Mitt røde hjerte gjer mykje ut av det som skjedde då Karita Bekkemellem måtte gå som familie- og likestillingsminister hausten 2007. Vi får vrakinga i detalj. Ordrett gjengitt kva som skjedde måndag 8. oktober då blir ho kalla inn på Statsministerens kontor.

Til Karita forklarar Jens at denne avgangen slett ikkje er nokon kritikk av henne, at han meiner ho har gjort ein god jobb, men at regjeringskollegiet treng ein innvandrarpolitikar. Karita ventar på meir informasjon om tidspunkt for avgang og skriv at statsministeren «kan i krisesituasjoner oppleves som en fraværende leder, lite tilstedeværende og dermed feig». Til slutt ringjer ho Jens, og igjen kjem ei detaljert gjengjeving frå samtalen.

Kva er dette? Veit han at han blir brukt og direkte sitert på denne måten? Å offentleggjere ordrett og i detalj frå ein slik samtale i politikkens inste rom framstår som ei uetisk handling. Det er brot på normer for kva ein gjer og ikkje gjer i ei statsrådrolle. Meiner ho at det statsministeren gjorde då ho fekk avskil, var så himmelropande urimeleg at det rettferdiggjer ordrett offentleggjering av kva som vart sagt i denne typen samtale? Kva etiske vurderingar har forlaget og samarbeidspartnaren hennar (samfunnsredaktør Odd Myklebust) gjort av denne delen av teksten?

Svart og kvitt
I denne biografien er det ikkje raudt, men svart og kvitt som er dei dominerande fargane. Ein sjølvbiografi er alltid einsidig og ser verda frå sjølvbiografens side. Men det er måte på alt. Det hender ein sjølvbiograf viser evne og vilje til refleksjon, til og å sjå andre sitt syn og vurderingar. Det er med og gjer ein sjølvbiografi interessant, og det styrkjer tilliten til dei vurderingane forfattaren har. Slike sjølvkritiske perspektiv er stor mangelvare her.

Tek ein Karita Bekkemellems framstilling for sann og sakssvarande, så er berre éin konklusjon mogeleg: Det som skjedde då ho vart sparka, var uhøyrt, ubegripeleg og eit stort mistak. Korleis kunne statsministeren gjere noko så dumt som å sparke ein av dei aller dyktigaste og mest profilerte statsrådane sine, ein kvinneleg minister som hadde fått til så utruleg mykje politisk bra på felt som homopolitikk og likestilling og som stod midt oppe i gjennomføring av store og viktige saker?

Andre i same situasjon ville kanskje innteke ein meir reflekterande og sjølvkritisk posisjon. Ikkje berre sett på saker og saksinnhald, med kanskje òg spurt seg sjølv om det kunne vere sider ved måten ein fungerte på som politikar, som kunne vere problematiske. Men slik type refleksjon er det særs lite av i denne boka. Ho nemner to utspel som ho har hatt som ho veit skapte irritasjon, men forsvarar sterkt måten ho òg fronta desse sakene på. Den eine saka var den såkalla kjolesaka der ho i bakkant av eit intervju med statsministerfrua støtta tanken om representasjonstillegg.

Den andre saka dreia seg om abort og Downs syndrom. Her sa ho i media at ho ville teke abort i vaksen alder om fosteret hadde ein kromosomfeil. I boka legg ho til ei forklaring som ikkje framstår som særleg klargjerande: «Hadde spørsmålet vært om jeg ville tatt abort hvis jeg fikk et foster med blondt hår eller brune øyne, ville svaret vært det samme, rett og slett fordi Stein og jeg ikke ønsker oss flere barn.» Ho spør retorisk: «Er det slike utspill som feller meg? Tar jeg for mye plass? Er det fordi jeg har lagt meg ut med Kristin Halvorsen? Eller er det noe helt annet?»

Rolla til media
Er Karitas bruk av media ein del av forklaringa på at ho måtte gå? Det er påfallande kor mykje godt Karita Bekkemellem har å seie om journalistar og media. Ho fortel at Se og Hør alltid har respektert hennar grenser. Og Åslaug Haga og Ramin-Osmundsen har seg sjølve å takke fordi dei ikkje takla media. Ho kjem med ti råd for å handtere media. Ho rosar dette lauget og denne bransjen så sterkt at ein får vond smak i munnen og spør kva dette fortel, ikkje berre om Karita Bekkemellem, men òg om journaliststanden. For sett frå ståstaden til media har Bekkemellem vore eit funn. Her er ikkje skarpe skilje mellom offentleg og privat. Ho er nær og personleg og viser garderoben. Ho er direkte i forma. Ordlegg seg klart, kvast og ofte kontroversielt.

Kva fortel det om rolla til media, kva fortel det om rolla til politikaren når desse to sentrale aktørane i samfunnet finn seg så godt til rette i kvarandre sitt selskap? Vart Karita Bekkemellem for mykje medieperson på medias premissar og for lite politikar på politikkens premissar?

Pådytta nærleik
Forteljargrepet i boka er det nære og det personlege. Ho startar med ei reise inn i barndoms- og ungdomsår, til eit oppvekstmiljø prega av at faren var alkoholikar. Ho skildrar godt korleis ho sleit med seg sjølv og omgjevnadene i oppveksten, kva gode hjelparar hadde å seie, korleis ho vart eit løvetannbarn som greidde å ta tak i eigne krefter og få skikk på livet sitt. Desse kapitla er dei mest interessante i boka. Det personlege grepet ho tek her, er forståeleg, men det kler ikkje resten av boka like godt. Måten ho flettar inn samværet og kontakten med ektefellen Stein framigjennom boka, vert opplevd som ein pådytta nærleik som skal halde lesaren fast i sympati og nærkontakt med forfattaren.

Førehandslanseringa av boka vektla oppgjeret med Ap-kulturen, men her er lite som skakar. Ho skildrar godt låg takhøgd og bruk av hersketeknikkar i møtet med eldre kvinnelege medrepresentantar i Aps stortingsgruppe, og det er verdfullt at ho set ord på eigne erfaringar her. Ho namngjev ikkje desse som ho omtalar som plageåndene. Elles i boka kvir ho seg ikkje for å fortelje kven som har sagt eller gjort ting mot henne som ho mislikar.

Overtydd
Kva slags bilete av politikaren Karita Bekkemellem gjev boka? Ho kom inn i politikken gjennom AUF i Møre og Romsdal dei åra då ho arbeidde på fylkesarbeidskontoret i Molde. Men i motsetnad til AUF i Møre og Romsdal var Karita for NATO og EU og etter kvart for gasskraftverk på Tjeldbergodden i Aure. På Stortinget engasjerte ho seg sterkt i kvinnepolitikk. Den første store saka var kampen mot kontantstøtta. Som kvinnepolitisk leiar i Ap slost ho for å radikalisere norsk homopolitikk, endre biotekno­logilova, endre og reformere likestillingslova, få full barnehagedekking og maksimalprisar i barnehagar. Mange av desse sakene vart seinare hennar kampsaker som statsråd.

Det er ikkje ros når ho kallar både Thorbjørn Jagland og Jens Stoltenberg for verdikonservative politikarar, og når ho omtalar SV som det mest konservative partiet i den raudgrøne regjeringa. Ho rosar Hege Storhaug og Rita Karlsen i Human Rights Service og markerer seg med eit syn på innvandringspolitikk som ligg tett opp til Framstegspartiet. I boka er det ikkje mange politiske dilemma eller spørsmål som er vanskelege. Ho er så sikker på at ho har rett, så overtydd om at hennar meiningar er dei rette. Ho brenn for dei sakene ho tek opp, og når ho argumenterer, er det med ein intensitet og eit engasjement som der og då gjer det vanskeleg å forstå at noko vitug menneske kan ha eit anna syn på saka enn det Karita Bekkemellem har.

Inntrykket som er skapt før boka kom, er at ho vart sparka på ein svært kritikkverdig måte. Og den raude tråden i boka er ein djup og heilag harme over det som skjedde, ikkje berre for måten det skjedde på, harmen gjeld først og fremst det faktum at ho måtte gå. Ho finn det uforståeleg at ein så resultatorientert og dugande politikar som ho måtte gå frå statsrådposten, og meiner bestemt at Jens Stoltenberg her gjorde ei politisk feilvurdering.

Burde ha venta
Er det ei god bok? Eg synest ikkje det. Det er ei bok som meir enn dei fleste andre sjølvbiografiar eg har lese, viser veikskapen til sjølvbiografien. Vi får berre forfattarens versjon. Boka er eit langt og omfattande forsvar for sitt syn og sine handlingar. Ei bok utan seriøst forsøk på å drøfte, forstå og reflektere over kvifor ho fekk avskil.

I slutten av boka nemner Bekkemellem nokre utspel ho kom med i media etter at ho var attende på Stortinget. Men eitt utspel står det ingen ting om i boka. Det var oppslaget våren 2009 der ho under debatten om hijab i politiet samanlikna hijab med kjønnslemlesting. Det var ei samanlikning som sjokkerte fordi ho var heilt ute av proporsjonar. Det er vanskeleg å fatte at ein politikar som i mange år har teke plass ved Kongens bord, kan seie noko slikt. Denne fråsegna var kanskje den mest oppsiktsvekkjande ho kom med i sine tjue år som politikar. Og det medie­utspelet lèt ho vere å ta med. Det styrkjer ikkje tilliten til boka og det stoffutvalet som er gjort.

Det er lett å sjå at det er sterke kommersielle grunnar til å gje ut ein sjølvbiografi no, men Karita Bekkemellem vil ha «salsverdi» lenge. Alt tyder på at ho vil vere kjendis og medieperson også etter sitt politiske liv.

Difor kunne ho teke risken med å vente. Ho burde late stoffet få kvile i fleire år til. Kanskje hadde vi då fått ei bok med rom for ettertanke og refleksjon. Ei bok som var mindre skråsikker og sjølvrettferdig. Kan hende kunne det då blitt ein sjølvbiografi som var meir interessant å lese enn den ho no har skrive.

Audgunn Oltedal er tidlegare NRK-journalist og høgskulelektor i journalistikk ved Høgskolen i Oslo.