veks på vidda, var den eit teikn på at vertskapet hadde vore hjå handelsmannen.

Bidosen på Jotka Fjellstue hjå Lisa Kristensen har varma og gleda kalde reisande på vidda i årevis. Ikkje mykje slår den.

Den tradisjonsrike kjøtprodusenten Mydland i Tromsø lagar god bidos som svært mange serveringsstader nyttar seg av. Det er mellom anna den du kan få på flyplassen i Alta medan du ventar. Mydland held seg til det kjende og sel bidosen i spann, slik både dravle og sodd vert.

I nord er det altså ikkje Fjordland, men Mydland som gjeld.

Bidos er ein ekte norsk matskatt.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

I høve den samiske nasjonaldagen 6. februar tek Innsida fram den klassiske samiske retten bidos, ei suppegryte med grønsaker og kokt reinkjøt. Kjøtet er ofte bog eller lår, som vert ei lekker suppe saman med poteter, gulrot og løk. Bidos er festmat. I store samiske bryllaup er det ikkje uvanleg med feiring over mange dagar. Det kan vera to–tre tusen gjester, men dei kjem til ulike tider. Difor er det praktisk med ei gryte, som putrar gjennom heile feiringa.

Når ein inviterer til samisk bryllaupsfest, er det rekna for uhøfleg å skriva «ynskjer svar». Det heng naturleg saman med at for dei som driv med reinsdyr ute på vidda, er det ikkje lett å svara eksakt kva tid dei kan koma. Sidan feiringa går føre seg over fleire dagar, er det berre å dukka opp når det høver, setta seg ved bordet og få servert nydeleg bidos.

I dag er det vanleg å få bidos dersom ein reiser som turist i samiske trakter. Oppskrifta er relativt enkel. Kjøt og bein vert kokte til ei god kraft, gjerne i fleire timar. Deretter legg ein i grønsakene. Attåt bidos er det ofte eit søtt brød, som kan minna om jolekake. Og naturlegvis tytebær.

Til dessert var det vanleg i gamle dagar å servera sviskekompott. No er det meir vanleg med moltekrem. Men sidan viddas gull, molta, var ei viktig inntektskjelde for samane, selde dei ho heller enn å eta ho sjølv.

Sviskekompott var dessutan eit slags statussymbol. Sidan sviske ikkje veks på vidda, var den eit teikn på at vertskapet hadde vore hjå handelsmannen.

Bidosen på Jotka Fjellstue hjå Lisa Kristensen har varma og gleda kalde reisande på vidda i årevis. Ikkje mykje slår den.

Den tradisjonsrike kjøtprodusenten Mydland i Tromsø lagar god bidos som svært mange serveringsstader nyttar seg av. Det er mellom anna den du kan få på flyplassen i Alta medan du ventar. Mydland held seg til det kjende og sel bidosen i spann, slik både dravle og sodd vert.

I nord er det altså ikkje Fjordland, men Mydland som gjeld.

Bidos er ein ekte norsk matskatt.

Fleire artiklar

USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

Foto: Mark Lennihan / AP / NTB

HelseSamfunn

Store pengar i tomme magar

Verda er villig til å betale mange milliardar for å misse matlysta.

Per Anders Todal
USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

USA var landet der den globale auken i fedme tok til for alvor. Nord-Amerika utgjer i dag halve marknaden for vektreduksjonsmidla til Novo Nordisk.

Foto: Mark Lennihan / AP / NTB

HelseSamfunn

Store pengar i tomme magar

Verda er villig til å betale mange milliardar for å misse matlysta.

Per Anders Todal
Tyskland og Frankrike leiar saman luftvernkoalisjonen for å støtte Ukraina. Men Tysklands forsvarsminister Boris Pistorius (t.v) har ikkje fått med seg Frankrike på sitt initiativ for å investere i felles europeisk luftvern til eige territorium. Biletet syner Pistorius og Ukrainas president Volodymyr Zelensky i Tyskland, der ukrainske soldatar vert trente i å bruke det amerikanske langtrekkande luftvernsystemet Patriot.

Tyskland og Frankrike leiar saman luftvernkoalisjonen for å støtte Ukraina. Men Tysklands forsvarsminister Boris Pistorius (t.v) har ikkje fått med seg Frankrike på sitt initiativ for å investere i felles europeisk luftvern til eige territorium. Biletet syner Pistorius og Ukrainas president Volodymyr Zelensky i Tyskland, der ukrainske soldatar vert trente i å bruke det amerikanske langtrekkande luftvernsystemet Patriot.

Foto: Jens Buttner / Reuters

Samfunn
Eva Aalberg Undheim

Den innvortes forsvarskampen

Arbeidet med eit felles luftvernsystem over Europa
vert avgrensa av nasjonale industrielle omsyn.

Kong Harald tok i audiens imot Eirik Kristoffersen på Slottet for å tildela han Krigskorset  i 2011.

Kong Harald tok i audiens imot Eirik Kristoffersen på Slottet for å tildela han Krigskorset i 2011.

Foto: Lise Åserud / NTB

KommentarSamfunn
Morten A. Strøksnes

Baksida av medaljen

Forsvaret og forsvarssjefen har måla seg inn i eit hjørne. Dei nekta for at dei visste at feil mann blei tatt. Så påstår dei at mannen dei tok, uansett må ha vore ein Taliban-leiar.

Når Billy (Vic Carmen Sonne) og Nilo (Silvana Imam) møtest, blir det kjærleik ved første blikk.

Når Billy (Vic Carmen Sonne) og Nilo (Silvana Imam) møtest, blir det kjærleik ved første blikk.

Foto: Norsk Film Distribusjon

FilmMeldingar
Brit Aksnes

Eksplosjonar i hovudet

Ein har ikkje vondt av å utfordra tankemønstera sine, særleg ikkje når det er underhaldande i tillegg.

Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Foto: Ymer Media

FilmMeldingar

Vicky + Viggo

Vicky Krieps slår Viggo Mortensen i den romantiske westernen hans.

Håkon Tveit
Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Vivienne (Vicky Krieps) innleier eit forhold til danske Holger (Viggo Mortensen) i det vestlege USA i 1860-åra.

Foto: Ymer Media

FilmMeldingar

Vicky + Viggo

Vicky Krieps slår Viggo Mortensen i den romantiske westernen hans.

Håkon Tveit

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis