Sagt på ein annan måte: Spelet kan ha endra seg – fundamentalt. «Det mellomlange biletet kan på­­verke oss når det gjeld profitten i å fasa inn nye gassfunn», la han til. Sagt på ein annan måte: Vi skal ikkje sjå bort frå at Stat­oil må redusera investeringane i Nordsjøen og Norskehavet.

Luva-feltet
Feltet Luva ligg 300 kilometer vest for Sandnessjøen, i Vøring-området i Norskehavet. På 1300 meters djupn vart det i 1997 funne gass der. Saman med grannefelta Haklang og Snefrid reknar Statoil med at feltet inneheld mellom 40 og 60 milliardar standard kubikkmeter (Sm3) gass. Statoil eig 75 prosent av feltet og har saman med partnarane vedteke å gå vidare på ein utbyggjingsstudie. Vert det utbyggjing, kan norsk verftsindustri få store nye kontraktar.

«Vi har ikkje gjort nokon fundamentale endringar når det gjeld dei store gassutviklingsprosjekta, slik som Luva», sa Serck-Hanssen til nyhende­byrået Bloomberg under energikonferansen, «men om situasjonen held fram som no eller vert verre, må vi sjølvsagt sjå nærare på lønsemda».
Vi treng berre å sjå på prisutviklinga på oljebørsen i New York for å forstå kva Serck-Hanssen sikta til. I 2009 gjekk gassprisen ned med 0,9 prosent, oljen gjekk opp med 78 prosent, den høgste prisstiginga på ti år. Så kva skal vi nytta Nordsjø-gassen til: «Di leng­er vi har låge gassprisar, di meir lønsamt vert det å injisera gass i oljefelta for slik å få ut olje i staden», sa Serck-Hanssen. Og den setninga treng vi ikkje å setja om. Er gasseventyret over før det verkeleg byrja?

USA kan verta sjølv­forsynt
Det er ingen løyndom at vi finn stadig mindre olje og gass på norsk kontinentalsokkel. I 2009 vart det gjort 28 funn. Produksjonsverdien av desse i framtida, trur Oljedirektoratet, vil vera på 62 millionar Sm3 med olje og 83 milliardar Sm3 med gass. Som vi ser, er nye oljefunn så godt som ikkje-eksisterande. Samla sett ut­­gjorde desse funna 64 prosent av den samla norske olje- og gassproduksjonen i 2009.

Dei gamle funna er av ein heilt annan storleik. Troll-feltet, som er den store norske gass-sparegrisen, inneheld åleine 1500 milliardar Sm3 med gass. Får vi ut alt det, er det nok til å dekkja 10 prosent av gasstrongen i Europa dei komande sytti åra. Ja, om vi skal tru British Petroleum (BP), har Noreg nok gass til å halda oppe 2007-produksjonen i 33 år til, og det på basis av alt påviste reservar.

Men til kva pris? For eitt er å kunna halda oppe dagens produksjon på basis av 2007-prisane. Noko heilt anna vert det om prisen på gass byrjar å gå nedover.

Amerikanske styremakter meiner at USA åleine har 13.000 milliardar Sm3 med skifergass, og det påstår dei er eit konservativt estimat. Om vi tek med dei andre ukonvensjonelle gassressursane, har USA åleine 45 gonger så mykje ukonvensjonelle gassressursar som vi har vanleg gass i Troll-feltet.

Men det er altså skifergassen som skaper problem for Statoil, for no går teknologiutviklinga med kvantesprang. Og di billegare og meir effektivt USA og andre land med skifergass kan taka ut ressursane, di relativt billegare vert den norske gassen, og di mindre vert summane som kjem inn i den norsk statskassa.

Likevel, det kan vera at det heile er ei boble. I USA er det investert 80 milliardar dollar så langt i skifergass. Innteninga har berre vore på 30 milliardar dollar.

Skeptisk til Statoil
Helge Ryggvik er forskar ved Universitetet i Oslo og gav i fjor ut boka Til siste dråpe der han hevda at det norske oljeeventyret snart er over. Han har ikkje stor tru på at skifergass er eit trugsmål mot norsk oljeindustri.
– Personleg er eg alltid skeptisk når den typen svar brått dukkar opp. Kvifor skal vi no vera opptekne av at dette er annleis og nytt?

Ryggvik peikar på to underliggjande årsaker til at skifergass brått har vorte eit tema for Statoil.
– Det eine er at ålmenta i Noreg ikkje har vore klar over kor lite olje vi har att. Det har i og for seg ikkje vore løynt, men svaret frå Oljedirektoratet har heile tida vore at vi har så mykje gass, som i sin tur har vore nytta for å kompensera for det store og reelle fallet i oljeproduksjonen som vi alt har gått gjennom. Men denne prosessen har òg gjort at ein har vorte meir realitetsorientert når det gjeld gass. For dei som held på med dette, har etter kvart sett at vi heller ikkje har så mykje gass att heller. Det vil seia: Det som er att, er i relativt små felt der utbyggjingskostnadene vert relativt store.

– Det andre som ligg under, er sjølvsagt Stockman-feltet, som har vore den andre store draumen for norsk oljeindustri – den som skulle taka over for oljen og skapa stor aktivitet i framtida, både for leverandørane og Statoil. Men Stockman har ikkje vorte utbygt, og forklåringa på at det ikkje har vorte utbygt, har det vorte hevda frå svært mange, er den amerikanske skifergassen. Vel, eg trur ikkje på det.

Absurd
Ryggvik kjenner seg sikker på at gassprisen skal opp i framtida.
– Difor er det etter mitt syn nær absurd å tru at det i ein ti-til-femtenårsperiode – den tida det ville ha teke å byggja ut Stockman – ikkje ville ha vore ein relativt større etterspurnad etter gass internasjonalt enn det har vore. For ikkje å tala om den lange perioden Stockman vil kunna produsera. Om vi ser på reservane av alle typar olje- og gassenergi på verdsplanet, så ser vi at det ikkje er så svært mykje att. Truleg vil prisen på både olje og gass auka i framtida.

– Då burde det vel vera fornuftig å byggja ut Stockman?
– Nei, det ville tvert om vera svært dumt av Russland å byggja ut eit gassfelt langt ute i polarhavet – det er både dyrt og svært teknologisk krevjande og langt unna marknadene. Dei har mykje gass andre stader som kan utvinnast for ein billeg penge og som kan koplast på eksisterande røyrleidningar. Russarane veit dessutan at den produsenten som framfor nokon kan dumpa gassprisane i Europa, er dei sjølve. Eit fornuftig Russland byrjar ikkje med Stockman, dei avsluttar med Stockman. Vektleggjinga av skifergass i USA er etter mitt syn altså ei politisk grunngjeving, ikkje ei reell.

Ei boble
– Det er då likevel påvist at USA har mykje skifergass, og det må då få konsekvensar for marknadsprisen?
– Eg trur vi skal vera på vakt når det gjeld desse påstandane. Ja, tala kan sjå store ut, men USA er eit stort område, og det er på ingen måte gjeve at dei får så mykje ut av reservane som einskilde no talar om. Det er særs dyrt, dei må òg ha mange boring­ar, og i tillegg har det ein alvorleg sideeffekt som det nær dagstøtt står om i amerikanske aviser: Grunnvatnet vert øydelagt. Men jau, det kjem nok til å veksa, men det vil neppe endra marknadene på ein fundamental måte. Likevel, det kan vera at eg tek feil. Statoil er dess­utan sjølv stor på skifergass. Det handlar om den klårt største einskildinvesteringa til selskapet dei seinaste åra. Det gjev Statoil ei eigeninteresse i å skryta opp framtidsverdien på skifergass.

Men fyrst og fremst trur Ryggvik at alt snakket om skifergass handlar om at Statoil treng eit argument for å redusera aktiviteten på norsk sokkel.
– Statoil, som er delvis ått av staten, er den utan sidestykke største operatøren på norsk sokkel, ein sokkel som nærmar seg eit stort aktivitetsfall, som i sin tur vil få store negative ringverknader for Noreg. Den som fyrst og mest kjem til å få skulda for dette, er Statoil. Statoil treng eit forsvar når dei reduserer investeringane på norsk sokkel. Statoil må finna eit argument for at dei vert tvinga til å redusera aktiviteten. Men aktivitetsfallet er uunngåeleg: Vi har teke ut så mykje så fort, og dei felta som er att, er mindre enn vi trudde. Statoil har i tillegg sagt over lang tid, både til styremaktene og dei tilsette, at jamvel om dei satsar tungt internasjonalt, så skal dei halda oppe aktiviteten, og at investeringane deira ikkje skal gå ut over norsk sokkel.

– Skulda skal fordelast?
– Ja, skifergass og andre energi­former kjem nok til å spela ei større rolle framover, men det er ikkje difor vi får aktivitets­fallet på norsk sokkel. Så no skal skulda fordelast mellom politikarane, Oljedirektoratet og Statoil.