– Noreg er i europeisk samanheng svært sentralisert. På Vestlandet har vi hatt ei sterk indre rivalisering mellom futedøma og mellom byane – Bergen og Stav­anger er eit godt døme, Florø og Førde eit anna. Det har hindra ein naudsynt vestlandsk strategi og maktkonsentrasjon som har kunna utfordra sentraliseringa mot Oslo. Dette verket kan hjelpa til å skapa ein visjon om eit større og meir sameint Vestland. Det er eg glad for.

– Det er ikkje uproblematisk at faghistorikarar i dag tek opp arven etter Ernst Sars?
– Verket har ein klar parallell til slutten av 1800-talet då historikarane deltok i nasjonsbygginga. No veks regionane fram, og historikarane skriv regionshistorie. Slik sett vert historieverket produktivt og identitetsskapande og eit viktig bakteppe for politisk handling. Men dette er ikkje eit politisk tingingsverk, vi har fyrst og fremst ein fagleg integritet. Likevel ser vi at verket òg kjem til å ha ein politisk funksjon.

– Kva er Vestlandet?
– Grensene for kva ein reknar for Vestlandet, er klart sprikjande. Vestlandet som omgrep kan berre sporast tilbake til midten av 1700-talet og greip fyrst om seg då Kristiana som hovudstad feste grepet som nasjonalt sentrum og kystområdet frå Agder og nordover vart periferi. Vi ser på Vestlandet som ein prosess. Det neste kapitlet vert skrive når Stortinget neste år vedtek dei nye regionane.

– Korleis ser Vestlandet ut i dag?
– Det er tredelt: Storbyområdet mellom Bergen og Stavanger i sør med to tredjedelar av arbeidsplassane. Dinest eit småbybelte i nord frå Kristiansund til Ørsta/Volda med 17 prosent av arbeidsplassane. Mellom desse byområda finn ein to tredjedelar av landarealet. Dette området er i stor grad merkt av stagnasjon. Folketalet i Rogaland aukar mest, Sogn og Fjordane minkar mest. Sidan 1970 har Rogaland like stor innbyggjarvekst som heile folketalet i Sogn og Fjordane. Kort sagt vinn sør, kyst og by, medan nord, fjord og bygd taper.

– Kva særmerkjer Vestlandet i høve til Austlandet?
– I dag fyrst og fremst at Vestlandet er den produserande landsdelen og Austlandet den teneste­ytande. 70 prosent av eksporten kjem frå Vestlandet – men er altså styrd av ein tenesteytande landsdel.

– Hadde Vestlandet greidd seg best åleine?
– Det er ei uaktuell problemstilling, men det er klart at om Vestlandet fekk kvitta seg med den interne rivaliseringa og stod fram som ein samla region, ville Vestlandet òg verta ein internasjonalt sterk region. Vestlandet er den einaste landsdelen som er tung nok til å skapa ei større maktfordeling i Noreg og svekkja Oslo som maktsentrum.

– Men vil bergensarane sjå seg som vestlendingar?
– Bergensarane har vore seg sjølve nok, men det har endra seg frå slutten av 1990-åra. No er byen meir oppteken av å ha ein meir positiv funksjon for regionen.

– Vil Stavanger finna seg i å vera veslebror?
– Nei, og den økonomiske veksten er størst i Stavanger, men Vestlandet hadde hatt stor glede av om dei to byane fann fram til ei betre arbeidsdeling.

– Og Nordmøre?
– Nordmøre ser mot nord. Romsdalen, med Molde, ser i fleire retningar – også mot aust. Dei opplever nok Oslo meir som sin by enn Bergen. Kjernevestlendingen bur mellom Stavanger og Møre – det er òg dette området som har potensial til å verta ein sterk region.

– Korleis er den typiske vestlendingen?
– Han er så mangt, frå entreprenørånda på Sunnmøre til det Narve Bjørgo i verket karakteriserer som den typiske vestlendingen: ein med negativt sjølvbilete og tvitydig humor. Eg vil leggja til tvi­synet og ironien.

– Kven er den typiske vestlendingen?
– Einar Førde. Vi har i verket sett Førde opp mot Gro Harlem Brundtland for å tydeleggjera den typiske vestlendingen opp mot den typiske austlendingen. Tvisynet og den doble botnen opp mot einfeldet hjå Gro. Austlendingane er ikkje nett nokon ironikarar.

– Men Gro og Førde gjekk godt i lag?
– Ja, gjorde dei det?